Onverharde wegen in het financiele verkeer

In de Verenigde Staten geeft de consument per jaar 100 a 110 miljard dollar uit aan cocane: iets meer dan de helft van de Nederlandse rijksbegroting 1991. Slechts een fractie van dit zwarte geld kan contant worden uitgegeven, het overgrote deel moet worden witgewassen, waarbij de tussenkomst van banken en andere geldinstellingen onontbeerlijk is.

De operatie 'C-Chase', genstigeerd door de Amerikaanse douane, liet eind 1988 voor het eerst zien hoe internationaal wijdvertakt de witwasnetwerken waren en hoeveel geld daar werd omgezet. Het was tevens de eerste maal dat de naam van de BCCI-bank in een kwaad daglicht kwam te staan.

De cocane-kartels verkennen de sluiproutes in de wet en de onverharde wegen van het internationale (lees: Westerse) bankverkeer. In een recent rapport van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken worden zeven, “deels aan de praktijk ontleende voorbeelden” gegeven van de wijze waarop cocane-kartels geld in veiligheid kunnen brengen. Hieronder volgen er twee. - Koeriers van het 'Cocareina-kartel' brachten tien miljoen dollar in contanten naar een filiaal van een Europese bank in Latijns Amerika, die niet onder toezicht stond van de centrale bank van het betreffende Europese land, maar van plaatselijke autoriteiten. Het filiaal verzekerde vervolgens zijn hoofdkantoor zich vergewist te hebben van de goede trouw van deze crediteuren. De tien miljoen werden geaccepteerd, telegrafisch overgeboekt naar een filiaal op een Carabisch eiland en vervolgens naar het hoofkantoor in Europa. Daar werd het verdeeld over meer dan twintig rekeningen van het kartel. - Koeriers van hetzelfde kartel brachten twintig miljoen dollar in verschillende coupures naar een Europees land waar tijdelijk geen toezicht werd gehouden op de invoer van contanten. Zij deponeerden het geld op de rekening van een reder die indirect eigendom was van het kartel. De reder boekte tien miljoen over naar Sterling Securities, een eerbiedwaardige effectenfirma die in het geheim door het kartel was overgenomen bij de krach van 1987 op de Newyorkse beurs. In de boeken van Sterling verscheen de tien miljoen als bijschrijvingen op de rekening van fictieve rekeninghouders, die - zo werd voorgesteld - profiteerden van een termijncontract op de optiebeurs van New York.

De andere tien miljoen werd omgezet in een kwitantie op naam van HHH Trading Corporation. Deze firma toonde vervolgens met valse papieren aan voor tien miljoen dollar vruchtensap uit het Middellandse-zeegebied gekocht te hebben van de Don Cicci Fruit Company. Deze onderneming was eigendom van de mafia en importeerde herone en cocane in Zuid-Europa.

Het overgrote deel van de drugswinsten circuleert tussen Westerse banken. Van de 282 miljoen dollar waarop de Amerikaanse drusbestrijdingsorganisatie DEA in 1990 beslag legde bevond zich het meeste geld op rekeningen in de VS. Niet meer dan tien a vijftien procent van de revenuen van de Amerikaanse cocanemarkt wordt opnieuw genvesteerd in Latijns Amerika. Het bleekprocede dat daarvoor nodig is heeft zijn eigen cachet.

Onderstaande voorbeelden zijn ontleend aan een rapport over de drugshandel van het onafhankelijke bureau Latin American Newsletters in Londen. - De kartels verwerven via corrupte tussenpersonen land en onroerend goed voor een bedrag dat ver onder de werkelijke prijs ligt en 'verkopen' het voor een veelvoud daarvan, zodat zij schijnbaar een grote legale winst maken. - Het geld wordt belegd in rundvee, dat in Latijns Amerika traditioneel in lastig te kwantificeren en te traceren kuddes over grote afstanden wordt verplaatst. - Het geld wordt ondergebracht in ondernemingen waar veel contanten omgaan, zoals voetbalverenigingen (met moeilijk controleerbare recettes en hoge transfersommen) en bouwondernemingen (met veel losse werkkrachten). Ook daarmee krijgen geldstromen de schijn van legitimiteit. - Latijns-Amerikaanse landen zijn ook op overheidsniveau actief bij het witwassen van cocanewinsten. Zo werd het zwarte circuit van Colombia in 1975 door de centrale bank van dat land zo goed als gelegaliseerd, door binnen enkele jaren voor honderden miljoenen aan dollars aan te kopen zonder naar de bonafide herkomst te vragen. Die stap werd ingegeven door de relatief lage koers van de dollar op de zwarte markt, waardoor de regering zijn economische politiek in gevaar zag komen. In Peru heeft de staat meer dan eens zijn begrotingstekort aangevuld door zich openlijk tot het circuit van de narcodollars te wenden, in ruil voor bepaalde privileges. De Boliviaanse president, Jaime Paz Zamora, zei begin dit jaar dat de helft van de Boliviaanse import betaald werd uit drugswinsten.