KGB uit twijfel over beleid van Gorbatsjov

MOSKOU, 24 JUNI. De wens van president Michail Gorbatsjov om de overgang naar de markteconomie in de Sovjet-Unie met buitenlandse financiele hulp te realiseren, is volgens de KGB een illusie. “Het verhaal dat we kredieten zullen krijgen ter grootte van 250 of 150 miljard dollar is een sprookje”, aldus KGB-chef Vladimir Krjoetsjkov. “Het is bedrog of zelfbedrog. We hebben daarover betrouwbare informatie.”

Krjoetsjkov plaatste deze kritische kanttekeningen bij de politiek van zijn president vorige week maandag tijdens een besloten vergadering van een parlementscommissie van de Sovjet-Unie. Daarbij waren ook minister van defensie maarschalk, Dmitri Jazov, en diens collega van binnenlandse zaken, Boris Pugo, aanwezig. Het lokale televisiekanaal van Leningrad zond eergisteren opnamen uit van deze sessie. Hoe het tv-station aan de banden was gekomen, wilde de redactie niet zeggen.

Het werd als “niet belangrijk” afgedaan.

Op de vergadering suggereerde Krjoetsjkov impliciet dat Gorbatsjov met zijn streven naar steun van de gendustrialiseerde wereld de Amerikaanse inlichtingendienst in de kaart zou spelen. Volgens de KGB-chef heeft de CIA in 1977 een plan opgezet dat tot doel had de Sovjet-economie te kraken. “De CIA heeft in het jongste verleden aan plannen gewerkt om haar vijandige activiteit te optimaliseren, gericht op de ondermijning van de Sovjet-maatschappij en de desorganisatie van de socialistische economie”, aldus Krjoetsjkov. In dat licht moet volgens hem ook de eventuele hulp van de G7 worden gezien. “De Verenigde Staten en sommige andere Westerse landen beschouwen de ineenstorting van de Sovjet-Unie al als een uitgemaakte zaak. De leiding van de Amerikaanse inlichtingendienst is nu bezig om mensen te vinden die capabel zijn om straks leidinggevende functies in het bedrijfsleven te bezetten en de taken uit te voeren die de vijand vaststelt.”

Pag. 5

Kroetsjov wees eerder naar CIA

Het is niet de eerste keer dat Krjoetsjkov zich in deze termen uitlaat. Op gezette tijden treedt de KGB-chef, met zijn bijna fluisterende onverstaanbare stem, naar buiten met zo'n rede. In het verleden beschuldigde hij de CIA de hand te hebben in de onafhankelijkheidsbewegingen in de Baltische landen en de Oekrane of onthulde hij dat in de winterhulp uit het Westen zand en stenen waren verstopt of zelfs radio-actief materiaal.

Dankzij deze steun van Krjoetsjkov voelde premier Valentin Pavlov zich vorige week sterk genoeg om ook de aanval op Gorbatsjov te openen en extra volmachten voor hemzelf te eisen. Maar toen de president vrijdag reageerde met felle kritiek op de “conservatieve krachten die niets hadden begrepen van de realiteit” trok hij zich schielijk terug. De poging van de behodende vleugel in het parlement om Gorbatsjov in het defensief te dringen, smoorde onmiddellijk.

Paradoxaal genoeg groeit er ook in radikaal-democratische kring kritiek op het voornemen buitenlandse steun in de vorm van een soort 'Marshall-plan' aan te trekken. De econoom Grigori Javlinski heeft daarvoor een groot plan opgesteld, waarbij de financiele middelen uit het Westen vooral moeten worden aangewend om de sociale gevolgen van de overgang naar de markteconomie op te vangen. De radikale vleugel van Jeltsins coalitiebeweging Democratisch Rusland vreest dat deze hulp een instrument kan worden voor Gorbatsjov om het “communistische apparaat” in stand te houden. Ook burgemeester Gavril Popov van Moskou, een van de strategen van Democratisch Rusland, is nu daarom uitermate sceptisch over het plan-Javlinski. Jeltsin zelf heeft zich tot nu echter gematigd positief uitgelaten over het werk van Javlinksi en de economen van de Harvard-universiteit met wie het het programma afgelopen maand heeft uitgewerkt.