Trouw op computer voor blinden; Computer leest met hulp Polygoonstem voor uit ochtendblad

AMSTERDAM, 27 JUNI. “Moskou schuine streep Washington. Haakje openen van onze verslag-geefster haakje sluiten.” De computer die het dagblad Trouw elke ochtend voorleest, doet dat wel erg letterlijk. De metalige stem die door de luidspreker klinkt, geeft alle leestekens weer, met uitzondering van de punt en de komma. “Als ik de computer en speaker een uur lang aanzet, rennen mijn collega's gillend de kamer uit”, zegt L. Oeseburg, systeembeheerster bij het ochtendblad.

Sinds begin mei probeert Trouw het dagblad toegankelijker te maken voor blinden en slechtzienden. In de nachtelijke uren zendt Trouw alle artikelen uit over zogenoemde muzieklijnen, hoogwaardige datalijnen. Radio 3, de zender die overdag de ether vult met popmuziek, begint dan te knerpen. Binnen een half uur is de krant overgeseind en kan de blinde die in het bezit is van een computer, spraakbord en een speciale tuner aan de slag. Met een paar tikken op de toetsen wordt het klankbord in werking gezet. Philip Bloemendaal van het vroegere Polygoon-journaal heeft allerlei letters en lettergrepen ingesproken en de computer maakt daar Nederlandse woorden van. Tegen de tijd dat Trouw bij de buurman in de bus valt, kan de blinde de krant al bijna uit hebben. “Een fantastisch experiment waarop we van allerlei instanties voor blinden en slechtzienden al goede reacties hebben gekregen”, zegt projectleider H. Michels van het Centrum voor Gesproken Lectuur (CGL). Op initiatief van het CGL is de 'computerkrant' in Nederland gentroduceerd. Zowel Michels als systeembeheerster Oeseburg noemt het dan ook “pure pech” dat het project met veel kinderziektes kampt. Het was de bedoeling dat een tiental blinden de krant in mei kon ontvangen, maar al bij de eerste aansluiting is het misgegaan. De tuner bij een blinde man in Amersfoort bleek te zwak te zijn om het signaal op te vangen. Het CGL probeert nu tuners op een kabelfrequentie aan te sluiten. En dan is er het spraakgebrek van de computer, waar de afdeling fonotiek van de Vrije Universiteit in Amsterdam zich inmiddels over heeft gebogen. “Kwestie van wennen”, meent Michelsen. Maar het blijft vreemd als de computer over de Amerikaanse president spreekt als 'Ge-orge Bus', alsof het een nieuwe vervoersmaatschappij betreft. Het woord patienten spreekt de computer uit als 'patienten' en een grote auto is volgens het spraakbord een 'limausiene'. Vergeleken met de cassettebandjes waarop nu wekelijks vijftien artikelen uit Trouw worden ingesproken, is de geluidskwaliteit minder, maar de snelheid waarmee de blinde het nieuws ontvangt, betekent een flinke vooruitgang. Bovendien kan via de computer in de krant worden 'gebladerd'. Aan een dagelijkse editie in braille wil Trouw niet beginnen. Volgens Oeseburg bestaat er maar een krant in de wereld die dat doet: The South Morning China Post. Een hele stapel A4-vellen met deuken en bobbels met de dikte van een flinke streekroman is daarvan het resultaat. Als het experiment slaagt, schat Trouw dat de krant over een paar jaar bij enkele duizenden lezers op deze manier zal worden bezorgd. Net als andere lezers zullen zij het gewone abonnementsgeld moeten betalen.