NOS: mediaplan d'Ancona irreeel; Vrees voor degradatie bestel tot tweederangs verschijnsel

DEN HAAG, 25 JUNI. NOS-voorzitter M. de Jong vindt het “bijzonderngelukkig” dat minister d'Ancona van WVC aan Veronica en TROS de opening heeft geboden om met een van de drie huidige ethernetten commercieel te worden. Veronica heeft zaterdag te kennen gegeven dat het met de Tros een commercieel tv-station op een van de drie ethernetten wil opzetten, zo mogelijk al vanaf 1 januari.

De Jong is niet verrast door die mededeling, omdat die naar zijn mening in lijn is met de handreiking die d'Ancona heeft gedaan in haar begin deze maand uitgebrachte 'Pinksternotitie' over de toekomst van de publieke omroep. Als TROS en Veronica plannen voor een commerciele zender doorzetten kunnen zij van de minister “in een overgangssituatie die onomkeerbaar richting commercie leidt, meer programma- en reclamevrijheid krijgen”. De Jong kwalificeert die ontwikkeling als “bijzonder schadelijk” voor de publieke omroep.

Het plan waarmee minister d'Ancona (WVC) de publieke omroep wil redden, is volgens De Jong niet erg reeel. “En dan druk ik me nog vriendelijk uit”, aldus De Jong. Het NOS-bestuur waarschuwt voor “een historische vergissing die de publieke omroep in ons land regelrecht tot een tweederangs verschijnsel degradeert”.

In Brussel laat d'Ancona nu onderzoeken hoe een ethernet aan commerciele gegadigden volgens de EG-regels kan worden aangeboden. Het resultaat daarvan laat volgens WVC waarschijnlik een half jaar op zich wachten.

Het NOS-bestuur wees de Tweede-Kamercommissie voor cultuur er gistermiddag op dat er maar een antwoord is op de problemen van de publieke omroep: uitvoering van het in april gepresenteerde Meerjarenplan van de NOS. Volgens dat plan zouden Tros en Veronica op Nederland 2 een 'verdiennet' gaan vormen waarbij reclame- en programmavoorschriften aanzienlijk versoepeld zouden moeten worden.

Met uitzondering van AVRO, KRO en NCRV gingen de omroepen akkoord met het Meerjarenplan. Enkele weken later scharden TROS en Veronica zich bij de tegenstanders van het Meerjarenplan. Zij zagen in Den Haag geen bereidheid de programmavoorschriften te versoepelen en reclame-mogelijkheden uit te breiden. Gisteren distantieerden zij zich ook van de NOS-reactie op de Pinksternotitie.

Uit haar nota Publieke omroep in Nederland blijkt dat de minister er niets voor voelt het publieke bestel te redden door verruiming van de reclame-mogelijkheden of verhoging van de omrepbijdragen. Meer reclame-inkomsten heeft volgens d'Ancona “het risico van vervlakking van het aanbod en over het gehele niveau en vergroting van de afhankelijkheid van het publieke bestel van deze inkomsten”. Het verhogen van de omroepbijdrage, een optie van het NOS-bestuur voor het geval reclame-mogelijkheden niet kunnen worden uitgebreid, betekent volgens d'Ancona dat de financiele problemen gedwongen worden afgewenteld op de burger. “Dat lijkt mij geen voorstel waarmee de publieke omroep kan worden gered.”

De minister wil dat de omroepen hun eigen tekorten dekken door vanaf 1993 zelf 125 miljoen op te hoesten, ofwel (f) 25 per lid. Het NOS-bestuur wijst dat voorstel absoluut af, verduidelijkte De Jong.

Hij is bang dat omroepen op elkaars leden gaan jagen in plaats van samen een vuist maken tegen de concurrentie van buitenaf (RTL4, commerciele omroepen op de kabel). Een bijdrage van (f) 25 per geregistreerd lid zal volgens het NOS-bestuur tot een aanmerkelijk ledenverlies leiden.

De Jong onderstreepte nog eens dat de nood in Hilversum hoog is. “We verliezen twee miljoen gulden per week, 100 miljoen per jaar. De omroepreserves slinken snel. We zijn niet voor niks zo ongeduldig.”

Ook de directie van de Stichting Etherreclame (STER) is verontrust door de mogelijke commercialisering van Veronica en TROS. Volgens P.

Kenninck, die op 1 september STER-directeur Smeekes opvolgt, zal de STER in dat geval 40 procent van haar in(JHkomsten derven. De blokken reclame die de STER bij Veronica en TROS heeft, omvatten namelijk 40 procent van de totale omzet. Hoeveel het in geld uitgedrukt zal uitmaken wil Kenninck niet kwijt, “want we willen onze concurrentie RTL 4 niet wijzer maken dan nodig”.

De ondernemingsraad van de TROS heeft bij het bestuur en de directie van de omroep aangedrongen op de “grootste zorgvuldigheid” bij het opstellen van plannen voor commerciele activiteiten. De OR is ook “ernstig bezorgd” over uitspraken die de afgelopen dagen over de werkgelegenheid zijn gedaan. Veronica-directeur Out zei zaterdag dat “bij beide organisaties zeker 200 banen op de tocht staan”. Bij de TROS werken nu nog circa 180 mensen en bij VOO circa 150. In deze zaak speelt 'zorgvuldigheid boven snelheid', aldus de OR, die het dan ook 'prematuur' vindt om data te noemen waarop begonnen kan worden met commerciele omroep.