''Heel toevallig'' strijden tegen regime Indonesie

Een luis in de pels, Ned.3, 20.20-20.50u.

“Het gevolg van onze acties zal zijn dat het Indonesische regime zal vallen. Daar zijn we op uit”, zegt Jan 'Poncke' Princen, de Nederlandse soldaat die in 1948 overliep naar de Indonesische nationalisten, in het portret dat de RVU vanavond van hem uitzendt.

Deze - in het huidige Indonesie niet ongevaarlijke - uitspraak is tekenend voor Princens onverschrokken houding in zijn niet aflatende strijd voor de mensenrechten die hij sinds de Indonesische onafhankelijkheid voert. Princen weet echter dat hij door zijn nationale en internationale bekendheid een zekere onschendbaarheid geniet en daarom onomwonden kan uitkomen voor zijn mening.

Maar ook zonder die relatieve bescherming zei Princen waar het op stond. Onder Soekarno leverde hem dat vijf jaar celstraf op en ook onder diens opvolger Suharto werd Princen meermalen gearresterd. Om zijn strijd tegen landonteigeningen, tegen moord en tegen opsluiting zonder proces, tegen de doodstraf en tegen de bezetting van Oost-Timor werd hem zijn paspoort ontnomen en werd van hogerhand verboden dat zijn naam in de krant wordt geschreven. Princen heeft echter niets meer te verliezen en gaat, ondanks gedeeltelijke verlamming door twee hersenbloedingen, onvermoeibaar door.

Dat Poncke Princen - de bijnaam kreeg hij nadat hij in de oorlog gevangen door de Duisters zijn celgenoten voorlas uit het boek Pastoor Ponck - in 1948 de wapens opnam tegen zijn vroegere collega's wordt hem in kringen van oud-militairen nog steeds nagedragen en de documentaire stapt misschien iets te licht over deze periode heen. De negatieve reacties op minister Pronks ontmoeting met Princen ter voorbereiding van de 34ste IGGI-conferentie zijn echter op zijn zachtst overtrokken te noemen. Zelf ziet de tot Indonesier genaturaliseerde Princen die ontmoeting als een soort rehabilitatie in Nederland. Zijn steun aan de zwaksten in de samenleving, in Indonesie in dit geval omdat hij daar “heel toevallig” terecht kwam, geeft daar alle aanleiding toe.