De zoete delta als schouwtoneel van tegenstellingen

De zoete delta. Ned.3 20.24-21.14u.

De zoete delta, een documentaire over mens en natuur in de Biesbosch, is geen reguliere natuurfilm. Geen moraliserende commentaarstem die op een ander tijdstip levensverzekeringen of natuurvoeding aanprijst, geen narrow escapes voor de cameraploeg en geen aftiteling terwijl een bloedrode ondergaande zon haar laatste stralen werpt op een grazende kudde hoefdieren.

De maker van De zoete delta, Joost Seelen, zegt met klem geen conventionele formule te hebben willen volgen, voor hem geen groene zedenpreek. “Iedereen zou een ingebouwd milieubesef moeten hebben. Door aan de hand van de film de mensen zelf conclusies te laten trekken, wil ik ze aan het denken zetten.”

De film is een collage van scenes waarin mensen beroepshalve of als recreant een rol spelen in de Biesbosch. De getatoueerde dagjesmens hijst pils op het achterdek van zijn motorkruiser; de radio staat hard aan. De bebaarde natuurminnaar kookt even verderop op een stil plekje zijn vers gesneden zuring. Een van de driehonderd in Nederland werkzame vangers van bisamratten legt uit waarom deze dieren moeten worden uitgeroeid. Een bioloog bewaakt intussen angstvallig het welzijn van de onlangs opnieuw gentroduceerde bevers.

Telkens worden twee contrasterende personages of elkaar (schijnbaar) tegensprekende zaken gepresenteerd. De kijker mag zelf bedenken waar het gemiddelde van de twee uitersten hem het beste uitkomt.

Dat tegenstrijdigheid ook in een persoon is terug te vinden, toont een tweetal scenes waarin een voorlichter van een drinkwaterbedrijf figureert. Eerst legt hij aan een groep bezoekers uit dat aan het gedrag van forellen in een proefopstelling een onverwachte daling van de drinkwaterkwaliteit valt af te leiden. Thuisgekomen knutselt de man verder aan zijn plezierjacht op een terreintje dat door hem met een herbicide van elk plukje groen is ontdaan. Naast het werfje ligt zijn moestuin.

De zoete delta is niet uitsluitend een verzameling impressies en een opsomming van bijrollen. Op gezette tijd volgt een shot van een tuinschepje of een speciaal apparaatje waarmee bodem- en waterbodemmonsters worden genomen. Volgens een opgevoerde onderzoeker is de Biesbosch hier en daar wel driemaal zo zwaar verontreinigd als de zwaarst vervuilde delen van de Westerschelde. In de Biesbosch speelt de vervuiling de hoofdrol.