Herberekening emissiekoers zou eigenaren HCS sieren

AMSTERDAM, 3 JULI. Door manipulatie op de Amsterdamse effectenbeurs is het waarschijnlijk dat 'kleine' aandeelhouders een belang van 20 procent in plaats van 25 procent in automatiseringsbedrijf HCS hebben gekregen. Drie grootaandeelhouders en drie banken zouden met het verschil aan de haal zijn gegaan. De beurs onderzoekt de manipulatie, maar het is zeer de vraag of zij de onderste steen boven krijgt.

Het is dit jaar nog niet voorgekomen dat er achteraf noteringen zijn doorgehaald, zoals HCS deze week overkwam. Vorig jaar en het jaar daarvoor gebeurde het drie keer. In zo'n geval gaat het controlebureau van de Vereniging van Effectenhandel aan de slag. Afhankelijk van zijn bevindingen wordt het Openbaar Ministerie ingeschakeld. Dat is sinds het bestaan van de modelcode een paar keer gebeurd. Deze zaken zijn door het OM geseponeerd.

Een van de redenen is dat de modelcode vrij ingewikkeld is. Op de donderdag gehouden aandeelhoudersvergadering van HCS bleek dat nog eens. De aandeelhouders kibbelden over het plotselinge verlies van 40 miljoen gulden, waarvan de drie grootaandeelhouders en de drie banken maandag al op de hoogte zouden zijn gebracht. “Dat is een verantwoordelijkheid van de onderneming”, zei financieel-directeur T. Sanders van HCS. Na tumult onder de aandeelhouders greep president H. van den Boogaard in. Het precieze bedrag was pas donderdag bekend, zei hij.

Van den Boogaard maakte zich hiermee niet geloofwaardiger. Zijn interventie was helemaal niet nodig, want Sanders had gelijk. HCS mag best bepaalde grootaandeelhouders voor-informatie geven, net zoals de banken natuurlijk beschikken over grote hoeveelheden voorkennis. Essentieel is alleen dat zij zich dan tot en met de aandeelhoudersvergadering dienen te onthouden van handel in aandelen HCS.

De betrokkenen verklaren ook allemaal dat zij zich hieraan keurig hebben gehouden. Maar kennelijk was Van den Boogaard daar op het moment van de vergadering niet zo zeker van, want anders had hij zich niet in allerlei bochten gewrongen om de schijn van gelijke informatie op te houden.

De drie grootaandeelhouders en de drie banken hebben bij de koersmanipulatie van woensdag profijt gehad, ook al heeft de beurs de handel zelf teruggedraaid. De zes partijen hebben dinsdag bekendgemaakt HCS een kapitaalinjectie te geven van 127,5 miljoen gulden in aandelen tegen een nog nader bekend te maken koers. Woensdag, toen voor het eerst sinds drie dagen weer in HCS-stukken mocht worden gehandeld, stortte de koers in tot 2,60 gulden. Vervolgens heeft HCS op donderdag de emissiekoers vastgesteld op 2,50 gulden.

Donderdag werd de handel opnieuw opgeschort en werden de transacties van woensdag doorgehaald. Gisteren is de handel 'overgedaan'. Ofschoon nauwelijks hoop viel te putten uit de vrijgekomen informatie, sloot het aandeel veel hoger, namelijk op 3,70 gulden. Als woensdag op eenzelfde bedrag was gesloten, dan was de emissiekoers waarschijnlijk niet op 2,50 gulden uitgekomen, maar vermoedelijk een gulden hoger.

'Waarschijnlijk' en 'vermoedelijk' vormen hier de zwakke schakels. Formeel is er geen link naar de koers. In de markt weet iedereen dat het onfatsoenlijk is jegens bestaande aandeelhouders om een onderhandse emissie uit te schrijven die meer dan dertig procent onder de beurskoers ligt. Het zou een storm van kritiek teweeg hebben gebracht als HCS had geemitteerd op 2,50 gulden bij een beurskoers van 3,70 gulden.

Iedereen weet dat het logischer zou zijn dat HCS in zo'n geval de emissiekoers op 3,50 gulden zou hebben gezet. Dan hadden de banken en grootaandeelhouders 'slechts' 36,5 miljoen aandelen gekregen, en niet de 51 miljoen stuks die ze nu hebben verworven. Dat zou betekenen dat de andere aandeelhouders 25 procent van de aandelen hadden gekregen, terwijl zij nu met 20 procent genoegen moeten nemen.

Het zou de betrokken grootaandeelhouders en banken sieren en zuiveren van blaam wanneer zij zich de manipulatie op de beurs zouden aantrekken en de emissiekoers vrijwillig zouden herberekenen. Anders kon het resultaat wel eens beperkt blijven tot een dader die de beurs op het kerkhof moet zoeken.