Machteloze boosheid bij grote beleggers over redding van HCS

AMSTERDAM, 25 JUNI. Mensen die in de buurt wonen van de financier drs J.J. Kuijten kijken vreemd aan tegen de hoge wal die deze rond zijn nieuwe woning eeft laten optrekken. Al zijn veel Nederlanders in goede doen bezorgd om hun veiligheid, zo werkt ons soort mensen niet, hoort men op de tennisclub.

In het zakelijk vlak ontwikkelt een aantal vermogende Nederlanders dezelfde gevoelens. Zij kochten twaalf maanden geleden aandelen HCS Technology van Kuijten tegen een koers van circa 15 gulden. Een investering van meer dan 150 miljoen gulden. Nu zij die aandelen op de beurs een derde van dat bedrag waard en biedt Kuijtens prive-vennootschap Reiss & Co aan tegen die sterk gedaalde koers een deel van een emissie van HCS Technology te garanderen, zodat Kuijten in wezen tegen 5 gulden de aandelen koopt, die hij voor 15 gulden aan zakenvrienden verkocht.

Namen als van de Limburgsche bouwondernemer in ruste L. Melchior, detailandelsconcern Unigro's eigenaar E.Th.A.C. Albada Jelgersma en Nederlands meest populaire zakenman, Begemann-grootaandeelhouder, Joep van den Nieuwenhuijzen worden genoemd als die van boze HCS-aandeelhouders.

Maar die boosheid is niet tot ontlading gekomen, al worden voorafgaand aan de aandeelhoudersvergadering van HCS Technology aanstaande vrijdag, de mogelijkheden voor actie onderzocht.

Reden voor die zelfbeheersing is dat de grootaandeelhouders in HCS vrezen ook dat laatste derde deel van hun inzet te verliezen inJH)dien de aangekondigde - deels door Kuijten gegarandeerde - kapitaalverhoging van HCS niet doorgaat. ABN-Amro Bank en Credit Lyonnais Bank Nederland hebben tezamen zo'n 400 miljoen gulden te vorderen van HCS Technology. Dat is niet toevallig ongeveer het bedrag dat HCS heeft uitgegeven voor twee aankopen: Het Amerikaanse Savin en de Duitse Hoechst-dochter Infotec, waarvan HCS op 1 oktober vorig jaar eigenaar werd. Inmiddels heeft HCS “in samenhang met de kapitaalsverhoging” een belang in HCS Infotec verkocht aan Reiss & Co, dat tegen betaling van naar schatting 17 miljoen gulden, 51 procent van dit kroonjuweel van HCS wil verwerven.

Maar de andere aankoop, Savin, die op ingenieuze wijze in handen van HCS is, geraakt zonder dat juristen kunnen uitvinden of Kuijten bij die transactie betrokken was, drukt als een zware last op de onderneming.

De accountantsverklaring in het jaarverslag van Savin maakt het voorbehoud, dat is uitgegaan van de onderneming als going concern, maar dat Savin in 1989 en 1990 er niet in is geslaagd voldoende inkomsten te genereren en zijn bestaan heeft gefinancierd door bezittingen te verkopen en middels krediet van HCS. “Het verkrijgen van nieuwe kasgelden is niet verzekerd evenmin als voortzetting van de financiele steun van HCS. Dat veroorzaakt aanzienlijke twijfel over Savins vermogen voort te bestaan,” aldus Deloitte & Touche in Savins laatste jaarverslag, dat is opgenomen in het HCS-jaarverslag.

Op basis van dit verslag valt voor Savin een intrinsieke waarde van zo'n 20 miljoen dollar te schatten. Dat is ongeveer tweemaal zoveel als de beurswaarde van de aandelen, die echter ook moeilijk te schatten is daar Savin verschillende soorten aandelen heeft uitstaan.

Maar in het jaarverslag van HCS is Savin - waarvan de continuteit hoogst onzeker is - gewaardeerd op de aankoopprijs van naar schatting 150 miljoen gulden. Die waardering op aankoopprijs is goedgekeurd door de accountant van HCS, KPMG Klynveld, maar wijkt af van de gebruiken in vennotschapsland. Zou Savin op de gebruikelijke manier worden gewaardeerd dan zou het eigen vermogen van HCS negatief zijn.

Eerder waren berichten dat het eigen vermogen van HCS negatief zou zijn reden voor de beurs de notering te schorsen. Pas na een verklaring van de accountant van HCS werd de notering hervat.

Savin, waarvoor HCS bovendien nog tal van garanties heeft afgegeven aan Amerikaanse en Canadese banken, lijkt dus als een molensteen om de nek van HCS te hangen. De 100 miljoen nieuw geld die HCS binnenkrijgt uit de nieuwe kapitaalverhoging, zijn dus hard nodig. Bij de ABN Amro, waar het jongste lid van de raad van bestuur mr R.W.J. Groenink, persoonlijk het HCS-dossier beheert, zal het niet zoveel uitmaken van wie het geld komt, als het er maar snel is, zo denken analisten. Voor de bank - die zegt te streven naar een gezonde balansverhouding bij HCS - maakt het niet zoveel uit dat juist Kuijten door zijn geesteskind te hulp te snellen in deze moeilijke tijden, de krent uit de pap ontvangt voor zijn snelle hulp. Maar de boze aandeelhouders zagen het graag anders.

In verband met de korte termijn waarop het geld binnen moet zijn, is het voor de boze aandeelhouders echter vrijwel onmogelijk een andere partij te vinden om HCS of delen daarvan al dan niet vriendelijk over te nemen. Al is de Britse branchegenoot Gestetner wel als kandidaat geopperd. Alleen Kuijten, die als oprichter, voormalig directeur en voormalig commissaris HCS door en door kent, en zelf ook Infotec heeft onderzocht, kon snel genoeg beslissen en werd door het HCS bestuur als redder in nood omarmd.

Zouden de boze aandeelhouders, die naar schatting meer dan 40 procent van de aandelen HCS bezitten, op de komende aandeelhoudersvergadering tegen de voorgestelde uitbreiding van het kapitaal stemmen dan lopen ze het risico dat ze er nog slechter van worden. Bovendien zijn ze niet tegen verhoging van het kapitaal, die nodig is om de solvabiliteit te verbeteren. Ze zijn alleen gekant tegen de condities waarop juist Kuijten Infotec en weer nieuwe aandelen HCS verwerft.

Het liefst zagen ze dat Kuijten behalve Infotec ook Savin overnam en hen van die hele last verlostte. Uiteindelijk zijn ook zij niet vergeten dat Kuijten een paar jaar geleden in opspraak raakte omdat hij aan HCS twee ondernemingen verkocht die hij eerst zelf had aangekocht. Wrang herinneren zij zich nu dat de aankooppri van destijds nog werd verdedigd met het argument dat HCS zo fiscaal compenseerbare verliezen kon kopen. Op dit moment “verzuipt HCS in de fiscaal compenseerbare verliezen,” aldus een adviseur van de aandeelhouders.

Maar formeel kunnen ze Kuijten nergens toe verplichten. Hooguit kunnen ze door op de aandeelhoudersvergadering geen decharge te verlenen aan directie en commissarissen van HCS deze onder druk zetten om de transactie met Kuijten aan te scherpen. En ze kunnen filosoferen over “hoe ons soort msen zaken doet.”