HELMUT SCHLESINGER; Verhoging Duitse rente onafwendbaar

Helmut Schlesinger treedt vandaag aan als Bundesbank-president terwijl de Duitse economie zich geplaatst ziet tegenover de grootste uitdaging van de afgelopen tien jaar.

De 66-jarige econoom, fanatiek pleitbezorger van monetaire stabiliteit, heeft de delicate taak de inflatie te bestrijden, die in negen jaar niet zo hoog is geweest. Terwijl de inflatie stijgt zwakt de Westduitse economische groei af en gaat de aftakeling van oostelijk Duitsland verder.

Zijn aantreden als Bundesbank-president, voor Schlesinger de bekroning van een carriere van veertig jaar bij de Duitse centrale bank, valt ook samen met een begrotingstekort dat tot recordhoogte is gestegen. Het tekort op de lopende rekening loopt op en de D-mark maakt een kwetsbare indruk.

Volgens analisten staat het buiten kijf dat Schlesinger bij het uitzetten van de toekomstige strategie van de Bundesbank vooral de nadruk zal leggen op een sterke D-mark en een lage inflatie. Alleen een strenge monetaire politiek kan voorkomen dat buitenlandse beleggers Duitsland de rug toekeren, terwijl het land juist snakt naar buitenlands kapitaal voor het herstel van de Oostduitse economie.

“Het is vitaal voor de mark en de financiering van oostelijk Duitsland dat de Bundesbank zich met haar volle gewicht inzet voor een stabiele monetaire politiek”, zegt R. Reid, een econoom die werkt bij de vestiging van de effectenbank UBS-Phillips and Drew in Frankfurt. “Het zou een ernstige zaak zijn als de Bundesbank de inflatie niet zou kunnen of willen terugdringen.”

Schlesinger, sedert 1980 vice-president van de Bundesbank, is de opvolger van Karl Otto Pohl die het ambt na 11 jaar verlaat. De nieuwe centrale bankier zal tot 1993 het ambt vervullen. De verwachting is dat hij dan wordt vervangen door de nieuwe vice-president Hans Tietmeyer.

De enigszins nerveus academische uitstraling en de reputatie als anti-inflatie dogmaticus hadden tot gevolg dat Schlesinger vaak werd afgeschilderd als de tegenpool van Pohl, ogenschijnlijk een soepeler en meer internationaal georienteerde bankier.

Maar beide mannen hebben even sterke kritiek geleverd op in hun ogen onjuist regeringsbeleid. Ze kritiseerden ook de loonpolitiek in oostelijk Duitsland. Analisten menen dat alleen de stijl zal veranderen maar niet de inhoud.

Economen zijn ervan overtuigd dat de Bundesbank onder leiding van Schlesinger zal besluiten tot een verhoging van de rentetarieven. Als eerste mogelijke datum noemen ze de bijeenkomst van de Bundesbankrat op 15 augustus, of kort daarna.

Veel analisten in Duitsland menen dat het verder aantrekken van de monetaire teugels niet zal leiden tot een Duitse recessie, ondanks de al teruglopende groeipercentages. Een hogere rentestand zou de gezinsconsumptie enigszins afremmen en een signaal zijn voor de loononderhandelingen. “Maar de Bundesbank zou de rente kunnen verhogen zonder dat investeringen direct terug lopen”, aldus Reid van UBS-Phillips & Drew.

De opgave waarvoor Schlesinger zich nu ziet gesteld heeft een verrassende overeenkomst met de moeilijkheden waarmee Pohl tien jaar geleden werd geconfronteerd. Begin jaren tachtig werd Duitsland geplaagd door stijgende inflatie als gevolg van de tweede oliecrisis en de vergeefse poging de rest van de wereld uit de inflatie te trekken.

Nu stijgen de prijzen in Duitsland als gevolg van wat Schlesinger omschrijft als agressieve loonpolitiek en een forse verhoging van indirecte belastingen zoals benzine-accijnzen. Bonn tracht op deze manier de vereniging van de beide Duitslanden gedeeltelijk te financieren.

Duitsland heeft een begrotingstekort dat vijf procent van het bruto nationaal produkt bedraagt. Dit tekort is een direct gevolg van de kapitaalstroom naar oostelijk Duitsland die dit jaar naar schatting meer dan 150 miljard mark zal bedragen.

Minder vraag naar Duitse produkten als gevolg van buitenlandse recessie, gecombineerd met een grote vraag naar Westerse goederen in oostelijk Duitsland hadden tot gevolg dat het tekort op de lopende rekening in de eerste vijf maanden van 1991 opliep tot meer dan 15 miljard mark.

Op de buitenlandse valutamarkten heeft de D-mark zich nog maar kort geleden enigszins hersteld. Die koerswinst is deels te danken aan de verwachting dat de Bundesbank de inflatie zal aanpakken. Op jaarbasis steeg de inflatie in juli naar 4,5 procent, tegen 3,5 procent in juni.

De federale overheid in Bonn heeft beloofd dat het huidige begrotingstekort een tijdelijk antwoord is op de financiele gevolgen van de vereniging. Ook zou het tekort op de handelsbalans als sneeuw voor de zon verdwijnen als buitenlandse economieen zich herstellen.

Maar Schlesinger heeft in niet mis te verstane woorden duidelijk gemaakt dat hij niet rustig zal afwachten tot de wonden die de inflatie heeft geslagen zijn geheeld. Afgelopen vrijdag zei hij dat de prijzen in juli veel te snel zijn gestegen. Het Duitse disconto van 6,5 procent loopt volgens de centrale bankier volledig uit de pas met de marktrente. (Reuter)