'Help Kroatie totale oorlog te vermijden'

ZAGREB, 1 AUG. In een dramatisch appel aan “Europa en de wereld” heeft de Kroatische president Franjo Tudjman vanochtend gevraagd om “hulp, teneinde een totale oorlog te vermijden”. “Maar als hulp uitblijft zal Kroatie deze oorlog winnen”, zei Tudjman in een rede voor het parlement in Zagreb.

Hij kondigde aan dat de Kroatische Nationale Garde meer dan in het verleden tot de “tegenaanval” zal overgaan, zonodig ook tegen eenheden van het Joegoslavische leger die zich aan de zijde van de Servische opstandelingen scharen. Tudjman, die in het parlement een nieuwe regering voorstelde waarin vertegenwoordigers van oppositiepartijen zijn opgenomen, sprak vlak na een nieuwe nederlaag van Kroatie tegen de Serviers.

Kroatische troepen hebben vannacht het stadje Kostajnica, ongeveer tachtig kilometer ten zuiden van Zagreb, moeten ontruimen, nadat het - volgens Kroatische bronnen - gisteren door vliegtuigen van het Joegoslavische leger was aangevallen. Vanochtend werd opnieuw een Servische aanval gemeld bij het Slavonische dorp Dalj.

De Kroatische president maakte geen melding van een plan voor vergaande regionale autonomie in de overwegend door Serviers bewoonde gebieden van Kroatie, waarvan Kroatische functionarissen gisteren buitenlandse journalisten op de hoogte hadden gesteld. Het plan voorziet in de schepping van een aantal provincies binnen Kroatie, waar de Serviers zelf alles zouden regelen, van de inrichting van hun politie tot het gebruik van het kirillisch schrift in officieel verkeer. Het plan, mits geaccepteerd, lijkt een belangrijke concessie aan de opstandige Serviers, maar ontzegt hun de vervulling van hun voornaamste eis: afscheiding van de republiek Kroatie.

Zonder verdere bijzonderheden kondigde Tudjman een 'mobilisatie' aan in de gebieden van Kroatie waar gevochten wordt. Deze mobilisatie zou niet alleen betrekking hebben op de Nationale Garde en de (reserve-)politie van Kroatie, maar ook op “burgergroepen”. In de Kroatische bevolking was de afgelopen dagen veel kritiek te horen op het feit, dat de burgerij van de bedreigde dorpen en steden niet van overheidswege beter wordt bewapend. Dat de Nationale Garde van Kroatie niet succesvoller is geweest bij de verdediging van dorpen tegen de Serviers, noemde Tudjman vooral een gevolg van de moeilijkheden bij de aankoop van wapens. Hij beschuldigde de EG ervan, wapenleveranciers te hebben ontmoedigd bij leveringen aan Kroatie. “Maar op dit gebied boeken we nu vooruitgang”, aldus de Kroatische president. “We hopen binnenkort ook op ons eigen grondgebied wapens te produceren.”

Kroatie is volgens zijn president geen tegenstander van de wapenstilstand, waarvoor het staatspresidium in Belgrado nieuwe voorstellen heeft gedaan. Hij maakte echter duidelijk dat er voor de leiding in Zagreb geen sprake kan zijn van het behoud van de huidige federatie. “Oorlog is niet acceptabel voor Europa”, aldus Tudjman, die er dan ook van uitging dat Europa terwille van het vermijden van een oorlog helpt Joegoslavie tot een statenbond om te vormen. “Maar als de Groot-Servische krachten blijven aansturen op een oorlog, dan zullen we die winnen, met troepen en met de hulp van heel het volk. Het zou de Servische bevolking zijn, die in het geval van een oorlog het meeste gevaar loopt”, aldus Tudjman.

Na afloop van zijn rede ontstond tumult in het parlement, toen de scheidende minister van defensie, Sime Djodan, protesteerde tegen de opname van de oppositie in de regering, zonder dat er - naar zijn zeggen - sprake is van een duidelijk regeringsprogramma.