Landbouw

De strekking van het hoofdartikel 'Dure boeren, onvrije handel' (NRC Handelsblad, 6 juni) was: boeren worden verwend met subsidies, 't meest in de EG. Overheid, belastingbetaler en consument kost dat teveel. Met dit protectionisme kan de markt niet werken en de GATT niet slagen.

De werkelijkheid kent wel wat meer kanten. In feite is de wereldvoedselmarkt tot een permanente dump-markt gemaakt. Vol voor basisvoedsel als granen, suiker, zuivel, vlees. De rijke landen, in hevige concurrentie (VS-EG), proberen hun overschotten te slijten voor uitverkoopprijzen, ver onder de produktiekosten van de boeren.

Opdat die niet allemaal failliet gaan, buiten hun schuld, moeten EG en VS ze subsidieren. Tegelijkertijd krijgen boeren zware heffingen opgelegd, om de overschotten met subsidies aan de handelshuizen op de wereldmarkt te dumpen. De landbouw wordt gesubsidieerd, maar elke daggaan in de EG veertienhonderd familiebedrijven kapot.

De GATT wil de landbouw ingrijpend liberaliseren. Dat betekent dat de handel en niet de produktie de prijzen zal bepalen. De wereldvoedselmarkt wordt zo een permanente uitverkoopmarkt. Alleen de meest gendustrialiseerde bedrijven overleven dat. Miljoenen boeren zullen verdwijnen; nog heviger aanslag op het milieu; nog leger platteland, nog vollere steden, enzovoorts. Beter is het deze fatale spiraal om te keren: de produktie de rijke landen, per regio en per bedrijf, beperken tot zelfvoorziening plus reserves voor noodhulp.

Prijzen garanderen aan de boeren voor sociaal en ecologisch veilige produktie. Dat bekostigen uit de huidige overschotverspilling en eventueel een lichte, te compenseren verhoging van de winkelprijzen.

Voedsel is energie. Voedsel wordt gemaakt door de arbeid allereerst van de natuur. Daarvoor ten we leren de ecologische kostprijs te betalen, opdat de produktie ervan duurzaam kan worden. Dat kan de vrije markt niet. Daarom is een regionale en mondiale, sociale en ecologische sturing nodig. In die richting dienen EG-landbouwhervorming en GATT-onderhandelingen te gaan.