Actie van ex-advocaat tegen optreden Antilliaanse politie; Hongerstaker wil onafhankelijk onderzoek afdwingen

WILLEMSTAD, 2 AUG. Ex-advocaat Michiel Bijkerk van Bonaire is na ruim een maand weinig opgeschoten met zijn hongerstaking. Hij staat erop dat een internationale commissie gevallen van mishandeling door de Antilliaanse politie onderzoekt. Gisteren heeft Bijkerk het ziekenhuis verlaten na een infuus te hebben geweigerd en alle adviezen om zijn actie stop te zetten in de wind te hebben geslagen. Dat er geen schot in de zaak zit, komt deels door zijn eigen toedoen. De actie bevat alle elementen voor een soap opera, zoals liefde en haat, arrogantie, ruzies en intriges, maar ondertussen staat er wel een mensenleven op het spel.

Bijkerk klaagt al jaren over ongepast optreden van de politie tegen verdachten, waarop hij in zijn advocatenpraktijk is gestuit. De manier waarop hij zijn beklag hierover heeft gedaan aan de justitiele autoriteiten is hem op menige officiele berisping als advocaat komen te staan. In 1989 ging hij al eens wekenlang in hongerstaking om een onafhankelijk onderzoek af te dwingen. Dat werd hem toen toegezegd, maar omdat de regering haar afspraken niet was nagekomen ging Bijkerk op 1 juli jongstleden opnieuw in hongerstaking, Dat de politie soms nodeloos geweld gebruikt, ontkent niemand, en omdat er geen gevallen bekend zijn van daadwerkelijke maatregelen hiertegen binnen het politiekorps, is er veel sympathie voor de eis van een onafhankelijk onderzoek. Alleen Bijkerks voorwaarde dat de onderzoekscommissie wordt samengesteld uit internationale deskundigen om de onafhankelijkheid te garanderen, ligt moeilijk, omdat daarmee de indruk wordt gewekt dat er op de Antillen geen rechtschapen burgers zijn voor een gedegen en objectief onderzoek. Bijkerk wil wel een Antilliaan als voorzitter van de commissie, een Curaaose advocaat.

De regering heeft afgelopen maand opnieuw blijk gegeven van bestuurlijke arrogantie en besluiteloosheid. Twee jaar waren verstreken zonder dat er iets gebeurde. Vorige week bleek minister van justitie Ivo Knoppel alsnog in staat binnen 24 uur alle benodigde stukken te ondertekenen voor de onmiddellijke instelling van een commissie van lokale deskundigen. Bijkerks medewerking aan een ongenuanceerde en niet van sensatie gespeende uitzending van KRO's Brandpunt is hem niet in dank afgenomen. Brandpunt wekte met de reportage de indruk dat op de Antillen mishandeling door de politie schering en inslag is.

De steun aan Bijkerk van de Curaaose vakbondsleider Errol Cova werkte als een rode lap op een stier. Cova haalde Bijkerk en twee medestanders over om hun hongerstaking te verleggen van Bonaire naar de regeringszetel in Willemstad, waar zij gratis logies kregen van Cova's vakcentrale. In de hysterie daarover lieten waarnemend plaatselijk hoofd van politie op Curaao Dito Mendes de Gouveia en parlementsvoorzitter Rufus McWilliam zich gewillig meeslepen. Mendes jammerde dat als Bijkerk komt te overlijden, Curaao's inspanningen voor een beter imago voor niets zijn geweest. McWilliam haalde zich felle kritiek van de Eilandsraad in Klarendijk op de hals voor zijn denigrerende opmerkingen aan het adres van Bonaire.

Minister Knoppel ontving vorige week de hongerstakers voor een gesprek dat door Bijkerk na afloop als “vertrouwenwekkend” werd omschreven. Niet lang daarna echter ontving hij een brief van de regering die alle hoop op een spoedig akkoord de grond in boorde.

Ondertussen schrok Cova van de felle reacties op de gastvrijheid die hij de hongerstakers had geboden. Hij wrong zich in alle bochten om uit te leggen dat hij zich slechts tijdelijk had willen ontfermen over de hongerstakers.

Bijkerks inflexibiliteit heeft hem vervreemd van het publiek en van zijn twee mede-actievoerders. Tegen de wens van de twee in zond hij een brief met een verzoenende toon naar de regering. De twee trokken zich terug en Bijkerk kwam weer alleen te staan. Voorlopig biedt een schilderes de ex-advocaat onderdak. Overdag houdt hij zich op in het Wilhelminapark, pal voor het gebouw van het Hof van Justitie en de Staten en in het zicht van het hoofdbureau van politie.

Deze week gaven de autoriteiten er opnieuw blijk van geen gevoel voor verhoudingen te hebben. De stalen toegangsdeuren bij het regeringscentrum Fort Amsterdam gingen, alsof Bijkerk een gevaarlijke terrorist was, dicht toen hij een brief aan de regering wilde overhandigen. De justitiele autoriteiten waren in geen velden of wegen te bekennen. Maar toen Bijkerk zijn hoofd te rusten wilde leggen in het park, waren agenten er als de kippen bij om hem aan te houden en te verbaliseren.

Temidden van allerlei emotionele en nerveuze handelingen en uitspraken doet een commissie van goede diensten verwoede pogingen de overheid over te halen tot heropening van het overleg om zo het leven van Bijkerk te redden. De Bonaireaanse gezaghebber George Soliana heeft in voorzichtige bewoordingen laten doorklinken ook voor hernieuwd overleg te zijn.

Premier Maria Liberia-Peters, die enige jaren terug vanuit de oppositiebanken een priester in hongerstaking steunde, trekt zich nu niets aan van het lot van Bijkerk. Dit wordt haar en haar christen-democratische PNP zwaar aangerekend. Wat Bijkerk tegen heeft, is zijn drammerigheid, hetgeen het extra moeilijk maakt voor welwillende eilandgenoten om te komen tot een bevredigende afloop van deze kwestie.

Misschien hoeft de affaire niet lang meer te duren. Onder zware druk gezet door uiteenlopende maatschappelijke groeperingen heeft de Antilliaanse regering erin toegestemd Bijkerk te ontvangen voor een gesprek.