Vredesconferentie in oktober; Top Moskou: plan voor Midden-Oosten

MOSKOU, 1 AUG. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zullen in oktober een vredesconferentie voor het Midden-Oosten beleggen. Op de tweede dag van hun topoverleg in Moskou hebben gisteren de presidenten Gorbatsjov en Bush hun ministers van buitenlandse zaken Aleksandr Bessmertnych en James Baker de opdracht gegeven zo'n conferentie voor te bereiden.

“Deze historische kans mag niet worden gemist”, aldus de twee presidenten. De vredesconferentie is, behalve de ondertekening van het START-verdrag gistermiddag, het enige concrete resultaat van de top tussen Gorbatsjov en Bush. Beiden hadden gehoopt dat de Israelische regering nog tijdens de bijeenkomst in Moskou positief zou reageren op het voornemen van de twee supermachten om zo'n vredesconferentie bijeen te roepen. Dat gebeurde echter niet. De Israelische premier Shamir liet gisteren via zijn chef-de-bureau juist weten dat er geen sprake kan zijn van een officiele toezegging over deelname van Israel zolang de samenstelling van de Palestijnse delegatie en in het bijzonder de kwestie van een Jeruzalemse vertegenwoordiger niet zijn geregeld.

Bush zei gistermidddag op de afsluitende persconferentie die hij samen met Gorbatsjov hield niettemin dat hij over het Midden-Oosten “vandaag weer iets optimistischer is dan gisteren”. Hij legde er nadruk op dat “vrede in het Midden-Oosten niet kan worden opgelegd maar slechts het resultaat kan zijn van directe onderhandelingen tussen de betrokken partijen”. “De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zullen hun uiterste best daarvoor doen”, aldus Bush.

Zijn minister van buitenlandse zaken James Baker is vandaag na het vertrek van de Amerikaanse president uit de Sovjet-Unie naar het Midden-Oosten vertrokken voor bezoeken aan Israel, Jordanie, Tunesie en Marokko. Bessmertnych is niet meegegaan, hoewel daarover voor de top wel werd gespeculeerd. De Sovjet-minister volgt later. Hij zal dan eerst naar Israel reizen om de diplomatieke betrekkingen, die in 1967 na de Zesdaagse oorlog werden verbroken, weer te herstellen.

Bij hun terugkeer uit het Midden-Oosten zullen beide bewindslieden de vredesconferentie gezamenlijk verder voorbereiden. “Ten minste tien dagen voor het begin van de conferentie” in oktober zullen de deelnemers worden uitgenodigd, zo hebben Gorbatsjov en Bush afgesproken, wat hun nog ruim de tijd geeft de overblijvende obstakels uit de weg te ruimen.

Pag. 5

Start-verdrag getekend

Het tweede politieke agendapunt gisteren was Joegoslavie. Beide staatslieden hebben zich na afloop van de besprekingen beperkt tot een zeer algemene verklaring. Gorbatsjov en Bush hebben daarin de verschillende etnische groepen in deze Balkanstaat opgeroepen het vuren te staken en de “democratische en vreedzame” weg te bewandelen. In hun gezamelijke communique worden echter geen concrete stappen aangekondigd. Gorbatsjov en Bush hebben alleen hun steun uitgesproken voor de pogingen van de Europese Gemeenschap en de CVSE om het escalerende conflict in Joegoslavie in te dammen.

De gesprekken over het Midden-Oosten en Joegoslavie werden gevoerd in de villa Novo-Ogarjevo even buiten Moskou. Na afloop van hun ontmoeting gistermorgen keerden Gorbatsjov en Bush terug naar het Kremlin voor het symbolische doel van de topontmoeting: de ondertekening van het START-verdrag ter reductie van de strategische kernwapens.

Voorafgaande aan deze plechtigheid in de Sint Vladimir-zaal voorspelde Gorbatsjov dat dit zevenhonderd pagina's tellende verdrag komende jaren verdedigd zal moeten worden tegen de kritiek van hen die menen dat met het akkoord alleen achterhaalde wapensystemen zullen worden ontmanteld dan wel van diegenen die het niet snel genoeg vinden gaan. Volgens Gorbatsjov zijn die bezwaren niet terecht. Het START-verdrag introduceert een “nieuw conceptioneel idee over veiligheid”, aldus de Sovjet-president. Bush legde in zijn korte toespraak de nadruk op de betekenis van de controlemechanismen die in het verdrag zijn geregeld.

De documenten werden vervolgens door beide presidenten ondertekend met pennen die geproduceerd zijn in fabrieken die door het INF-akkoord over de vernietiging van de SS-20's, kruisraketten en Pershings zijn gedwongen over te schakelen op de produktie voor niet-militaire doeleinden: de pennen waren gemaakt van metaal, afkomstig van zulke raketten.

Bush is vanmorgen vanuit Moskou naar de Oekraense hoofdstad Kiev vertrokken. Daar spreekt hij het parlement toe en heeft hij een onderhoud met de Oekraense president. Leonid Kravtsjoek.