Opstelling Acht Mei Beweging wekt kritiek; Kerk moet weten dat gelovigen meer zijn dan klanten alleen

UTRECHT, 25 JUNI. De commissie Justitia et Pax betreurt de gang van zaken bij de slotviering tijdens de manifestatie op 11 mei van de Acht Mei Beweging (AMB). Door af te wijken van de rooms-katholieke traditie wordt het gesprek tussen de bisschoppen Ernst van Breda en Bar van Rotterdam onnodig onder druk gezet. Dat schrijft Justitia et Pax in een brief die vanochtd aan de AMB is verstuurd.

Ondanks hun eerder geuite misnoegen over de gebeurtenissen tijdens de manifestatie willen de bisschoppen Ernst en Bar wel in gesprek blijven met vertegenwoordigers van deze progressieve katholieke organisatie.

Tijdens de slotviering werd gebruik gemaakt van het door de bisschoppen niet goed gekeurde tafelgebed 'Wij bidden U'. Het betrof een door Huub Oosterhuis herziene versie van de vertaling van de Latijnse tekst van de Romeinse canodie hij in 1965 op verzoek van de bisschoppen had gemaakt. Over die vertaling waren de bisschoppen toen zeer te spreken. Zo niet over de aangepaste versie die door Oosterhuis was gemaakt voor de manifestatie van 11 mei.

Het is de voorzitster van de Acht Mei Beweging, W. Stael-Merkx nog steeds een raadsel: “Oosterhuis heeft niets essentieels aan de tekst veranderd. Daarbij komt dat we ons niet bij alles wat we doen afvragen: vinden de bisschoppen het wel goed. Zo werkenij niet.”

Het was te voorzien dat de bisschoppen hier ongelukkig mee zouden zijn. Is het dan niet een beetje kinderachtig om ze willens en wetens een stok te geven waarmee ze de Acht Mei Beweging weer kunnen slaan?

“Kinderachtig? De kerk sleept zich moeizaam voort in deze wereld. Wij werken vanuit de gedachte hoe kunnen wij de kerk het elan geven zodat er toekomst is voor onze traditie. En als ons optreden vragen oproept zeg ik: so what? Die moeten juist worden opgeroepen en daar moet vervolgens er worden gepraat.”

De gesprekken tussen de Acht Mei Beweging en de bisschoppenconferentie zijn in 1988 vastgelopen. De bisschoppen Bar en Ernst hebben vorig jaar op eigen initiatief weer contact met de Acht Mei Beweging gezocht. Vindt U het fair juist tegenover hen dat U voor deze opzet gekozen heeft?

“We willen ze heus niet de voet dwars zetten. Integendeel, we waarderen het juist bijzonder dat zij met ons in gesprek willen blijven. Maar let wel: de RK-kerk is meer dan alleen dpaus en de bisschoppen. Zij omvat alle gelovigen, van hoog tot laag. Bar en Ernst hebben inderdaad hun nek uitgestoken, dat waarderen we zeer.

Anderzijds blijf ik erbij dat we niet aan hun lijntje kunnen blijven lopen. We kregen in april een brief van Ernst waarin hij schreef te hopen dat de manifestatie in overeenstemming zou zijn met de geloofstraditie. Die brief kwam op een moment dat alles al in kannen en kruiken was. Wij zeggen echt niet twee weken vantevoren: allemoet anders omdat bisschop Ernst dat wil. We leggen zo'n brief niet naast ons neer, maar ons uitgangspunt blijft: hoe kunnen we de geloofsgemeenschap verder helpen.''

Door naast twee voorgangers ook een paar ongewijde gelovigen, zoals Jos Brink, achter het altaar te laten staan tijdens de slotviering?

“Het was een verantwoorde keuze. Volgens de oudste traditie is het niet ongebruikelijk dat de instellingswoorden van het tafelgebed niet alleen door de voorganger worden gezegd, maar doore hele gemeente. En achter de tafel kunnen ook niet-gewijden staan. Ik kreeg na de manifestatie een brief van een oudere dame die mij schreef dat ze zielsgelukkig was dat het nu ook eens in de openbaarheid gebeurde, in haar parochie deden ze het al jaren zo.”

U hebt een paar dagen geleden ook een brief gekregen van Pax Cristi waaruit blijkt dat het bestuur van deze organisatie in meerderheid vindt dat het beter was geweest als U wat tactischer had geopereerd, wat meer compromisbereidheihad getoond. Ook Justitia et Pax is niet onverdeeld gelukkig met de gang van zaken.

“Ik begrijp ze wel, maar heus: we hebben de zaak goed doordacht. En het is nu eenmaal zo dat je risico's loopt wanneer je een vernieuwingsbeleid ontwikkelt. En wat is tactisch? Dat we ons veilig aan de regels houden. Maar daarvoor kiezen we niet, we kiezen voor vernieuwing. We hadden een tussenweg kunnen kiezen: in plaats van de eucharestievering een dienst van Woord en Gebed maar dat zou wel een gemakkelijke keuze geweest zijn.”

U wekte begin juni de indruk dat de ruim honderd organisaties unaniem het bestuursbeleid inzake de slotviering hadden gesteund. Dat klopt dus niet.

“Niet alle organisaties waren aanwezig tijdens het participantenberaad begin juni. Na afloop van het beraad bleek tijdens de plenaire discussie dat de aanwezigen het wel unaniem eens waren over de gang van zaken. Het verbaast mij niets dat niet alle participant er op eenzelfde manier over denken. Op 22 april zijn alle participanten per brief genformeerd over onze plannen. Niemand heeft gereageerd. Dat was drie weken voor de manifestiatie dus tijd genoeg voor het doen van constructieve tegen-voorstellen.”

Maar zojuist zei U dat de brief van bisschop Ernst al te laat kwam omdat alles in kannen en kruiken was.

“Dat klopt. Maar het is natuurlijk wel vreemd dat niemand op onze brief heeft gereageerd.”

Riekt het toch niet een beetje naar 'bisschopje pesten?' ,Helemaal niet. We voeren een eigen beleid en dat doen we zo verantwoord mogelijk. We willen ook uitdrukkelijk binnen de kerk blijven en geen oecumenische beweging worden. Maar die kerk zal moeten beseffen dat gelovigen meer zijn dan klanten alleen, dat ze integendeel aan die kerk mee vorm willen geven.''