'Streven Sovjet-republieken mag Gorbatsjov niet schaden'

KIEV, 2 AUG. President Bush heeft gisteren tijdens een bliksembezoek aan de Oekrane de Sovjet-republieken opgeroepen “de hopeloze koers van het isolement” te laten varen en gewaarschuwd dat hun streven naar onafhankelijkheid niet ten koste mag gaan van de hervormingskoers van Sovjet-leider Gorbatsjov.

Bush, die met het bezoek aan de Oekraense hoofdstad Kiev zijn driedaagse reis naar de Sovjet-Unie afsloot, maakte duidelijk dat hij weliswaar voorstander is van directe banden tussen de VS en de Sovjet-republieken, maar dat hij Gorbatsjov - een leider die hem “groot vertrouwen inboezemt” - zal blijven steunen. De directe banden met de republieken, zo stelde Bush in een toespraak tot de Oekraense Opperste Sovjet, zullen niet ten koste mogen gaan van de banden met Gorbatsjov. “Sommigen hebben de Verenigde Staten opgeroepen een keus te maken tussen steun aan president Gorbatsjov en steun aan de onafhankelijkheidsgezinde leiders in de Sovjet-Unie. Ik beschouw dat als een valse keus”, zo stelde de Amerikaanse president. “We zullen de sterkst mogelijke relatie onderhouden met de Sovjet-regering van president Gorbatsjov, maar we stellen eveneens de nieuwe realiteit van het leven in de USSR op prijs en we willen goede banden, betere banden met de republieken.”

Hij prees Gorbatsjov wegens diens “verbazingwekkende” prestaties en beloofde Amerikaanse steun voor het democratiseringsproces. Bush stelde dat de Amerikanen zich niet zullen mengen in de wijze waarop de Sovjet-republieken die democratisering gestalte geven. “We kunnen u niet zeggen hoe u uw samenleving moet hervormen. We maken geen keus in de politieke rivaliteit tussen de republieken en tussen de republieken en het centrum. Dat is uw zaak. Meen niet dat wij uw problemen voor u kunnen oplossen. Maar twijfel er niet aan dat we begaan zijn met de hervormingen.”

Bij de ontvangst van Bush op het vliegveld van Kiev had zijn gastheer, de Oekraense president Leonid Kravtsjoek, er geen twijfel over laten bestaan waar de tweede republiek van de Sovjet-Unie op uit is: soevereiniteit. “De Oekrane legt de weg naar het hoge doel van de soevereiniteit stap voor stap af. We hopen op directe relaties tussen de Oekrane en de Verenigde Staten en we geloven dat de Oekrane na uw bezoek zal worden bezocht door een groot aantal zakenlieden. Wij zullen alle voorwaarden scheppen voor hun activiteiten hier.”

Tijdens zijn bezoek aan Kiev legde Bush gisteren een krans bij het monument voor de slachtoffers van Babi Jar, de kloof waar de nazi's in 1941 en 1942 bijna honderdduizend mensen - vooral joden, maar ook Oekraeners, Russen en zigeuners - hebben vermoord. De sterk geemotioneerde president verhaalde hoe de Duisters tijdens het bloedbad, waarbij de slachtoffers aan de rand van de kloof werden geplaatst en met machinegeweren werden neergeschoten, de kreten trachtten te overstemmen met dansmuziek. Hij beloofde “Babi Jar nooit te zullen vergeten” en stelde dat “uiteindelijk de krachten van het goede en de waarheid in triomf zullen zegevieren”. (Reuter, UPI, AP)