Voetbal als laatste strohalm in Dresden

DRESDEN, 5 AUG. Ken je het land waar wrok en woede smeulen? Je kent het niet? Je zult het leren kennen.

Hier drinkt men west-bier om zijn oost-verleden te vergeten. Hier rijdt men west-auto's om zijn oost-historie te ontvluchten. Hier wil men winnen. Heil de overwinning. Om maar niet herinnerd te hoeven worden aan de nederlagen. Dit is het land dat zich heeft verenigd, maar zich niet kan verenigen met zichzelf.

Vrijdagavond hadden ze zich in het stadiongebouw nog moed ingedronken, de georganiseerde supporters van Dynamo Dresden. Ze hadden geoefend in het uitrollen van een gigantische clubvlag. “Nie mehr Oberliga”, hadden ze geschreeuwd met hun ogen in trance en met roodverhitte koppen. Tot ze uitgeput op de grond vielen. Alsof het een uitdrijvingsrite betrof.

Maar zaterdagmiddag, toen Dynamo Dresden eindelijk de Oostduitse Oberliga mocht verruilen voor de Groot-Duitse Bundesliga en aantrad tegen de Westduitse titelhouder Kaiserslautern, waren de supporters verlamd en verstomd. “Eindelijk treden we toe tot de elite van het voetbal”, had de stadionspeaker voor de wedstrijd nog verkondigd. Maar was hun een dergelijke belofte al niet eens eerder, bij de Duitse eenwording, voorgehouden? Dat ze zouden delen in de welvaart? En welke prijs hadden ze daarvoor moeten betalen? Hun persoonlijke waarden waren net zo waardeloos geworden als de Ostmarken van vroeger. De glorie van weleer was omgeslagen in schande. De economie was in elkaar geklapt.

Zou Dynamo Dresden, “de laatste trots van Saksen”, zoals de Dresdner Morgenpost berichtte, nu ook worden weggevaagd door het geweld uit het Westen zoals eerder hun gerenommeerde firma's als Praktica en Robotron?

Pas in de tweede helft durfde de aanhang van Dresden zich eindelijk te roeren. Dat gebeurde als scheidsrechterlijke beslissingen uitvielen in het nadeel van Dynamo. Dan echode het hele stadion van collectieve verontwaardiging, van pijn en woede. Over het onrecht dat het voormalige Oost-Duitsland werd aangedaan.

Penningmeester Manfred Kluge had al voor de wedstrijd gewaarschuwd: “Als we maar niet worden benadeeld. Als we maar eerlijk worden behandeld. Ik heb er niet zoveel vertrouwen in.”

En perschef Gerd Sawatzki had geweten: “Eigenlijk willen ze ons helemaal niet hebben in de Bundesliga. Ze zouden ons het liefst buitensluiten. Ze zien ons alleen als afzetgebied.” Dat was wat de toeschouwers bedoelden toen ze zaterdag brulden om een vrije schop voor Dresden: ze hebben ons overweldigd, ze hebben ons bedrogen, zien jullie dan niet dat wij de gedoodverfde slachtoffers zijn?

Pag. 13:

Leegloop en kaalslag beheersen Oostduitse voetbal

Het voetbal in het voormalige Oost-Duitsland is na de omwenteling getroffen door eenzelfde kaalslag als de politiek en de economie. Tientallen topvoetballers wisten na de val van de muur niet hoe snel ze de Oberliga voor de Bundesliga moesten verruilen. Alleen Dynamo Dresden verloor zo vorig jaar al zes van zijn beste spelers: Matthias S, Ulf Kirsten, Steffen Binke, Rocco Milde, Matthias Doschner en Thomas . “We hadden ze nooit moeten laten gaan”, zegt Manfred Kluge. “Maar hoe hadden we ze moeten tegenhouden? Hoe belet je water dat het stroomt?”

De Westduitse voetbalbond ging vorig jaar uiteindelijk genadig in op de smeekbede van zijn Oostduitse zusterorganisatie de nationale competities in elkaar te schuiven. Om een algehele onttakeling van het voetbal in het oosten te voorkomen. Om de leegloop te stuiten. Maar dat gebeurde wel op Westduitse voorwaarden. In de Bundesliga zou met ingang van het seizoen '91-'92 plaats worden ingeruimd voor twee verenigingen uit 'de nieuwe bondslanden': 2 op 20. Daarnaast zouden nog eens zes Oostduitse clubs mogen toetreden tot de Tweede Bundesliga, de Duitse eerste divisie: 6 op 24. De overige eredivisie- en eerste divisie-elftallen uit het oosten zouden roemloos terugvallen in de rijen van de amateurs.

Daarna ontbrandde er in het laatste seizoen van de Oberliga een strijd op leven en dood. Het aantal gele kaarten steeg met meer dan eenderde, het aantal rode kaarten verdubbelde, 8 van de 14 trainers moesten voortijdig verdwijnen. Het voortbestaan als profclub stond op het spel. Tegelijkertijd halveerde het gemiddeld aantal toeschouwers per wedstrijd tot 4807.

Uiteindelijk kwalificeerden Hansa Rostock en FC Dynamo Dresden zich voor de eerste Bundesliga. Stahl Brandenburg, VfB Leipzig, Carl Zeiss Jena, Chemnitzer FC, Rot-Weiss Erfurt en Hallescher FC plaatsten zich voor de tweede Bundesliga. Voor andere gerenommeerde clubs als ex-Uefa-Cupwinnaar FC Magdeburg en Stasi-bolwerk FC Berlin was geen plaats meer op het hoogste Duitse voetbalniveau.

Gevolg was dat de uittocht naar het westen bij die lagere clubs pas echt goed op gang kwam. Want zelfs laaggeklasseerde Westduitse amateurclubs konden de voetballers in elk geval een vaste baan bieden en dat was meer dan waarop ze in het oosten konden hopen. FC Stahl, dit seizoen de laatste Oostduitse vertegenwoordiger in het Uefa Cup II-toernooi, zag negen leden van het basisteam vertrekken, Stahl Riesa zelfs dertien. Een aantal verenigingen wist geen andere mogelijkheid meer dan zichzelf te liquideren “bij gebrek aan spelersmateriaal”.

Uwe Reinders, de Westduitse trainer die Hansa Rostock naar het kampioenschap van de Oberliga had geleid, waarschuwde aan het eind van het seizoen dat “het voetbal in het oosten binnen drie jaar kapot is”. Een uitspraak die hij later afzwakte, maar die werd onderschreven door Ulf Kirsten, voormalig Oostduits international die inmiddels zelf voor Bayer Leverkusen speelt. Oostduitse trainers als Hans Meyer van Chemnitzer FC en Lothar Kurbjuweit van Rot-Weiss Erfurt klaagden dat het voetbal in het oosten beroofd was van zijn basis, zijn voedingsbodem. Ze zeiden dat de voetbalbond, de DFB, hen schaamteloos had uitgeleverd aan het Westduitse kapitaal.

Maar Wolfgang Niersbach van de Duitse voetbalbond bestempelt dit verwijt als “een betreurenswaardig misverstand”. De DFB heeft juist “alles gedaan” om het voetbal in de voormalige DDR financieel te steunen. Werd de recette van het vriendschappelijke duel tussen Duitsland en Zwitserland - groot: een miljoen gulden D-mark - niet in haar geheel naar de regionale organisatie in het oosten overgemaakt? Wat had de bond dan nog meer moeten doen? Overgaan tot een transferbeperking? Maar dat was een inbreuk op de vrijheid geweest. “Ik dacht dat ze daar juist vanaf wilden. Ze zullen zichzelf moeten leren redden. De wereld is hard.”

Dynamo Dresden heeft zich kunnen redden. Voorlopig. De laatste 'Gesamtdeutsche Meister' - in 1943 en 1944, met de latere Duitse bondscoach Helmut Schon in zijn gelederen - heeft zich dit seizoen zelfs enkele bescheiden aankopen uit het westen kunnen permitteren: Tobias Homp van FC Homburg, Oliver Page van Bayer Leverkusen, Sergio Allievi van FC Kaiserslautern. De club die in het verleden werd gefinancierd door de Volkspolizei, heeft mede dankzij hoofdsponsor Lowensport, uitbater van billards en tafelvoetbal, ook een eerste verbouwing van het sterk verouderde Rudolf-Harbig-stadion kunnen financieren.

Maar als Dynamo Dresden degradeert, zullen de zes beste spelers opstappen, weet penningmeester Manfred Kluge nu al zeker. Als Dynamo Dresden zich niet kan handhaven “is het gedaan met de club”, zegt perschef Gerd Sawatzki bezorgd. En die kans is levensgroot aanwezig. Want dit jaar verdwijnen er vier clubs uit de Bundesliga. Westduitse bookmakers hebben Dynamo al bij voorbaat bestempeld als een geheide degradatiekandidaat.

“De supporters willen dat niet weten, de supporters willen dat niet horen”, zegt Sawatzki. “Ze hebben zich afgekeerd van hun eigen verleden, ze hebben hun eigen produkten verloochend. Om in het succes van het westen te delen. Ze willen niet opnieuw worden buitengesloten. Nu zijn ze nog voor ons. Maar als het succes uitblijft, zullen ze zich even makkelijk tegen ons keren. Er hoeft er maar een 'Dresden, Scheisse' te roepen of ze schreeuwen het allemaal.”

Een voorproefje van wat er in zo'n geval kan gebeuren, kreeg de club op 19 maart toen het UEFA-Cupduel tegen Rode Ster Belgrado moest worden gestaakt wegens ongeregeldheden op de tribune. Ontgoochelde toeschouwers trokken een spoor van vernielingen door de binnenstad. “Neo-nazi's”, schreven de Westduitse kranten. “Chaoten die met Dynamo Dresden volstrekt niets te maken hebben”, beweerde de club.

Neo-nazi's of chaoten? De supporters die op deze historische bodem, geegaliseerd door “barbaarse anglo-amerikaanse bombardementen”, vernoemd naar een atleet die in een nazi-kamp vermoord is, vrijdag hun intree in de Bundesliga vierden, met verbeten gezichten en schuin geheven armen, waren in de eerste plaats bange, vernederde mensen. Bang voor de toekomst. Vernederd door 45 jaar staatsterreur en een jaar D-mark. Mensen die volgens de Oostduitse psychoanalyticus Hans-Joachim Maaz in zijn boek 'Der Gefuhlsstau' altijd is geleerd om hun emoties te verdringen. Al hun hoop hebben ze gericht op Dynamo. Maar ze zullen ook hun wanhoop op Dynamo richten. Zoals Maaz schrijft: “Een volk met een rechtmatig potentieel aan tientallen jaren opgekropte agressie is als een tijdbom die elk moment ontploffen kan.”

Belangrijkste transfers van Oost naar West:

SEIZOEN 90-91 Thomas Doll - van FC Berlin naar Bayer Leverkusen Rainer Ernst - van FC Berlin naar FC Kaiserslautern Frank Rohde - van FC Berlin naar Hamburger SV) Rene Rydlewicz van FC Berlin naar Bayer Leverkusen) Andreas Thom - van FC Berlin naar Bayer Leverkusen Matthias Sammer - van Dynamo Dresden naar VfB Stuttgart Ulf Kirsten - van Dynamo Dresden naar Bayer 04 Leverkusen Rocco Milde van Dynamo Dresden naar VfL Bochum Steffen Binke van Dynamo Dresden naar FC Nurnberg Matthias Doschner - van Dynamo Dresden naar Fortuna Koln Thomas Ritter van Dynamo Dresden naar Stuttgarter Kickers teffen Karl van Chemie Halle naar Borussia Dortmund Mathias Stammann van PSV Schwerin naar Bayer Leverkusen Uwe Weidemann - van Rot-Weiss Erfurt naar FC Nurnberg Dirk Schuster - van FC Magdeburg naar Eintracht Braunschweig Volker Probst van Rotation Berlin naar Eintracht Braunschweig

SEIZOEN 91-92 Thomas Vogel van Rot-Weiss Erfurt naar FC Kaiserslautern Dariusz Wosz van HFC Chemie naar VfL Bochum Kay Wenschlag van Rotation Berlin naar Werder Bremen Rico Steinmann - van Chemnitzer FC naar FC Koln Jorg Schwanke - van Energie Cottbus naar VfL Bochum Henri Fuchs van Hansa Rostock naar FC Koln Dirk Heyne - van FC Magdeburg naar Borussia Monchengladbach Heiko Laessig van Fc Magdeburg naar Bayer Uerdingen Burkhard Reich - van FC Berlin naar Karlsruher SC Heiko Bonan - van FC Berlin naar VfL Bochum Hendrik Herzorg van FC Berlin naar Schalke 04 Steffen Freund van Stahl Brandenburg naar Schalke 04 Henning Burger van Carl-Zeiss Jena naar Schalke 04 Heiko Peschke - van Carl Zeiss Jena naar Bayer Uerdingen Timo Lohnert van Eisenhuttenstadt naar Borussia Dortmund Thomas Rath van Victoria Frankfurt naar Hertha BSC De met een - gemerkte spelers zijn ex DDR-internationals