REBUSSEN

Analfabetisch woordenboek door Willem van Malsen ongeveer 100 blz. (nummering ontbreekt), gell., Het Spectrum 1991, f 14,90 ISBN 90 274 2779 8

Als een bedlampje een lampje boven je bed is, en een winterjas een jas voor 's winters, dan is een gootsteen een steen die in de goot ligt, en een dekmantel een jas die aan dek van een schip in de wind wappert. Logica volgens Willem van Malsen. Onder het woord haaibaai tekent hij een baai waarin een haai zwemt, bij abrikozen staan twee mensen te zoenen in een abri. Is dat leuk? De meningen over de tekeningetjes die Malsen onder de kop 'Analfabetisch Woordenboek' wekelijks op de achterpagina van deze krant publiceert zijn, eufemistisch gezegd, verdeeld. Van 'onstellend flauw' tot 'briljant' hoorde ik bij een snelle enquete in beperkte kring.

Wat Malsen maakt, zijn getekende cryptogrammen, geregeld van woorden die met de actualiteit te maken hebben. In het boekje waarin nu, ook weer onder de titel Analfabetisch woordenboek, zo'n driehonderd woorden-annex-tekeningen verzameld zijn, vind je nieuwsitems als de varkenspest, de komkommertijd en de minima terug. De neergeslagen opstand in China gaf het woord 'afhaalchinees' een andere betekenis (de ene Chinees komt de andere Chinees afhalen met een geweer), en de Golfoorlog leverde een nieuw soort 'moordgriet' op: een vrouwelijke militair die staat te schieten in de woestijn.

Zelf ben ik dol op cryptogrammen. Een mooie vondst (slaolie: twee Arabieren die elkaar met jerrycans om de oren slaan, tiktak: man in een boom met een typmachine op schoot) geeft altijd diepe bevrediging. Net zoals flauwiteiten flauwiteiten blijven. Te vaak naar mijn smaak moet Malsen het hebben van combinaties met stuk, stoot en schat (hamerstuk: mooie meid die met een hamer slaat, windstoot: mooie meid in de wind, schatkist: mooie meid in een kist, enzovoort, Malsen is nogal een boezemvriend: man die voor de etalage van een lingeriezaak staat). En ook het afbeelden van verschillende betekenissen van een woord in een tekening (pas: in looppas loopt man met paspoort in de hand een bergpas op) doet me weinig. Hoewel, bij drop en draf is het weer wel leuk. Drop is een plaatje van een stelletje dat ligt te vrijen op de bank, met daarnaast een puntzak drop. Draf is hetzelfde plaatje, alleen rent de man die net nog op de bank lag nu op een drafje weg.

Wie van rebussen (beschuitbus met een notenbalkje) houdt zal ook zeker gelukkig zijn met dit typische cadeauboekje.