Over lijden en leiden

In 1989 overleden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 129 duizend mensen; 8,7 per 1000 inwoners. Dat aantal loopt in verhouding tot het aantal inwoners langzaam op, want in 1980 was het gemiddelde nog maar 8,1 per 1000. De mannen sloten hun aardse loopbaan af op een leeftijd van 70,9 jaar gemiddeld en de vrouwen op 76,8 jaar. In 58 duizend (van de 129 duizend) gevallen leidde het afscheid tot ontbinding van een huwelijk. Bij deze verweduwingen waren de mannen gemiddeld 70,1 jaar en de vrouwen 67,7 jaar. Eind vorig jaar waren er 854 duizend van dit soort alleenstaanden; 154 duizend mannen en 700 duizend vrouwen.

Wetenschappers hebben becijferd dat er gemiddeld vijf nabestaanden achterblijven bij een overlijdensgeval. In 1989 waren er dus bijna 650 duizend personen emotioneel en ook wel financieel betrokken bij een nieuw overlijdensgeval. Tel je daar de nawerking van voorgaande jaren bij op, dan moeten er meer dan een miljoen volwassenen en kinderen af en toe of misschien wel doorlopend denken aan een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in hun leven. Dat rouwproces kan lang duren en ook leiden tot ernstige lichamelijke en geestelijke klachten. Veel rouwenden weten niet dat er tientallen vrijwillige en professionele groepen en organisaties zijn die hen met succes door die moeilijke periode heen kunnen leiden. Bij het LSR (Landelijk Steunpunt Rouwbegeleiding, Maliebaan 66, 3581 CT Utrecht) dat in mei 1988 is opgericht kunnen (ongeacht hun levensbeschouwing) nabestaanden, familieleden en hulpverleners informatie krijgen over gespreksgroepen, rouwbegeleiding en literatuur. Het Steunpunt ondersteunt en stimuleert alle activiteiten die gericht zijn op een goede verliesverwerking, maar verleent zelf geen hulp. Het LSR verwijst wel door naar telefonische en andere hulpdiensten. De verzamelde kennis en informatie worden uitgedragen door middel van een nieuwsbrief, een jaarlijkse themadag, het documentatiecentrum en de uitgave van de Gids na een overlijden, een handleiding van ruim honderd pagina's voor zakelijke beslissingen en verwerken van een verlies. Het financiele deel van de Gids begint met een lijst van zaken waar je aan moet denken bij een sterfgeval. In de volgende vijftig pagina's worden die punten toegelicht. De leidraad ziet er als volgt uit: Zaken rond de uitvaart - arts waarschuwen voor een verklaring van overlijden - contact opnemen met een uitvaartondernemer - nagaan of er een uitvaart- of levensverzekering is - akte van overlijden vragen - nagaan of er een testament is Spoedeisende zaken - verklaring van erfrecht-executele laten opstellen - banken-Postbank op hoogte stellen - nieuwe bevoegdheden voor (bank)rekeningen regelen - informeren van werkgever en-of uitkeringsinstantie - aanvragen eventuele overlijdensuitkeringen - aanvragen (aanvullende) sociale uitkering - aanvragen tegemoetkoming in de studiekosten - aanvragen verlaging belastingtarieven of huursubsidie - aanvragen pensioen - informeren van instanties waar de overledene bekend is Latere zaken - regelen van voogdij, kinderopvang en gezinshulp - regelen kinderbijslag en studiefinanciering - inventariseren automatische bank- giro-afschrijvingen, credit cards en betaalcheques - inventariseren bezittingen en lopende schulden - inventariseren en taxeren (in)boedel - scheiden van de boedel De stichting WWW (Welzijnsbevordering Weduwen en Weduwnaars, Postbus 18, 6665 ZG Driel) heeft ten doel verbetering te brengen in de sociale en economische van nabestaanden en hun kinderen. De Stichting hamert er al jaren op, via allerlei kanalen, dat je van te voren zaken als huwelijksvoorwaarden, testamenten, voogdij, verzekeringen en pensioenen goed moet overdenken, desgewenst met hulp van een notaris, en regelen. De belangrijkste van die preventieve punten zijn vastgelegd in de brochure van de WWW Belangrijke Informatie over Zekerheid. Uit ervaringen van het LSR, de stichting WWW, notarissen en banken blijkt dat heel veel mensen op dit punt veel te laks zijn. De WWW zegt het zo: Houden van betekent toch ook zorgen voor en beschermen tegen.