DO MUOI; Confucianist

Hij wordt door ingewijden omschreven als een pragmaticus, iemand van daden en weinig woorden, een “echte confucianistische scheidsrechter” volgens een Westerse ambassadeur in Hanoi: Do Muoi, de nieuwe sterke man van Vietnam.

De communistische partij van Vietnam (Dang Cong san Viet-Nam) koos de 74-jarige Do Muoi, die sinds 1988 premier was, deze week tot haar secretaris-generaal als opvolger van de een jaar oudere Nguyen Van Linh. Do Muoi, een vroegere huisschilder, behoort tot de revolutionaire generatie, de taaie Vietnamezen die achtereenvolgens de Fransen en de Amerikanen op de knieen kregen, maar hij trad zelden op de voorgrond. Do Muoi was jarenlang de stille man achter de schermen die zijn tijd afwachtte en die tijd is nu gekomen. Do Muoi had al een lange stille mars door de Vietnamese instituties afgelegd toe hij in 1988 premier werd en op de partijleider en de president na de machtigste man binnen het politburo werd. Hij kwam door zijn pragmatische opstelling tussen het conservatieve en het hervormingsgezinde kamp in te staan. De keus van de partij voor Do Muoi als leider is volgens diplomaten een keus voor de compromis-kandidaat, voor een confucianistische scheidsrechter. Do Muoi is Noordvietnamees van geboorte, zoon uit een boerengezin in het dorp Mong Dy. Als 19-jarige sloot hij zich aan bij het nationalistische verzet tegen de Fransen; in 1939 werd hij lid van de verboden communistische partij onder leiding van Ho Chi Minh. In 1955 - de Fransen hadden een jaar eerder hun Waterloo gevonden bij Dien Bien Phu - werd Do Muoi partijfunctionaris in Haiphong, de belangrijkste havenstad van Vietnam en in 1956 stootte hij door naar het Centraal Comite. Na de Amerikaanse interventie, begin jaren zestig, werd Do Muoi een belangrijke schakel in de Noordvietnamese regering, waar hij het tot vice-premier bracht. In 1976, een jaar na de Vietnamese eenwording, werd Do Muoi voor het eerst gekozen in het politburo, het leidende orgaan van de communistische partij. Hij kreeg tot taak het kapitalistische Zuid-Vietnam om te vormen tot een socialistische maatschappij. Meer dan in de revolutionaire tijd, leerde Do Muoi in deze periode zijn land en zijn volk kennen. De meeste 'bevrijde' Zuidvietnamezen waren niet gediend van het socialisme, een stroom van duizenden bootvluchtelingen kwam op gang. Do Muoi werd een gehaat man in het zuiden, waar hij nog steeds wordt beschouwd als een conservatieve communist, een apparatsjik die de bevelen van de partij uitvoert. Naaste medewerkers zeggen dat de Do Muoi van nu niet meer dezelfde is als de man die in april 1975 meehielp de 'Amerikaanse imperialisten' te verjagen. Mede onder zijn toedoen zetten de Vietnamezen vijf jaar geleden een hervorming (moi doi) van de armetierige economie in, die meer ruimte heeft gegeven aan de markt. Do Muoi laat zich nu volgens Vietnamese journalisten voorlezen uit 'Principles of Economics', een universitair leerboek uit Amerika, voorheen de vervloekte kapitalistische satan. Op economisch terrein, zo is de verwachting, zal Vietnam onder Do Muoi de teugels steeds verder laten vieren, daartoe ook gedwongen door de externe omstandigheden. De Sovjet-Unie, Hanoi's grootste bondgenoot en voormalige mecenas, heeft elke roebel zelf nodig, terwijl Westerse landen en het Internationaal Monetair Fonds meer economische vrijheid en bezuinigingen eisen als voorwaarde voor eventuele leningen. Op politieke hervormingen hoeven de Vietnamezen voorlopig niet te rekenen, zover is Do Muoi niet veranderd. De partijleider heeft geen enkele indicatie gegeven de democratie te zullen binnenhalen, al wijst de samenstelling van het nieuwe politburo wel op een verschuiving in de richting van de hervormers. Do Muoi zal niet premier en partijleider blijven. Vo Van Kiet (69), die sterk hervormingsgezind is en Phan Van Khai, een 54-jarige technocraat, worden genoemd als de belangrijkste kandidaten voor het premierschap.