Het paar apart, nog eenmaal samen; Kunnen twee gescheiden mannen samen wonen zonder elkaar gek te maken?

Afgelopen zondag was het Belasco-theater in New York tot de nok toe uitverkocht. Daar gaven Tony Randall en Jack Klugman een eenmalige voorstelling van The Odd Couple, het toneelstuk van Neil Simon dat diende als basis voor een komische tv-serie uit de jaren zeventig waarin beide acteurs de hoofdrollen vervulden. Een van de leukste tv-series aller tijden, even klassiekals en qua niveau vergelijkbaar met I Love Lucy, The Honeymooners en zelfs - mag het gezegd worden ? - het werk van Laurel en Hardy.

De betere plaatsen, a 2500 dollar, waren al maanden tevoren uitverkocht (“Ze vlogen weg als Engelse muffins”, aldus de persagent) en de plaatsen op het tweede balcon gingen van de hand tegen de bescheiden, haast symbolische bijdrage van $ 250. Dit alles doet misschien wat overspannen aan, maar de bedoeling is goed: d opbrengst van de benefietvoorstelling dient ter ondersteuning van een nieuw theatergezelschap, The National Actors Theatre, waarvan Tony Randall artistiek directeur is en dat als nobel doel heeft 'de beste acteurs van deze tijd in de beste rollen en stukken ooit geschreven'

op het toneel te brengen. Uit het succes blijkt hoe populair de serie en de beide hoofdrolspelers na 15, 20 jaar hier nog steeds zijn (in New York is de erie twee maal daags via kanaal 11 te bekijken). In Nederland is The Odd Couple (net als trouwens The Honeymooners) zelfs nog nooit op de televisie vertoond. Hoogstens zou de titel vaag bekend kunnen klinken omdat er naar het oorspronkelijke blijspel uit 1965 ook een film gemaakt is (in 1968) met Jack Lemmon en Walter Matthau in de hoofdrollen. Een aardige, maar zeker niet klassieke film, waarin vooral de aanstekelijke muzikale themaatjes van Neal Hefti opvielen.

Pas in zijn incarnatie als televisieserie (1970-1975) bereikte The Odd Couple een hoogtepunt van komische kwaliteit. Het gegeven van toneelstuk en film leent zich dan ook bij uitstek voor een lang uitgesponnen serie variaties op steeds meer van hetzelfde. De gesproken 'intro' vat de uitgangssituatie goed samen: “On november 13th, Felix Unger was asked to remove himself from his place of residence. That request came from his wife. Deep down he knew she was right, but he also knew that someday he would return to her. With nowhere else to go, he appeared at the home of his friend, Oscar Madison. Several years earlier, Madison's wife had thrown him out, requesting that he never return. Can two men share an apartment without driving each other crazy?”

Het enige thematische element dat hieraan nog ontbreekt, is de tegenstelling tussen de beide karakters: Oscar, de sigarenrokende sportjournalist, is onverbeterlijk slordig, terwijl Felix, de goed geklede freelance-fotograaf, ziekelijk netjes is. Een tegenstelling die iedere keer weer zorgt voor noodzakelijk uit de situatie voortspruitende hilarische conflicten.

De casting was ideaal. Producers Garry Marshall en Jerry Belson, die de eerste scripts schreven, stelden van meet af aan Tony Randall voor als Felix en Jack Klugman als Oscar. Randall (pseudoniem van Leonard Rosenberg, geboren in 1920) was toen al een beroemd acteur met een eerbiedwaardige staat van dienst bij de radio, tv, film en toneel.

Klugman (1922) was minder bekend, maar had intussen als tv-acteur veel goede dingen gedaan. Hij weigerde de rol aanvankelijk, maar ging overstag toen hij hoorde dat Randall ja had gezegd: “O, maar dan wordt dit een sjieke show - een kwestie van geld verdienen en lol maken tegelijk”, zei hij indertijd.

Het wonderbaarlijke van de serie is dat je je als kijker onmiddellijk identificeert met beide karakters, al staan ze diametraal tegenover elkaar. Kennelijk heeft iedereen iets van de sloddervos en van de netheidsfreak in zich, en zijn de situaties waarin Felix en Oscar verzeild raken uitvergrotingen van zeer herkenbare conflicten bij de kijker thuis. En door het voortreffelijke acteren werkt dat optimaal.

De vierenveertigste straat, hoek zesde avenue, is in rep en roer. Zorgvuldig geklede theatergangers verdringen zich, in toom gehouden door blauwe politie-afzettingen voor de ingang van het Belasco. Binnen is het warm en benauwd; een hittegolf heeft New York in zijn greep.

Men wuift zichzelf koelte toe met de programmaboekjes. Applaus: daar komt het Odd Couple-thema van Neal Hefti uit de speakers. Eerste toneel: een spelletje poker. Klugman komt op (donderdend applaus). Hij zegt zijn eerste tekst. Teleurstelling: de acteur is zo goed als onverstaanbaar. De mimiek is er nog, de motoriek van Oscar Madison ook, maar van de donderende intonatie is na Klugmans recente keeloperatie bijna niets meer over.

Nog meer applaus voor Tony Randall die een voortreffelijke Felixneerzet, compleet met het befaamde toeteren van de neus als gevolg van geblokkeerde bijholten (applaus). Over zijn werk voor de tv-show zei Randall ooit: “Het was een baan, meer niet. Je doet je werk en gaat naar huis. Je bent professioneel of niet, het moet gewoon gebeuren. Iemand anders komt om te kletsen, of om sigaretten te roken, of de hele dag koffie te drinken of ruzie te maken. Dat is zonde van de tijd.”

In schril contrast met de drukte in de vierenveertigste straat is het aangenaam rustig bij 1049 Park Avenue, de plaats van handeling in de serie. (Het toneelstuk was oorspronkelijk gesitueerd in een appartement op Riverside Drive; de producers van de tv-serie maakten daar Park Avenue van omdat zij de eigenaar van het gebouw kenden en omdat het licht er beter was.) Filmopnamen van de ingang van dit appartementsgebouw (alle mogelijke pans van onder naar boven en vice versa, inzooms op een raam op de elfde etage) werden als stockmateriaal gebruikt in de leader en als tussenshots ter afbakening van de interieurscenes.

Ook Randall en Klugman hebben zich voor buitenopnamen daadwerkelijk op straat begeven, Park Avenue overstekend of heen en weer lopend langs de gevel van nummer 1049. Talloze fans hebben in de loop der jaren dit gebouw bezocht, want zo werken die dingen. Er wordt zelfs nog regelmatig post bezorgd voor Felix Unger en Oscar Madison, appartement 1102, 1049 Park Avenue. Maar appartement 1102 bestaat niet - de flats hebben hier letters, geen nummers.

New York, maandag 24 juni. De journalisten hebben zich geamuseerd. “ODD MEN OUT: It was like old times at the Belasco Theatre last night when mismatched mavens of mirth teamed up...” (New York Post). “ODD MEN IN BUSINESS AGAIN: TV's Odd couple share an emotional moment...”

(foto: Randall zoent Klugman) (Daily News). De thuisblijvers hadden ongelijk.