PILOTENHULP

Vermist boven de Achterhoek door Wim en Peter Rhebergen 128 blz., gell., Lunet 1991, f 39,95 ISBN 90 71743 11 X

Bij het aanvliegen van de doelen in het Ruhrgebied, konden de geallieerde piloten kiezen tussen een directe en een indirecte route. In beide gevallen vlogen de bommenwerpers meestal over de Achterhoek. Vandaar dat in dit deel van Nederland nogal wat vliegtuigwrakken kunnen worden aangetroffen. De gebroeders Wim en Peter Rhebergen - beiden zijn lid van de 'Studiegroep Luchtoorlog 1939-1940' - hebben jarenlang onderzoek verricht naar wat er aan die crashes vooraf ging en wat er op volgde. In Vermist boven de Achterhoek doen zij verslag van dit speurwerk. Welbeschouwd is het toch een ietwat merkwaardige hobby. De luchtoorlog was een essentieel deel van de gevechtshandelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog en dus waard om bestudeerd te worden. Maar om nu naar Soesterberg af te reizen om aldaar in het Luchtvaart Museum het instrumentenpaneel van een B-24 Liberator bommenwerper of een patroonband uit een FockeWulf Fw 190 te bestuderen? De auteurs zijn zich bewust van de macabere kant van hun onderoek en distantieren zich van de grafschenners die met metaaldetectoren naar wrakken speuren op jacht naar souveniers, daarbij de beenderen van de bemanning achteloos opzij schuivend. Ook in Vermist boven de Achterhoek staan foto's van verwrongen propellers en stukken opgerold window (de Amerikanen noemden het chaff, de Duitser Duppel: aluminiumfolie om de radar te storen), maar de auteurs zijn toch meer genteresseerd in de lotgevallen van de betrokkenen. Het boek wordt ingeleid met een hoofdstuk over de geschiedenis van de luchtoorlog, toen de vliegers elkaar nog met bakstenen te lijf gingen, en afgesloten met beschrijvingen van pilotenhulp in de Achterhoek en het werk van de bergingsdienst van de Koninklijke Luchtmacht. Het belangrijkste deel bestaat uit de reconstructie van vijf (fatale) vluchten: de oorlogservaring van de bemanning, de voorbereiding op de vlucht, het neerstorten en de vrijwel altijd onmiddellijke arrestatie van de overlevende piloten door de Duitsers. Telkens wordt de reconstructie afgesloten met het weerzien - veelal in de jaren tachtig - tussen de neergeschoten piloten en de Achterhoekers bij wie ze eten of onderdak vonden. En dan pas ook blijkt de betekenis van een paar parachutegespen die vijftig jaar werden bewaard: ze vormen het enige tastbare bewijs van die korte, emotionele ontmoeting midden in de nacht.