Uitwijzing auteur door Parijs 'gebaar naar Marokko'

PARIJS, 24 juni - Franse mensenrechtenorganisaties en vakbonden houden vanavond een demonstratie voor het Franse ministerie van binnenlandse zaken om te protesteren tegen de uitwijzing naar Gabon van een Marokkaanse politieke vluchteling die volgens hen het slachtoffer is van een geheime overeenkomst tussen Parijs en de Marokkaanse regering.

Abdelmoumen Diouri, een bekende felle tegenstander van de Marokkaanse koning Hassan II die sinds 1974 in Frankrijk verbleef als politiek vluchteling, werd donderdagavond aangehouden en op een vliegtuig gezet naar de Wesfrikaanse staat Gabon. Volgens de Gabonese minister voor mensenrechten Andre Mba Obane krijgt Diouri daar een “veilig onderkomen”.

Diouri die in september een boek getiteld 'Aan wie behoort Marokko?' wil publiceren, is volgens de Franse minister van binnenlandse zaken Philippe Marchand via een spoedprocedure uitgewezen wegens “dwingende noodzaak voor de veiligheid van de staat”. Volgens binnenlandse zaken heeft Diouri contacten onderhouden met Iak en bepaalde Palestijnse groepen, waaronder het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) van George Habash.

Franse mensenrechtenorganisaties menen echter dat Diouri, die al twee zeer kritische boeken over koning Hassan op zijn naam heeft staan, is opgeofferd in het kader van een geheime overeenkomst met Rabat. In ruil voor de uitwijzing zou koning Hassan bereid zijn een matigende invloed uit te oefenen op Marokkaanse immigranten in de banlieues rondom de grote steden in Frankrijk waar grote sociale spanningen bestaan.

De Marokkaanse minister van binnenlandse zaken Driss Basri voerde op 13 juni overleg met zijn Franse collega, waarbij het gedrag van Marokkaanse jongeren in Frankrijk ter sprake kwam. Basri zou hebben gezegd dat koning Hassan wil meewerken aan vermindering van de sociale spanningen in de Franse voorsteden, onder andere door zijn aanhangers in bepaalde Marokkaanse groepen te laten infiltreren.

De uitwijzing van Diouri wordt gezien als een gebaar an verzoening ten opzichte van koning Hassan die vorig najaar zeer ontstemd was over de publikatie van het boek 'Onze vriend de koning' van de linkse schrijver Gilles Perrault. De Franse minister van buitenlandse zaken Roland Dumas reisde toen naar Rabat om de vorst te verzekeren dat de Franse regering de scherpe kritiek van Perrault op Hassan niet deelde.

De uitgeverij L'Harmattan, die vastbesloten is 'Aan wie behoort Marokko?' in september op de markt te brengen, zegt dat Diouri al geruime tijd door de Franse geheime dienst DST onder zware druk is gezet om af te zien van publikatie. Diouri geeft in zijn boek een overzicht van de persoonlijke rijkdommen van de Marokkaanse vorst, die - het is slechts een voorbeeld - een kwart van alle landbouwgrond in Marokko zou bezitten.

De aanhangers van Diouri zien hun vermoedens bevestigd door een toelichting van het Franse ministerie van buitenlandse zaken. Een woordvoerder van het Quai d'Osay zei dat het ministerie het volledig eens is met de uitwijzing “omdat personen die in Frankrijk een haven van vrede hebben gevonden zich niet te buiten kunnen gaan aan politieke activiteiten die een negatieve invloed op de Franse diplomatieke betrekkingen hebben”. Minister Joxe van binnenlandse zaken zei zondag dat het om een “zaak tussen staten” gaat.

Franse mensenrechtenorganisaties vrezen dat Diouri, die getrouwd is en drie kinderen heeft van wie de jongste zes jaar is, in Gabon nit veilig is. Zij wijzen erop dat tussen Gabon en Marokko een innige samenwerking bestaat en Marokkaanse politiemannen in de omgeving van president Bongo werkzaam zijn. De Franse afdeling van Amnesty International heeft er bij de Franse autoriteiten op aangedrongen van Gabon “alle garanties” te vragen voor de veiligheid van de schrijver.

Diouri geldt als een harde en moedige tegenstander van koning Hassan. In 1963 werd hij gearresteerd en gemarteld door de beruchte generaal Oufkir, de Marokkaanse politiechef die later een mislukte staatsgreep tegen koning Hassan met zijn leven bekocht. Als 'kroongetuige' in een rechtszaak tegen een groep komplotteurs tegen de koning kwam Diouri echter terug van de bekentenis die hij na 33 dagen martelingen had afgelegd. Voor de rechtbank trok hij zijn kleren uit om de lidtekens van Oufkirs martelingen te tonen.

Het jaar daarop werd Diouri ter dood veroordeeld. In Frankrijk wed een comite voor de schrijver gevormd, met Franois Mitterrand, de huidige president, als een van de belangrijkste leden. Diouri kreeg uiteindelijk gratie. In 1974 vestigde hij zich in Frankrijk, waar hij werd erkend als politiek vluchteling.

Mitterrand zei vorige week vrijdag tijdens een bezoek aan het plaatsje Issoudun dat “elke politieke vluchteling die asiel wordt verleend, in Frankrijk in vrede kan leven”. Maar in het geval Diouri lijkt de raison d'etat te prevaleren boven het asielrecht. De Franse politieke klasse reageerde dit weekeinde opvallend gematigd. Socialistische woordvoerders “plaatsten vraagtekens” en de secretaris-generaal van de gaullistische RPR Juppe toonde begrip voor het besluit.

De schrijver is kennelijk gebruikt als wisselgeld - de goede diensten van koning Hassan in de banlieues zijn een wederdienst waard. Parijs moet ook denken aan de belangen van de 30.000 Fransen die in Marokko leven onder het oog van 'onze vriend de koning'. En wat Diouri betreft - de Franse geheime diensten letten ook in Gabon goed op.