Democratie in Algerije

PRESIDENT Chadli Benjedid van Algerije zag al tien jaar geleden de noodzaak van drastischervormingen in. Dat was zijn verdienste. Zijn fout was dat hij de politieke en economische veranderingen invoerde met de snelheid en de behoedzaamheid van een slak, zodat hij keer op keer door de loop van de gebeurtenissen werd verrast. Geen wonder dat Chadli de afbraak van het FLN, het Nationale Bevrijdingsfront, waarvan hij tenslotte de vaandeldrager was, niet heeft kunnen tegenhouden. Het FLN, dat dankzij een vobeeldige dictatuur drie decennia lang de dienst uitmaakte, staat thans op scheuren. En het is hoogst onzeker of Chadli na volgend jaar opnieuw president van Algerije zal zijn.

Veel sneller dan verwacht heeft ook het FIS, het Front van Islamitische Redding, in een jaar tijd ernstige scheuren opgelopen.

Vorig jaar juni nog wonnen Gods Heilsoldaten de gemeenteraadsverkiezingen verpletterend. Zij hadden hun overwinning te danken aan het FLN, dat ich met zijn dertig jaar van door en door gecorrumpeerde dictatuur bij de bevolking al te gehaat had gemaakt.

NA DE verkiezingsoverwinning van het FIS bleek dat de beloften van Gods strijders inzake een beter en menswaardiger leven op aarde niet ingelost konden worden. De islamitisch geworden gemeentebesturen werden kort gehouden door de FLN-overheid; zij hadden onvoldoende geld en macht om de zaken drastisch te veranderen. Zij konden alleen met de gebruikelijke terreur tegenstanders van het FIS het leven moeilijk maken, concerten, alcohol(Jgebruik en gemengd onderwijs verbieden, en het toch al moeizame bestaan van de burger nog verder versomberen met allerlei zogenaamd islamitische maatregelen. Bovendien hadden zij, evenmin als het FLN, een oplossing voor de woningnood, de massale werkloosheid, de stagnerende industrie en landbouw, het gebrek aan elementaire voorzieningen, zoals water.

Terwijl in de gemeenten de machtshongerige en corrupte kliek van het FLNerd afgelost door de niet minder machtshongerige en corrupte kliek van het FIS, besloten de machthebbers van het FLN een va-banque-spel te spelen: in een groot aantal gevallen speelden zij het FIS de bal toe. Het FLN probeerde de burgers wijs te maken dat er slechts een alternatief voor het FIS was: het FLN, dat opnieuw de natie zou redden. At Ahmed, een van de oppositieleiders van het eerste uur en een man die decennia lang door het FLN werd vervolgd, karakteriseerde deze politiek als de keus tussen de pest en de chole, de keus om door haaien of door piranha's te worden opgevreten.

HET FIS ging dankbaar op de uitnodiging van het FLN in: het probeerde door algemene stakingen en steeds meer gewelddadigheid de parlementsverkiezingen te saboteren die - naar het zich liet aanzien - Gods Heilsleger niet de massale overwinning zouden brengen. Vandaar dat de staat van beleg die president Chadli begin deze maand afkondigde, het uitstel van de parlementsverkiezingen na een latere datum en de belofte dat de verkiezing voor een nieuwe president naar voren zou worden geschoven alle op een overwinning van het FIS leken.

Maar schijn bedriegt. In de nieuwe overgangsregering die premier Ghozali inmiddels heeft gevormd zitten vrijwel uitsluitend technocraten die niets van de ideeen van het FIS moeten hebben.

Officieel heeft deze overgangsregering tot taak “eerlijke verkiezingen” voor te bereiden, opdat - zoals Ghozali het uitdrukte - Algerije in de toekomst niet alleen door een “wettige regering”

wordt bestuurd maaook door een “legitieme regering” (een regering die het volk inderdaad als zijn vertegenwoordiger erkent).

In werkelijkheid gaat de verbeten strijd van de overheid en het leger tegen het FIS door. De aangekondigde democratisering van het bewind in Algerije verloopt moeizaam. Democratie kan uitsluitend gedijen in een stabiele samenleving, waar de mensen voldoende te eten hebben en met redelijk vertrouwen de toekomst tegemoet zien. In Algerije zijn, zoals in vrijwel heel ord-Afrika, die elementaire voorwaarden nog lang niet vervuld.