Bevolking van Kashmir begint strijd moe te worden; Euforie over verzet is voorbij

SRINAGAR, 25 JUNI. Met hun geweren in de hand ontvangen de jonge strijders van de verzetsbeweging Hizbollhah ons in een middenklasse-woning in Batmaloo, een nieuwe wijk van Srinagar, de hoofdstad van de Indiase provincie Jammu en Kashmir. Deze wijk grenst pal aan het hoofdkwartier van de politie.

Aarzelend vragen we of we enkele foto's mogen nemen. Zelfverzekerd antwoordt de leider van het groepje, Nadeem: “Geen probleem. Waarom nemen we ze niet in de tuin. daar is het licht beter”. In volle wapenuitrusting, met Kalashnikov-geweren en zelfs een bazooka poseert de hele groep daarop voor de foto. Een ook aanwezig vijfjarig jongetje krijgt onder grote hilariteit nog gauw een pistool in zijn hand gedrukt en een riem met munitie om zijn hals gehangen.

“Waarom gaan we de straat niet op, dan kunnen jullie zelf zien dat Batmaloo bevrijd gebied is”, suggereert een Hizbollah-man. Aldus geschiedt en meteen stellen de verzetsstrijders zich op d straat op.

Met hun geweren in de aanslag houden ze een aantal vrouwen aan die op weg zijn naar de bazaar. De vrouwen tonen zich in het geheel niet onder de indruk van de geweren en kijken slechts nieuwsgierig naar de buitenlandse bezoekers. Nergens valt een spoor te bekennen van de Indiase politie of het leger.

“Onze strategie”, zo legt de militaire aanvoerder van Hizbollah, Mushtaq al-Islam, uit, “is om bevrijde gebieden te vormen. Tot dusverre hebben we er zes in de Kashmir-vallei, en Batmaloo in Srinagar is er een van. Het doel is om in die zones vrij te kunnen bewegen en te kunnen leven in overeenstemming met de koran en ook om te voorkomen dat onze vrouwen niet door de misdadigers van de CRP (de politie) worden bedreigd. Ons doel is voorlopig defensief, behalve wanneer we in de gelegenheid zijn om een bepaald doelwit te treffen, zoals een legerkonvooi of een militaire installatie.”

Of Batmaloo echt bevrijd is, is een andere vraag. Leidingwater en stroom worden nog steeds door de gemeente geleverd, ook al beheert Hizbollah de madrassa, de islamitische school, en ook al heft Hizbollah er belastingen. De afwezigheid van Indiase veiligheidstroepen is opvallend, vooral in vergelijking met andere delen van Srinagar, waar er op vrijwel elke straathoek een agent van de CRP staat en waar op elk belangrijk kruispunt of openbaar gebouw geweren steken uit met zandzakken versterkte wachtposten. Zou het misschien zo kunnen zijn dat de regering de voorkeur geeft aan lokaties van het verzet die ze kent in plaats van te worden geconfronteerd met een vijandige burgerbevolking die de 'vrijheidsstrijders' verbergt achter een muur van onwil, in een labyrinth met kleine steegjes in de oude stad dat makkelijke vluchtroutes openlaat naar de rivier de Jhelum?

Nadeem koestert geen illusies over de moeite die het zal kosten om Kashmir van India af te scheiden. “Vorige jaar gingen de mensen er nog van uit dat de vrijheid binnen handbereik was. We dachten dat we met een democratische regering te maken hadden. Maar we wisten niet dat India zou terugslaan met zulk bruut geweld.”

Inderdaad maakt de bevolking in Srinagar en de dorpen in vergelijking met vorig jaar een gedeprimeerde indruk. Een jaar geleden riepen kinderen op straat nog azadi (Vrijheid) naar buitenlanders en vlaggen met de leuze 'Vrij Kashmir' waren op veel huizen te zien, terwijl winkeliers zonder vrees hun mening gaven over de weg naar de vrijheid.

De gouverneur van Jammu en Kashmir Jagmohan had de opstand proberen te onderdrukken met talrijke legerpatrouilles, die het hele gebied regelmatig op verzetsstrijders uitkamden. Daarmee werden weinig militanten gevangen maar wel de woede opgewekt van duizenden burgers, die werden lastig gevallen door de veiligheidstroepen en soms het slachtoffer werden van plundering en verkrachting. Een jaar geleden werd hij tenslotte vervangen G.C. Saxena, een sluwe voormalige chef van de geheime dienst, die er voor zorgde dat er minder contact tussen de veiligheidstroepen en de burgerbevolking bestond. Wel bleven de troepen duidelijk zichtbaar op straat aanwezig. Daarnaast legde hij echter meer het accent op de inlichtingendienst om specifieke doelwitten te vinden. Ook werden er meer troepen overgebracht naar het bergachtige gebied aan de grens met het door Pakistan gecontroleerde deel van Kashmir, waar de guerrillastrijders hun wapens krijgen en worden getraind.

Binnen een jaar zijn de meer dan honderd verschillende verzetsgroepen, die ontstonden in een klimaat van betogingen, stakingen en algemene steun bij de bevolking, gereduceerd tot een tiental. Het Bevrijdingsfront voor de Bevrijding van Jammu en Kashmir (JKLF), de meest populaire groep, werd het hardste aangepakt. Al gauw verloor het terrein aan andere groepen, vooral de islamitisch georienteerde groeperingen die in tegenstelling tot het JKLF geen onafhankelijkheid wensen voor Kashmir maar aansluiting bij Pakistan. Pakistan moet van het JKLF niet veel hebben maar steunt de andere groepen van harte.

Hizbollah is een van deze islamitische groepen. Woordvoerder Nadeem geeft toe dat Hizbollah in de praktijk de gewapende tak is van de Jammu and Kashmir Muslim League, die weer nauwe banden onderhoudt met de Pakistan Muslim League van de Pakistaanse premier Nawaz Sharif.

Plaatselijke journalisten schatten het totale aantal Hizbollah-strijders op 3.000. Sommige Hizbollah-strijders zeggen “samen met duizenden anderen” te zijn opgeleid door Afghaanse mujahedeen in het noordwesten van Pakistan.

Voor Nadeem staat vast dat Kashmir moet breken met India. Aansluiting bij Pakistan, zegt hij, is een stap “in de richting van de eenwording van de islamitische krachten (...) We strijden niet voor een eigen land, we maken deel uit van de opkomst van de islam”. De 27-jarige Nadeem is een voormalige docent natuurkunde aan een middelbare school.

Hij vertegenwoordigt een nieuwe generatie van militante, welbespraakte Kashmiri's. Ze hangen een eenvoudige ideologie aan. Daaraan ontleenden ze de kracht om een goed gedisciplineerde, sterk hierarchische beweging op te zetten voor de confrontatie met de Indiase autoriteiten, die onder geen beding afscheiding van Kashmir willen aanvaarden.

Democratie is niet hun maatstaf. “De mensen in de wereld moeten worden geregeerd op basis van de koran en niet van gebrekkige, door de mensen ontwikkelde instellingen,” zegt Nadeem. Gevraagd naar de wenselijkheid van een volksraadpleging, zoals het JKLF die voorstaat, antwoordt hij: “Een volksraadpleging kan slechts gaan over aansluiting bij Pakistan of blijven bij India. Wat de uitkomst ervan ook mag zijn, we horen bij Pakistan.”

Het zou zeer wel kunnen dat de mensen in de 'bevrijde zone' van Batmaloo voor aansluiting bij Pakistan, het land van de zuivrheid, zijn. Maar er zijn onmiskenbare tekenen dat de bevolking de strijd tussen de veiligheidstroepen en het verzet moe begint te worden. Nu de verzetsgroepen het accent meer op de ummah lijken te leggen dan op de azad (vrijheid), zou de onverschilligheid en mogelijk ook de vijandigheid tegen de beweging kunnen groeien. “De Kashmiri's”, aldus regeringsfunctionaris Ashok Jetley, “zijn tenslotte handelaars, geen woestijnbewoners. Alles kent zijn prijs als de prijs van een bepaald goed te hoog is, dan kopen ze het niet, ook al gaat het om de afscheiding van India”.