Griekenland en Turkije: conferentie over Cyprus

ATHENE, 3 AUG. Griekenland en Turkije hebben ingestemd met een conferentie om een einde te maken aan de al zeventien jaar durende deling van Cyprus. De conferentie zal in september onder leiding van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties in de Verenigde Staten beginnen. Dit heeft de Amerikaanse president Bush gisteren bekendgemaakt.

Afgelopen week zijn afgezanten van de Verenigde Naties op Cyprus begonnen om, voorafgaand aan de conferentie, te proberen de standpunten van de Grieks-Cyprioten en de Turks-Cyprioten dichter bijelkaar te brengen. Bush noemde “voldoende vooruitgang bij het verkleinen van de verschillen” gisteren als voorwaarde voor een spoedig begin van de conferentie.

Turkije bezette een deel van Cyprus in 1974 na een mislukte staatsgreep van Cyprioten die aansluiting bij Griekenland bepleitten.

In Nicosia, Athene en vooral Ankara is enigszins ontwijkend op de bekendmaking van Bush gereageerd. Tijdens Bush' recente bezoeken aan Athene en Ankara had zich reeds het beeld van een Cyprus-conferentie in de Verenigde Staten afgetekend. De grote vraag was toen hoeveel partijen daaraan deel moesten nemen. In Athene had Bush het steeds over de 'capabele regeerders' Mitsotakis - Grieks premier - en Ozal - Turks president - waaraan hij soms nog terloops de naam van de Grieks-Cyprische president Vasiliou toevoegde.

In Ankara toonde hij zich, tot Griekse ergernis, gewonnen voor het oudere Turkse denkbeeld van een conferentie van vier, dus met de Turks-Cyprische leider ('president' in Turkse opvatting) Denktash erbij. Op de persconferentie van gisteren heeft hij noch Vasiliou, noch Denktash genoemd. Zowel in het Griekse als in het Turkse deel van Cyprus moet nu wel de vraag opdoemen: is hij soms uit op een oplossing buiten de Cyprische leiders om?

De regeringswoordvoerder in Athene haastte zich gisteravond te betuigen dat van Griekse zijde geen stappen zullen worden genomen zonder raadpleging van de Cyprische regering. Hij bevestigde dat de voorbereiding van de conferentie al ver was gevorderd en dat de Griekse regering op de hoogte was van het feit dat dit door Bush zou worden bekendgemaakt.

Pag. 4:

Lauwe reacties in Athene en Ankara

Zowel de socialistische PASOK als de communistische partij lieten zich gisteravond meteen sarcastisch uit over het feit dat zelfs de informatie over Cyprus nu vanuit Washington wordt verzorgd en laatstgenoemde vroeg om deze reden een speciale zitting van het Griekse parlement.

Ook in Turkije zal de oppositie, van rechts tot links, ongetwijfeld met zulke geluiden komen. Daarnaast is er in dit land nog een ander probleem. Bush noemt in zijn bekendmaking als vanzelfsprekend de namen van premier Mitsotakis en president Ozal. De woordvoerder van het Turkse ministerie van buitenlandse zaken heeft meteen laten weten dat niet Ozal naar de conferentie zal komen, maar premier Yilmaz.

De bevoegdheden van Mitsotakis en Yilmaz ontlopen elkaar niet veel, althans in de praktijk. Het zou protocollair erg in de gaten lopen als uit Griekenland een premier en uit Turkije een president kwam. Ozal heeft lange tijd als president de hele binnen- en buitenlandse politiek - inclusief de Golfcrisis - voor zijn rekening genomen, met als stroman de door hem aangewezen premier Akbulut. Met Yilmaz echter, die meer op eigen kracht omhoog is gekomen, kan hij zich dit niet meer veroorloven. Dit zal een teleurstelling zijn voor Bush, die Ozal als vriend en partner is gaan beschouwen. Yilmaz is in zake een probleem als dat van Cyprus ook wat 'nationalistischer' dan Ozal en zal de figuur Denktash minder gauw laten vallen.

Deze laatste krijgt ook enige belangstelling tijdens de islamitische statenconferentie die morgen in Istanbul begint - en waarbij voor het eerst ook 'islamitische staten uit de voormalige communistische wereld' zijn uitgenodigd, inclusief Bosnie-Herzegovina. De Turkse diplomaten werken aan een serieuze poging, een volledig lidmaatschap - en daarmee erkenning - te krijgen voor de 'Turkse republiek Noord-Cyprus' onder 'president Denktash'.