Oeverzwaluw schrikt zich wezenloos

Recreatieplas Hemelrijk in Volkel beschikt als enige in Nederland over een speciale wand die huisvesting biedt aan de oeverzwaluw.

De aanleg van de kunstmatige oeverwand blijkt een groot succes want tellingen hebben uitgewezen dat in 1989 een kolonie van 850 jonge oeverzwaluwen is opgevoed. De folder 'Hee..., Heerlijk...Hemelrijk' maakt met nauwelijks verholen trots melding van de 'geste' aan de gevederde vrienden. “Zo is hier een voor Nederland uniek samengaan te signaleren van opkomende recreatie met een zich nog steeds verrijkende natuur.

Onverstoorbaar duiken speelse oeverzwaluwen zelfs tussen de surfers door om de insecten te verschalken die van het water worden opgejaagd!'', wordt een idyllisch plaatje van de voormalige zandafgraving geschetst. Men doet en passant dan ook een dringend appel op de bezoeker om het stiltegebied rondom de oeverwand toch vooral te respecteren.

Afgelopen weekeinde moeten de beestjes zich echter wezenloos zijn geschrokken want Hemelrijk was twee dagen lang het strijdtoneel van de Europese Jet Ski Finales. Volgens exploitant Ton Derks (“In ben in wezen een anti-motor man”) hadden de zwaluwen nauwelijks last van de met veel lawaai en oliedampen gepaard gaande races met de jet-ski, de waterscooter die de laatste tijd aan toenemende kritiek onderhevig is.

De jet-ski is een gedeponeerde merknaam van het Japanse bedrijf Kawasaki, wereldwijd de absolute marktleider. Andere fabrikanten bedienen zich van namen als Superjet of Jetcraft maar allen genereren de snelheid van de waterscooter op basis van hetzelfde principe: water wordt door een buis opgezogen waarna er in de motor een dusdanige druk wordt opgebouwd dat het vervolgens met grote kracht weer naar buiten wordt gespoten. Normale jet-ski's kunnen hierdoor snelheden tot zestig kilometer per uur bereiken, bij de wedstrijdscooters stopt de teller in het meest gunstige geval bij 80 km-u.

Het resultaat oogt spectaculair wanneer een geoefend jet-skier zich bij de slalomraces waaghalzend om de boeien manoevreert en een gordijn van opspattend water veroorzaakt. Met name de 'pitspoezen' die zich bij de werkplaats aan de waterkant ophielden raakten onder de indruk van de in fel fluorescerende kledij gestoken coureurs en hun prestaties. De wondere wereld van het jet-skien is er vooral een van de 'macho's', wiens haantjesgedrag door de andere sekse met een al even opzichtige houding wordt beantwoord. In 'Jetskier', het glossy magazine van de International Jet Ski Boating Association, treft men met grote regelmaat fraai uitgedoste dames aan die met ondeugend getuite mond reclame maken voor het uitlaatsysteem van de jet-ski.

Juist deze 'wateruitlaat' vormt de grootste bron van ergernis bij de waterrecreant en - daardoor - ook bij Kawasaki, dat dit jaar hoopt wereldwijd 50.000 machines te verkopen maar de markt bedreigd ziet door de toenemende protesten tegen het geluidsoverlast. Milieupacifisten hebben bovendien grote moeite met de olievervuiling die de jet-ski's veroorzaken. Kawasaki adviseert het gebruik van biologisch afbreekbare olie, de Holland Jet Ski Boating Association verzoekt de honderdtwintig leden een kartonnetje onder de jet-ski te leggen tijdens het tanken en geeft een boekje met gedragsregels voor de jet-skiers uit.

De opgevoerde scooters van de wedstrijd skiers moesten tijdens het EK onder de 86-decibelgrens (gemeten op vijftien meter afstand) blijven om diskwalificatie te voorkomen. Maar Hideo Tanaka, managing director bij Kawasaki Jet Ski Europe N.V., weet dat het gedrag van de recreant nauwelijks valt te kanaliseren. “Jongelui doen het tegenovergestelde van wat wij adviseren: de jet-ski toch opvoeren.” Daarmee wordt volgens Tanaka de klassieke denkfout gemaakt dat veel lawaai gelijkstaat aan veel 'power'. Met een Japanse wijsheid bagatellliseert hij vervolgens het probleem: “Een mug op een stille zomeravond maakt meer geluid dan hij eigenlijk produceert.”