Dienstweigeraar na 24 dagen hongerstaking op vrije voeten gesteld

ROTTERDAM, 1 AUG. Paul Nijbakker, de dienstweigeraar die sinds 9 juli in het huis van bewaring in Vught in hongerstaking is, wordt vandaag op vrije voeten gesteld. Zijn gevangenisstraf is geschorst in afwachting van de behandeling van zijn nader gratieverzoek. Dit heeft het ministerie van justitie vandaag meegedeeld.

Nijbakker (27) was door het Hoog Militair Gerechtshof veroordeeld tot twaalf maanden gevangenisstraf. Bij de afwijzing van zijn gratieverzoek wees de minister van justitie hem erop dat hij alsnog een beroep zou kunnen doen op de Wet gewetensbezwaren. Dat bleek echter niet mogelijk, omdat hij tevens was ontslagen uit militaire dienst en daardoor niet meer dienstplichtig was. Inmiddels heeft hij een nader gratieverzoek ingediend.

Aanvankelijk had Nijbakker geen beroep op de Wet gewetensbezwaren gedaan, omdat hij meende dat de aard van zijn bezwaren niet onder deze wet vielen. Hij is tegen de dienstplicht, maar hij is geen anti-militarist. Een wijziging van het Wetboek van Militair Strafrecht waaraan vele jaren is gewerkt, zou voor zijn geval soelaas bieden. In dit voorstel zouden degenen die geen beroep doen op de Wet gewetensbezwaren de mogelijkheid krijgen in plaats van gevangenisstraf een alternatieve straf opgelegd te krijgen in de vorm van dienstverlening. Nijbakker heeft verklaard daartoe bereid te zijn.

De voorgenomen wetswijziging wordt echter ingetrokken. Overleg met de Tweede Kamer over dienstweigering zou op 26 juni hebben plaatsgevonden, maar is verdaagd tot na het reces. Intrekking van de voorgenomen wetswijziging betekent dat het verschil in behandeling tussen Jehovah's getuigen en andere dienstwijgeraars die geen beroep doen op de Wet gewetensbezwaren blijft gehandhaafd. Jehovah's getuigen krijgen sinds 1974 automatisch uitstel van eerste opkomst en worden na enige jaren buitengewoon dienstplichtig verklaard.

De Vereniging Dienstweigeraars heeft de wetswijziging altijd als een soort lapmiddel beschouwd, aldus een woordvoerder. Weliswaar zou Nijbakker ermee zijn geholpen, maar voor totaalweigeraars verandert er waarschijnlijk weinig: die zullen ook de alternatieve straf weigeren en toch in de cel belanden.

Na de vrijlating van Nijbakker zitten er geen dienstweigeraars meer in de cel. Volgens Defensie werden er in 1988 drie veroordeeld, in 1989 een. Defensie beschikte nog niet over cijfers voor 1990. Volgens de Vereniging Dienstweigeraars zijn er toen zes veroordelingen uitgesproken.