EG-richtlijn computers 'schadelijk'

DEN HAAG, 22 JUNI. De Europese Commissie heeft op 15 mei een richtlijn voor de auteursrechtelijke bescherming van computerprogramma's uitgevaardigd die desastreus kan uitpakken. Dat de boodschap van de Amerikaanse programmeur Richard Stallman (38). Na Duitsland, Denemarken, Engeland en Frankrijk was Stallman gisteren in Nederland om zijn waarschuwende woorden te laten horen. Voor een klein gezelschap van Tweede Kamerleden en fractiemedewerkers betoogde hij dat Nederland de richtlijn niet te strikt moet interpreteren.

Zijn gehoor had het er aanvankelijk wat moeilijk mee. De richtlijn moet er toch toe leiden dat de aangoten landen het auteursrecht op computerprogramma's wettelijk gaan regelen en dat is toch alleen maar toe te juichen? Stallman, door zijn wereldwijd gebruikte programma E Macs een ster in de computerwereld: “Het punt is dat met de nieuwe Europese richtlijn ook interfaces onder het copyright kunnen vallen en dat betekent weer dat grote softwarefirma's een monopolie kunnen opbouwen en daarin beschermd zullen worden. In Amerika is dat aln de gang.”

Interfaces zijn de manieren waarop een computerprogramma bediend wordt. Zoals het stuur en de pedalen de interface van de auto zijn en de toetsen van de schrijfmachine de interface van de schrijfmachine, zo zijn de commando's die de computer begrijpt de interface van het computerprogramma. De interfaces van enkele veelgebruikte computerprogramma's zijn zo bekend, dat de concurrentie niet veel anders rest dan die commando's ook maar te gebruiken. Zo ontstaat een de facto standa. Dat is met name het geval met de commando's van Lotus 1-2-3, een veelgebruikt spreadsheet (rekenprogramma).

Een paar jaar geleden echter daagde Lotus in de VS zijn concurrenten Paperback Software en Mosaic voor de rechter. Zij maakten met hun identieke commando's een inbreuk op het auteursrecht, meende Lotus. Stallman: “Iedereen haalde zijn schouders op, de programma's zelf waren immers totaal and, alleen het aanzien was hetzelfde. Maar de rechter besloot dat Lotus gelijk had. Nu heeft Lotus ook SCO en Borland (die de succesvolle spreadsheet Quattro maakt) voor de rechter gesleept. Nog veel verder gaat Apple, die Microsoft met processen achtervolgt omdat dat het de stijl, de look and feel van Apple's programma's zou hebben overgenomen. Niemand weet nog hoe dat zal aflopen.”

“Deze ontwikkeling is rampzalig voor elke standaardisering en het remt de ontwikkeling van nieuwe en betere programma's. De Europese lidstaten moeten de interfaces in hun wen daarom uitsluiten van het auteursrecht. Het is alsof je een schrijfmachinefabrikant verbiedt de QWERTY-volgorde te gebruiken, alsof je tegen hem zou zeggen: er is al een fabrikant die dat heeft, verzin maar wat anders. Het heeft er in de VS al toe geleid dat programmeurs de meest bizarre commando's voor hun programma's verzinnen, om maar te voorkomen dat ze ooit een proces aan hun broek krijgen. Maar al zijn die programma's honderd keer beter dan de bestaande - de gebruikers willen ze niet. hebben er geen zin in alles weer opnieuw te leren.”