IBM wil op alle fronten blijven vechten

NEW YORK, 28 JUNI. De samenwerking tussen IBM en Apple, 's werelds grootste en op een na grootste fabrikanten van personal computers, waarover beide concerns zich in diep stilzwijgen hullen en in het openbaar weigeren uitspraken te doen, zou nog niets tastbaars hebben opgeleverd.

De gesprekken zouden deze week zijn gestokt. Waarover praatten zij? De twee concerns spraken over een nieuwe generatie pc's. Apple zou voor zijn computers een chip van IBM willen gebruiken en zijn research naar nieuwe software willen combineren met de research van IBM. Maar binnen Apple bestaat onenigheid over de IBM-chip. Topman John Sculley zou ervoor zijn, technische mensen tegen. “De chip van IBM is moeilijk te gebruiken als je een goedkope computer wilt maken”, veronderstelt Jean-Louis Gassee, een voormalige Apple-manager die nu consultant is. IBM en Apple raakten in gesprek over samenwerking om een machtsblok te vormen in de snelst groeiende tak van de computermarkt, die voor personal computers. Maar die markt is op dit moment ook de meest verzadigde: onderdelen kunnen vrij gemakkelijk worden geassembleerd en daardoor hebben nieuwe bedrijfjes in de afgelopen jaren razendsnel marktaandeel kunnen opbouwen, ten koste van de IBM's, de Apple's en de Hewlett-Packard's. Door de introductie van de zogenoemde RISC-chip verschuift de markt. Die chip (gebaseerd op 'reduced instruction-set computing) is, net als een traditionele microprocessor, het hart van een personal computer, maar door een nieuwe configuratie is hij veel sneller en bovendien goedkoper. Omdat er ten minste vier soorten RISC-chips op de markt zijn, die geen van allen met elkaar kunnen samenwerken, wordt het slagveld bepaalt door de chip die het snelst de meeste grote fabrikanten aan zijn kant krijgt. Die wint. Op dit moment liggen IBM en Apple achter in de race: IBM's eigen RISC-chip wordt door vrijwel niemand gebruikt en Apple heeft nog steeds niet besloten welke chip het zal gebruiken. Sun Microsystems, de fabrikant die netwerken van PC's populair maakte als alternatief voor grote, centrale computers, heeft een eigen RISC. Het telt het Japanse Toshiba en het Amerikaanse Xerox onder zijn klanten. En dreumes MIPS Computer Systems heeft een consortium opgezet dat nu al ongeveer 60 computerfabrikanten telt, waaronder Compaq en Digital uit de VS en het Japanse NEC. Dat brengt de strategie van IBM in beeld. Onderdeel van diens afspraak met Apple zou zijn dat de IBM-chip voor Apple in licentie wordt gemaakt door het Amerikaanse Motorola. Apple is al Motorola's belangrijkste afnemer van diens traditionele microprocessor en Motorola's eigen RISC-chip ligt nog niet goed in de markt. Voor Apple geldt net als voor IBM dat het door samenwerking in een klap een serieuze concurrent wordt in de markt voor geavanceerde PC's. Een ander onderdeel van de gesprekken tussen IBM en Apple zou de gezamenlijke ontwikkeling van software zijn. Dat zou een soort “derde laag” moeten worden, tussen de zogenoemde operating software en de gebruikerssoftware. Die derde laag zou de onderste en bovenste laag met elkaar laten praten. Het voordeel voor de gebruiker is dat hij zich niet langer zorgen hoeft te maken over de compatibiliteit van zijn software met een nieuwe computer; de nieuwe “derde laag” zou ook verschillende software-pakketten met elkaar kunnen laten samenwerken. De ervaringen in de PC-markt hebben duidelijk gemaakt dat software steeds belangrijker wordt. Apple dankt zijn overleven vooral aan het bedieningsgemak van zijn Macintosh-computers. IBM daarentegen wordt op de PC-markt onder de voet gelopen door fabrikanten als Dell, die gelijkwaardige PC's maken voor maar twee derde van de prijs omdat ze per post - niet in de winkel - worden verkocht. Op de PC-markt woedt een prijzenslag. IBM, Compaq, Dell en Apple hebben in de afgelopen twee maanden allen hun prijzen verlaagd, soms met zelfs 60 procent. Apple kan niet anders dan blijven vechten in de markt; het maakt uitsluitend PC's. Maar voor IBM is de interesse in PC's minder logisch. Het concern verdient nog steeds meer dan de helft van zijn netto-inkomen aan mainframes - de grote, centrale computers die door bedrijven worden gebruikt. Waarom zou het zich begeven in een markt waar iedereen elkaar de strot afsnijdt en klanten voornamelijk kijken naar prijs, niet naar service? Het antwoord: omdat IBM een complete leverancier wil zijn van automatisering, van groot tot klein. Bovendien is de trend in de markt richting pc's. Een derde reden is defensief. Japanse automakers begonnen hun verovering van de Verenigde Staten laag in de markt, met lichtgewicht autootjes, en concurreren nu - dertig jaar later - met Mercedes-Benz en Cadillac in de top van de markt. IBM wil op alle fronten blijven vechten.