RACISME

Deze is brief is een reactie op de bespreking door Hans Moll van Philo-mena Esseds boek 'Inzicht in alledaags racisme' (Boekenbijvoegsel 4 mei 1991).

Tegen de specifieke en vaak ad hominemchuldigingen in deze bespreking kan Essed zich ongetwijfeld zelf uitstekend verdedigen. Ik wil hier ingaan op een algemener onderwerp, het bestaan van racisme in Nederland. In de bespreking wordt herhaaldelijk gesuggereerd dat racisme in dit land weinig of niet voorkomt. Er wordt zelfs gesteld dat het 'onzin' is om te beweren dat er hier racisme bestaat, alleen een 'onvermogende (...) wetenschap' kan een dergelijke ongelooflijke beschuldiging uiten. Deze ma(Jier van denken wijst op ontkenning, en dat is precies de kern van het probleem. Bovendien is een dergelijke ontkenning gevaarlijk slecht genformeerd. In de sociale wetenschappen is het bestaan van raciale problemen in Nederland herhaaldelijk aangetoond. Zelfs als men er op staat Esseds betoog af te wijzen, zal een bespreking het bestaan moeten erkennen van dergelijke bewijzen, verkregen met diverse methoden. Zo is er veld-onderzoek waarin de discriminatie van etnische minderheden door uitzendburo's vertuigend is aangetoond (drs. R. den Uyl & prof. F. Bovenkerk) en is herhaaldelijk in landelijke survey's van Nederlandse attitudes ten aanzien van etnische minderheden discriminatie gevonden (voorbeelden zijn studies van drs. C. S. van Praag, en van mijn collega prof. R. W. Meertens en mijzelf). Zeker, er zijn aanzienlijke verschillen tussen Nederlands racisme en het racisme in andere westerse landen: het is hier vooral subtieler. Maar een bespreking waarin het racismprobleem geheel ontkend wordt is bepaald niet subtiel te noemen.

Naschrift Hans Moll:

Nogmaals, het gaat mij slechts om de wetenschappelijke merites van Esseds proefschrift. Haar methode van onderzoek, de mate van herhaalbaarheid, de niet onderbouwde generalisaties etc. Wie een bepaald onderzoek naar racisme bekritiseert roept blijkbaar bij aantal mensen de gedachte op dat hij het gehele verschijnsel ontkent. Op zichzelf weer een interessant verschijnsel natuurlijk.