ZOMERFESTIJN AMSTERDAM 19 JULI t-m 4 AUGUSTUS

Foto: Een alternatief Holland Festival? Marleen Stikker, artistiek leider van het Zomerfestijn dat vanaf morgen voor de negende keer op hoogst uiteenlopende Amsterdamse locaties tot culturele erupties zal leiden, neemt die aanduiding graag over.

In gestaag tempo heeft het festival zich ontwikkeld tot een etalage voor nieuwe, veelal multi-disciplinaire theatergroepen uit heel wat werelddelen. Stikker: “We proberen steeds een overzicht te geven van de ontwikkelingen die wij in de kunst signaleren. En daarbij is het ons uitgangspunt dat de voorstellingen tijdens het festival tot stand komen. Er zijn wel produkties bij die al elders zijn vertoond, maar die moeten altijd worden omgebouwd en aangepast aan de locatie die we hebben gevonden. Sommige groepen zijn op dit moment al twee weken ter plekke aan het werk.” Het festijn, ooit voortgekomen uit een initiatief van enkele groepen uit de sector bewegingstheater, loopt doorgaans het meest in het oog met de manifestaties in de buitenlucht die ook onvoorbereide passanten onverhoeds tot stilstand kunnen brengen. Vorig jaar werd het geopend door twee containerwagens die met donderend geraas lege archiefkasten op het plaveisel van de Dam wierpen - een voornamelijk onbegrepen evenement, want het nemen van artistieke risico's brengt nu eenmaal de kans op mislukking met zich mee. Daar stond onder meer een boottocht in het oude havengebied tegenover, die uitzicht bood op een vuurspuwende vogel en andere sprookjesachtige taferelen. Ook dit jaar speelt de opening zich in de buitenlucht af. Voor het PAL-gebouw, een ontruimd pathologisch-anatomisch laboratorium op het Wilhelmina Gasthuisterrein, wordt vrijdagavond om 19 uur het kunstwerk Pauze voor the People onthuld, omschreven als een 'reusachtige zuil' die verwijst naar de Aalsmeerse amusementsfabriek van Joop van den Ende en, naar men hoopt, kilometers in de omtrek 'verbazing' zal wekken. Er staan microfoons open voor toespraken en oproepen. De hardhandige groep RA.M.M. uit Berlijn, vorig jaar binnenshuis doende met een niets ontziende aanval op het kantoorbestaan, stelt de bureaucratie ditmaal in het openbaar aan de orde - via een rij voortsukkelende sloopauto's, die op de slotavond (4 augustus) een file teweeg hoopt te brengen in de Jodenbreestraat, ter hoogte van het Waterlooplein. Ook in de rest van het programma is de thematiek van vorig jaar te herkennen. Heette het toen een verkenning van 'kunst en technologie', nu wordt het thema aangeduid als 'mens en machine'. Daarin passen bijvoorbeeld de installatie Optic nerves die onder leiding van Barry Schwartz uit San Francisco wordt opgebouwd in drie treinwagons aan de Javakade, en de voorstelling Office trip in het Veem-theater, waar de Japanse mime-choreograaf Yoshimichi Takei de lijven van Nederlandse mime-spelers koppelt aan een kopieermachine, een fax en een digitale teller. De formatie 108 EB uit Salzburg strijkt in het Zeeburg-gemaal neer met oorverdovende 'kamermuziek', gespeeld op motoren. De in Frankrijk gevestigde groep Von Magnet presenteert zich in een loods op het ADM-terrein - vorig jaar decor voor Les Cenci van Artaud - met electronica en fysieke actie. Vier keer per dag worden bezoekers rondgeleid door het ondergrondse Amsterdam, waar schuilkelders en onderaardse gangen de performers inspireren tot visuele en auditieve experimenten. “Vorig jaar was er inderdaad al een samenhang in de programmering,” beaamt Marleen Stikker, “maar dit jaar hebben we het veel vollediger opgezet, met een conventie en een publikatie over het onderwerp. Daarmee willen we duidelijk maken dat het ons niet alleen gaat om het spektakel en om de spanning, maar ook om het waarom. Waarom willen kunstenaars zich omringen met de meest geavanceerde machinerieen? Daarop hopen we een antwoord te krijgen.” Het thema is bovendien uitgewerkt in een gevarieerde reeks Nederlandse voorstellingen in het PAL-gebouw (een voortzetting van het voormalige Circuit du Theatre) en in negen avondvullende filmprogramma's in het Rialto-theater, waar Metropolis, Das Boot, Robocop, Modern Times en minder bekende films onder een noemer zijn gebracht. De fascinatie met de theatraal toegepaste technologie geeft het Zomerfestijn een eigen karakter, waardoor het zich niet gemakkelijk laat vergelijken met een van de tientallen andere festivals die de Nederlandse zomer in toenemende mate trachten op te vrolijken. Het clowneske straattheater, overal elders prominent aanwezig, ontbreekt hier. “Horeca en vertier zijn niet onze voornaamste drijfveren,” aldus de artistiek leider. Dat veel van de locaties niettemin een schilderachtige indruk wekken, heeft naar haar zeggen bovenal een praktische reden. “Wat wij willen laten zien, past meestal niet in de kleine zaaltjes waarmee Amsterdam zo rijk gezegend is. Dan zoek je naar andere plekken. Het is altijd een hele strooptocht door de stad voordat we de geschikte plekken hebben gevonden. Maar we doen het dus niet om de gimmick alleen.” Als het Zomerfestijn over veertien dagen de balans opmaakt, kan nog niet rotsvast op een tiende editie worden vertrouwd. Elk jaar moet de subsidie bij de plaatselijke en landelijke overheid opnieuw worden aangevraagd, “en we horen vaak pas in een heel laat stadium of het doorgaat.” Dat maakt het, zegt Marleen Stikker, moeilijk op de langere termijn te werken. Vooral het maken van afspraken met succesgroepen is daardoor lastig. “De grootste hits op dit gebied, zoals Royal de Luxe uit Frankrijk, kunnen we niet brengen. En omdat het Holland Festival niet in ze is genteresseerd, gaan die nu aan Nederland voorbij.” De komende twee weken zijn die zorgen in elk geval naar de achtergrond gedrongen. HENK VAN GELDER Zomerfestijn, op 13 plaatsen in Amsterdam. 19 juli t-m 4 augustus. Inlichtingen tijdens het festival: 020-6266946. Voorverkoop bij AUB Ticketshop, Leidseplein 26 (020-6211211) en de VVV-bespreekbureaus, Stationsplein 10 (020-6266444). ZOMERFESTIJN

AMSTERDAM

De Balie (Kleine-Gartmanplantsoen 10): De beeldlus (tentoonstelling) t- m 4 aug., di. t-m zo. 14u.-19u.; Die Gras-Glas-Ton-Machine (Otmar Sattel) (tentoonstellimg), t-m 4 aug., di.-zo. 14u.-19u.; Metropolis-beneden N.A.P. vertrek bus: wo. 24, do. 25, za. 27 en zo. 28 juli om 14u., 16u., 18.30u., 20.30u.; Javakade (eindpunt bus 28): Optic Nerves (Barry Schwartz- V2) vr. 26 t-m zo. 28 juli 22u.; Loods Olyfant ADM terrein (Hornweg 6): Computador (Von Magnet) di. 23 t-m zo. 28 juli, vertrek 21.45u.; Oude Kerk (Oudekerksplein): Silent dances (Hart) do. 25 t-m za. 27 juli om 17.30u.; Pal Gebouw (Arie Biemondstraat 105a): Pauze voor the people vr. 26 juli 19u.; Gran Teatro Amaro vr. 19, zo. 21, do. 25, zo 28 juli om 22.30u.; Rialto (Ceintuurbaan 338): Le voyage dans la lune, Newsreels, Le voyage a travers l'impossible, A Movie, O solar meow, Nasj vek vr. 26 juli 20u.; Frankenstein, The Fly za. 27 juli 20u.; Robocop, The Birth of the Robot, Silent Running zo. 28 juli 20u.; Der Lauf der Dinge e.a. di. 30 juli 20u.; Metropolis, Modern Times e.a. wo 31 juli 20u.; De motor, What on earth e.a. do. 1 aug. 20u.; Das Boot, Innerspace vr. 2 aug. 20u.; THX 1138, Alphaville za. 3 aug.; Perron 2 (Arie Biemondstraat 105a): Alles vergezocht in de mist en voorbij (Jeroen Fabius)- Thijssie Teil (Matthijs Wils) vr. 19 en za. 20 juli om 21u.; Sirene (Karin Chen) e.a. zo. 21 juli 21u.; Haarlemmerstraatrapsodie (Eccentric steady stand) di. 23 en wo. 24 juli 21u.; Box (Claire Fleury) e.a. do. 25 juli 21u.; Bungalow (Bram Wiersma en Frans Vugts) vr. 26 juli 21u.; Stilte-Appendix (Thijs Lenders) za 27 juli 21u; Er is iets (Marc Numan en Nini Poortman) zo. 28 juli 21u.; (W)ortlos (Zep) di. 30 en wo 31 juli om 21u.; Mysterie van de criminaliteit (De Theatrici) do. 1 aug. 21u.; Plastic Pleasure IV (DNA Funart Vactory) vr. 2 aug. 21u.; West (Eileen Standley) e.a. za. 3 aug. 21u.; STAP Studio (Arie Biemondstraat 105a): Gif (De St. Koffer) vr. 19 en za. 20 juli om 21u.; Kong za. 20 juli 23u.; Met achter mij mijn graf (Lunatheater) zo. 21 juli 21u.; Passion play (Kathinka de Visser) di. 23 en wo. 24 juli om 21u.; Onder transport (Haveman en Groeneveld) do. 25 en vr. 26 juli 21u.; Bungalow (Frans Wiersma en Frans Vugts) do 25 juli 21u.; Dull Schicksal vr. 26 juli 23u.; Contempo (Tegentijd) za. 27 juli 21u.; Morzelpronk za. 27 juli 23u.; A Day out of the Life of (Lucienne Vidah) e.a. zo. 28 en di. 30 juli 21u.; Mysterie van de criminaliteit (De Theatrici) wo. 31 juli 21u.; Dal der verrukkingen (Frans Wiersma en Fransje Vugts) do. 1 aug. 21u.; Kopgang (Coup d'amour) vr. 2 en za. 3 aug. om 21u.; LUL vr. 2 aug. 23u.; East Meets West za. 3 aug. 23u.; Het Veem (van Diemenstraat 410): Office Trip (Yoshimichi Takei) dag. t-m do. 1 aug. (beh. ma.) 21u. Zeeburg-gemaal(Zeeburgerdijk hoek Amsterdam-Rijnkanaal); Kamermuziek voor 4 motoren (108 EB) za 27 juli 22u.