CHISWICK HOUSE EN DE OVERBLIJFSELEN VAN HET ENGELSE PALLADIANISME; Kou vatten bij het Venetiaanse raam

Chiswick House and Grounds: Hogarth Lane en Burlington Lane. Dag. 15 maart-15 okt: 10-17u en 16 okt-14 mrt 9.30-16.30u. Toegangsprijs Chiswick House (L) 1,50. Park open tot zonsondergang.

Midden in een anonieme buitenwijk in het westen van Londen ligt Chiswick House Grounds. Het is een van de onbekendere Londense parken, maar herbergt toch een belangrijke bezienswaardigheid: Chiswick House. Ook het park zelf is alleraardigst. Het is weliswaar een beetje rommelig en weinig stijlvast - een Italiaanse tuin ligt naast een landschapstuin - maar staat vol tempeltjes, obelisken en beelden die men in heel Nederland niet tegenkomt. Chiswick House dateert van 1729 en is zo'n gebouw waar iedereen van houdt. Liefhebbers van moderne architectuur bewonderen het om zijn geometrische eenvoud, haters van moderne architectuur beschouwen het als een hoogtepunt van de klassieke bouwkunst, of preciezer gezegd: van het Engelse 'palladianisme'. Nergens was de zestiende-eeuwse Italiaanse architect Andrea Palladio zo populair als in het Engeland van de achttiende eeuw. Lord Burlington (1694-1753), politicus en mecenas, had tijdens zijn grand tour de gebouwen van Palladio leren kennen en werd, terug in Engeland, een van de belangrijkste pleitbezorgers van een terugkeer naar de Romeinse bouwkunst. Chiswick House was dan ook bedoeld als een reconstructie van een Romeinse villa. Lord Burlington ontwierp het huis zelf, maar had geen architectuuropleiding gehad. Misschien zijn daarom bijna alle onderdelen van het huis ontleend aan voorbeelden uit de klassieke oudheid en de renaissance. Chiswick House lijkt op Palladio's Villa Rotonda, die op zijn beurt weer was afgeleid van het Pantheon in Rome. De zuilen van het portiek zijn kopieen van die van de tempel van Castor en Pollux in Napels, de halfronde ramen in de achtkantige trommel onder de koepel zijn ontleend aan de Thermen van Diocletianus in Rome, enzovoort, enzovoort. De twee feestelijke trappen die naar de hoofdingang op de eerste verdieping leiden zijn eigenlijk het enige onderdeel dat geen voorganger heeft. “De echte bijdrage van de architect ligt in de keuze van wat hij leent”, beweert de hedendaagse classicistische architect Demetri Poryphorios. Chiswick House lijkt zijn woorden te staven. Want ondanks alle 'citaten' is het huis ontegenzeggelijk oorspronkelijk en misschien zelfs wel typisch Engels. Voor het verwezenlijken van zijn architectonisch ideaal deed Burlington geen compromissen aan comfort. Zo bevat het huis geen keuken. “Moderne rijken zijn er trots op kou te vatten bij een Venetiaans raam”, spotte Burlingtons tijdgenoot Alexander Pope al. En inderdaad, de rode, blauwe en groene vertrekken en vooral de koepelhal zijn prachtig, maar koel en zeker niet huiselijk. Burlington gebruikte het huis dan ook vooral voor feesten en plechtige gelegenheden en bleef met zijn gezin wonen in zijn oude huis, dat inmiddels is afgebroken. Ook in de achttiende eeuw viel in een ideaal niet te leven.