Onafhankelijkheid drie maanden opgeschort; Akkoord in Joegoslavie, leger terug in kazernes

LJUBLJANA, 29 JUNI. De Joegoslavische republieken Slovenie en Kroatie hebben zich vannacht bereid verklaard hun onafhankelijkheid drie maanden op te schorten. Servie heeft ingestemd met de Kroaat Mesic als Joegoslavisch president. Het leger heeft hierop de vijandelijkheden in Slovenie gestaakt en is naar de kazernes teruggekeerd.

Het akkoord tussen de federale regering en de beide opstandige republieken kwam tot stand na bemiddeling van de EG-trojka, de ministers van buitenlandse zaken van Italie, Luxemburg en Nederland, De Michelis, Poos en Van den Broek. De trojka was gisteren door de Europese Raad van regeringsleiders in Luxemburg naar Joegoslavie gestuurd. De drie ministers reisden naar Belgrado om de federale premier Ante Markovic over te halen het leger naar de kazernes terug te sturen. Aan Slobodan Milosevic, de president van Servie, werd gevraagd in te stemmen met Mesic als federaal president. Deze was twee keer door de Serviers weggestemd waardoor Joegoslavie sinds 15 mei zonder president en daarmee zonder opperbevelhebber van het leger zit. De drie ministers vroegen daarna in Zagreb de Sloveense president Milan Kucan en de Kroatische president Franje Tudjman de onafhankelijkheid van de twee republieken te bevriezen. In feite had Markovic eerder hetzelfde geprobeerd, echter zonder succes. Markovic verklaarde na de gesprekken met de drie Europese ministers de constructieve voorstellen van de EG positief te beoordelen. De EG-trojka is om drie uur vanmorgen uit Joegoslavie vertrokken. Minister Van den Broek zei bij het vertrek in Zagreb te verwachten dat nog flinke druk moet worden uitgeoefend op de Servische president Slobodan Milosevic. “Ik ga er van uit dat er tekenen van hoop zijn”, aldus de minister, “maar dezer dagen zal moeten blijken of de beloften worden nageleefd.” Zijn Italiaanse en Luxemburgse collega's leken iets optimistischer over het resultaat van de missie. De Sloveense president Kucan had gisteren nog gevraagd om een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, die zou moeten bijdragen tot “beeindiging van de agressie tegen de republiek Slovenie”. De secretaris-generaal van de VN, Perez de Cuellar, beschouwt het conflict in Joegoslavie als een binnenlandse aangelegenheid. Gisteravond kwam het nog tot gewapende botsingen tussen het Joegoslavische en het Sloveense leger. Volgens cijfers van de Sloveense regering zijn er tot gistermiddag vijf uur ruim 100 mensen omgekomen. Onder de doden zijn vijftien leden van het Sloveense leger en een groot aantal burgers en buitenlanders. De Sloveense regering zegt enige honderden krijgsgevangenen te hebben gemaakt en dat er 700 soldaten van het Joegoslavische leger zijn gedeserteerd. Onder de deserteurs zou ook een Sloveense generaal zijn. In de Sloveense media wordt het Joegoslavische leger nu 'het bezettingsleger' genoemd en Joegoslavie 'het voormalige Joegoslavie'.

Pag. 5:

Voor akkoord nog felle gevechten

In Oost-Slovenie werd gistermiddag om vijf uur nog een bombardement uitgevoerd door het Joegoslavische leger waarbij verscheidene huizen werden getroffen en een onbekend aantal burgers gedood. Ook in andere delen van Slovenie werden huizen vernield door bommen en vielen onder de burgerbevolking doden en gewonden. Op de autoweg Ljubljana-Zagreb werden vrachtwagens door vliegtuigen beschoten. Daarbij zijn ook buitenlanders (Grieken, Turken en Bulgaren) om het leven gekomen. Bij het vliegveld Brnik kwamen twee Oostenrijkse fotografen om het leven toen een auto door een tank in brand werd geschoten. Het Joegoslavische leger heeft twee journalisten van Skynews gearresteerd. Gisteravond werd in Ljubljana een bomaanval op de hoofdstad verwacht. De inwoners van Ljubljana werd via de radio geadviseerd thuis te blijven en bij het eerste alarm de toevlucht te nemen tot de dichtstbijzijnde schuilkelder. Het Joegoslavische leger heeft drie steunzenders van de Sloveense televisie met raketten beschoten en buiten werking gesteld zodat men in een groot deel van Slovenie de programma's uit Ljubljana niet meer kan ontvangen. Door de Sloveense regering werd gisteren tegengesproken dat het leger alle grensovergangen in handen zou hebben. “Sommige grensposten hebben we steeds in handen gehouden en vandaag hebben wij weer enige grensovergangen van het leger overgenomen. Op dit moment hebben we het grootste gedeelte van de grensovergangen in Slovenie in handen”, aldus een regeringswoordvoerder. De Sloveense minister van defensie Janez Jansa zei gisteravond op een persconferentie in Ljubljana dat de aanvallen van het federale leger gewoon doorgingen. “Ik heb informatie dat er nog steeds wordt gebombardeerd”, zei hij. Volgens hem is het moeilijk in te schatten wat er precies gaande is. “Het kan zijn dat de opdracht om met schieten te stoppen nog niet tot alle eenheden is doorgedrongen. Een andere verklaring is dat er chaos heerst bij het centrale gezag. Nog een andere mogelijkheid is dat er sprake is van misleiding”, aldus Jansa. Het Oostenrijkse persbureau APA meldde, onder aanhaling van Sloveense bronnen, bomaanvallen op de onlangs geopende Karawankentunnel en bij Lavamund. Enkele bommen kwamen terecht op Oostenrijkse grond. Volgens Sloveense zegslieden zouden er zes mensen om het leven zijn gekomen tijdens zware strijd bij de grensovergang Bleiburg-Grablach. Het officiele Joegoslavische persbureau Tanjug meldde vrijdagavond dat de meeste grensposten met Italie en Oostenrijk weer waren geopend. De Sloveense premier Lojze Peterle zei dat het federale leger had gedreigd een kerncentrale bij Krsko aan te vallen, ongeveer 100 kilometer ten oosten van Ljubljana. Uit veiligheidsoverwegingen hebben de Sloveense autoriteiten besloten de centrale uit te schakelen. Volgens minister van defensie Jansa van Slovenie zijn er “tussen de tien en vijftien buitenlanders” bij de vijandelijkheden van de afgelopen dagen om het leven gekomen. Onder hen vermoedelijk twee Oostenrijkse journalisten die in hun auto in de nabijheid van het vliegveld van de Sloveense hoofdstad door een pantservoertuig werden beschoten. Premier Markovic sprak gisteren zijn angst uit voor een “Libanonisering” van zijn land. Hij riep, voorafgaande aan het overleg met de trojka, op tot een gezamenlijk beraad van vooraanstaande politici uit de Joegoslavische republieken om te komen tot een opschorting van drie maanden van de diverse onafhankelijkheidsverklaringen. Gedoeld wordt op de verklaringen van Slovenie, Kroatie en de Servische minderheden in Kroatie en Bosnie. “Gedurende de opschortingsperiode moet er een oplossing worden gevonden voor de meningsverschillen”, aldus Markovic. De trojka zal de Europese top in Luxemburg vandaag verslag uitbrengen van zijn missie. Het lijkt niet voor de hand te liggen dat de twaalf regeringsleiders dan al een beslissing nemen over het al dan niet opschorten van de EG-hulp aan Joegoslavie. De Tsjechoslowaakse minister van buitenlandse zaken Jiri Dienstbier kondigde gisteren aan dat waarschijnlijk in de loop van volgende week in Praag een eerste bijeenkomst zal plaatshebben van hoge functionarissen van de 35 lidstaten van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE). De bijeenkomst maakt onderdeel uit van het crisismechanisme waartoe onlangs op een CVSE-vergadering in Berlijn werd besloten. Het mechanisme kan in werking worden gesteld bij crisissituaties in of tussen CVSE-landen. (VO) De Sovjet-Unie steunt de Joegoslavische regering in Belgrado, meldt onze correspondent in Moskou. De Sovjet-regering heeft gisteren het “moratorium” dat door de federale Joegoslavische regering is afgekondigd in louter positieve woorden begroet. Volgens Moskou is alleen een “vreedzame dialoog” het geeigende middel om de conflicten in het land op te lossen. Maar de Sovjet-Unie heeft zich tegelijkertijd gekeerd tegen het uiteenvallen van Joegoslavie. Volgens woordvoerder Vitali Tsjoerkin van het ministerie van buitenlandse zaken gaat de Sovjet-regering ervan uit dat de “territoriale en staatkundige integriteit” van Joegoslavie behouden moet blijven. “Aan de vooravond van de 21ste eeuw moeten we niet terugkeren naar de 19de eeuw”, aldus de woordvoerder van minister Aleksandr Bessmertnych. De onafhankelijkheidsverklaringen van Kroatie en Slovenie lossen volgens Moskou niets op. “Het bestaan van een verenigd en onafhankelijk Joegoslavie is van eminent belang voor de stabiliteit van de Balkan”, voegde het communique dat de Sovjet-regering gisteren uitgaf er nog eens aan toe.