EG steunt alleen concrete projecten in Sovjet-Unie

MOSKOU, 21 JUNI. De Europese Gemeenschap is niet bereid tot grootscheepse hulp aan de Sovjet-Unie, maar wil wel geld steken in concrete projecten. Dat bleek gisteren tijdens het bezoek van Commissie-voorzitter Jacques Delors aan de Sovjet Unie.

De EG wil alleen omvangrijke steun ter beschikking stellen als er een serieuze controle op de besteding van de EG-gelden mogels. Een van de voorwaarden voor de EG is de omvorming van de Sovjet-economie in de richting van een markteconomie. Om die omwenteling te bewerkstelligen zijn institutionele hervormingen een absolute voorwaarde, aldus Delors.

Het klimaat in de Sovjet Unie is volgens voorzitter Delors wel “vertrouwenwekkend” genoeg om concrete projecten te financieren. De EG en de Sovjet-Unie hebben gisteren daarom een 'economische samenwerkingsoveomst' gesloten waarmee vooralsnog 1,15 miljard ecu (2,65 miljard gulden) is gemoeid.

“Men kan niet jongleren met miljarden en nog eens miljarden dollars”, aldus Delors gisteren na het gesprek dat hij had gevoerd met president Michail Gorbatsjov, minister-president Valentin Pavlov, vice-premier Vladimir Sjtsjerbakov en de presidentiele adviseur Jevgeni Primakov.

Ook op de topconferentie van de zeven industriele mogendheden (G7) volgende maand in Londen moeten geen “wonderen” worden verwacht, voegde Delors er aan toe. “Wij hebben erantwoording af te leggen aan onze belastingbetalers”.

Van de ruim een miljard ecu die Delors gisteren heeft toegezegd zal 250 miljoen ecu (575 miljoen gulden) besteed worden aan voedselhulp, 500 miljoen (1,15 miljard gulden) aan credietgaranties en 400 miljoen (920 miljoen gulden) aan technische hulp voor de wederopbouw van het transportsysteem, distributiestelsel, bankwezen en de energiesector.

Pag 10:

Staatkundige ommezwaai nodig

Maar behalve wettelijke hervormingen, die duidelijkheid scheppen over het prive-eigendom, is volgens Delors ook een staatkundige ommezwaai onontbeerlijk. “Een akkoord tussen het centrum en de republieken over een herverdeling van de wederzijdse machten is een conditio sine qua non voor alle economische hervormingen”, stelde de Europese leider vast.

Volgens Delors zijn de verschillen in visie tussen Gorbatsjov en Pavlov niet bijster groot. In de gesprekken die hij gisteren heeft evoerd, legde zowel de president als de premier alle nadruk op de noodzaak van een markteconomie. “Hun presentatie van de feiten was indentiek”, aldus Delors. In de ogen van Gorbatsjov staat het 'anti-crisisprogramma' van Pavlov ook niet haaks op het 'marshall-plan' dat de onafhankelijke econoom Grigori Javlinksi afgelopen weken aan de Harvard-universiteit (Boston-VS) met een aantal Amerikaanse collega's heeft opgesteld.

Maar Delors wilde niet ingaan op de details. Dan zou hij buiten zijn verantwoordkheid als voorzitter van de Europese Commissie treden.

Begin deze week heeft Pavlov zich in het parlement van de Sovjet-Unie tegen de ideeen van Javlinski gekeerd omdat die volgens hem de buitenlandse schuld van Moskou verder zullen verhogen. Pavlov heeft zijn prioriteit juist bij het aflossen daarvan gelegd omdat alleen zo volgens hem de roebel als serieuze munteenheid zich kan stabiliseren.

Delors gaf evenmin antwoord op de vraag of de EG haar hulp zal terugtrekken mocht Moskou gewapend optreden tegen burgers in deelrepublieken die geheel onafhankelijk willen worden. Delors suggereerde nadrukkelijk dat de EG in principe meer vertrouwen heeft in behoud van de Sovjet-Unie als federatieve staat dan in haar ontmanteling. Volgens hem heeft menig deelstaat economisch gezien geen overlevingskansen. Delors maakte duidelijk vertrouwen te hebben in de koers die Gorbatsjov thans wil varen.