Sombere vooruitzichten

Terwijl men in andere landen al voorzichtig in de verleden tijd over de recessie praat, blijven in Italie de voorspellingen somber. Het enorme begrotingstekort en de moeizame loononderhandelingen bieden weinig perspectief. De beurs blijft uiterst lauw. De inflatie is na de Golfoorlog niet gedaald, maar licht gestegen.

Minister Formica van Financien zei vorige week in de Kamer dat de groeivoorspelling voor dit jaar moet worden bijgesteld. Bij het opstellen van de begroting was uitgegaan van een economische groei van 2,1 procent. Nu, bijna halverwege het jaar, is dat cijfer verlaagd naar 1,4 procent. Andere voorspellingen gaan uit van 1,1 procent. De inustriele produktie was de eerste vijf maanden van dit jaar gemiddeld 2,7 punten lager dan vorig jaar, maar een betere tweede helft moet het groeicijfer weer optrekken.

In de officiele werkloosheidscijfers is deze stagnatie overigens niet zichtbaar. De werkloosheid blijft steken op tegen de elf procent (van de beroepsbevolking), bijna een procent minder dan vorig jaar.

Algemeen wordt voorspeld dat de produktie volgend jaar weer sterker stijgt. Formica voorspelt 2,6 procent, de London Business School 2,2 procent. Maar hier zitten twee veronderstellingen achter: het begrotingstekort wordt beheersbaar en de loonkosten voor de bedrijven worden gematigd.

Minister van schatkist Carli, die steeds zijn collega's moet aansporen ernst te maken met het saneren van Italies overheidsfinancien, ziet matiging op het loonfront als een van de belangrijkste middelen om de inflatie te drukken. Vorige maand bedroeg de inflatie (op jaarbasis) 6,8 procent, een lichte stijging vergeleken met de maanden daarvoor en aanzienlijk hoger dan bij de belangrijkste industriele concurrenten in de Europese gemeenschap.

Vorige week donderdag zijn in Rome de onderhandelingen begonnen tussen regering, werkgevers en werknemers over verdere beperking van de automatische prijscompensatie. Dit is volgens minister Carli en de werkgevers een van de belangrijkste aanjagers van de inflatie.

Nu is iets minder dan de helft van het loon van de gemiddelde salaristrekker gendexeerd voor inatie. De werkgeversorganisatie Confindustria roept al een jaar dat het systeem volledig op de helling moet, maar de vakbonden voelen hier weinig voor. Zij wijzen ook op genereuze loonstijgingen in de publieke sector vorig jaar. Gemiddeld zijn werknemers in de publieke sector er in hun cao, die meestal voor drie jaar geldt, met achttien procent op vooruit gegaan. Voor de werkgevers, die hierin voorzichtig worden gesteund door bonden die niet in de publieke sector actief zijn, dit een vorm van onverantwoord handelen door de overheid.

Het kabinet-Andreotti heeft slechts beperkt succes met de poging het begrotingstekort onder controle te brengen. Het parlement heeft een deel van de voorjaarsnota, met bezuinigingen ter waarde van ongeveer 21 miljard gulden, onderuit gehaald. Mede door de lagere economische groei dreigt de schatkist dertig miljard gulden minder inkomsten te krijgen dan was begroot, zo heeft minister Formica voorgerekend. Er bestaat algemene skepsis over de haalbaarheid van het beoogde begrotingstekort van 132 biljoen lire, ongeveer 200 miljard gulden.

Het tekort wordt steeds meer een blok aan het been. De OESO wees begin deze maand Italie en de Verenigde Staten aan als de landen die wegens hun grote overheidstekort het gevaar lopen minder te profiteren van de voorspelde economische opleving. En in Brussel groeit volgens Europese diplomaten in Rome de pressie van de EG op Italie om het tekort serieus n te pakken.

De slecht-functionerende overheidssector, en dan met name het geldverslindende gezondheidsstelsel en de pensioenvoorzieningen, zijn er volgens de werkgevers de oorzaak van dat hun arbeidskosten aanzienlijk sneller zijn gestegen dan in andere Europese landen.

Werkgevers hebben voorgerekend dat zij per arbeider soms evenveel aan de staat afdragen als dat zij aan loon uitbetalen. Volgens een studie die de Nationale raad voor economie en arbei(CNEL) eerder deze maand heeft gepubliceerd, zijn de arbeidskosten per eenheid produkt in de jaren tachtig aanzienlijk sterker gestegen dan in andere EG-landen.

Dit is een belangrijke oorzaak van de matige groeivooruitzichten. De bedrijven zijn ook somber over de plannen van het kabinet de belasting op hun onroerend goed te verhogen. Volgens hen is dat een nieuwe beperking op een moment dat het bedrijfsleven juist lucht nodig heeft. Premier Andreotti bevestigde deze plaJH)nen donderdag, en de beurs in Milaan reageerde direct met een koersval van 4,5 procent in twee dagen.

De disconto-verlaging vorige maand met een procentpunt, naar 11,5 procent, heeft nog geen zichtbare gevolgen voor de produktie.

Toonaangevende ondernemers als Gianni Agnelli en Carlo De Benedetti hebben gewaarschuwd dat de rest van het jaar voor de meeste bedrijven eerder meer dan minder zorgen zal brengen.