CDA wil strengere rechters in Hoge Raad

DEN HAAG, 21 JUNI. Een anti-D66-actie was het dus niet. De justitie-woordvoerder van de CDA-fractie, mr.dr. V.A.M. van der Burg, wil dat graag duidelijk hebben. Maar bezorgdheid over de representativiteit van de rechterlijke macht is er wel. De fractie is er niet gerust op dat de rechterlijke macht voldoende “maatschappelijke wortels” heeft. Daarom wil hij weten “wat voor vlees we in de kuip hebben” als de Hoge Raad bij vacatures het aanbevelingslijstje met zes kandidaten aan de Kamer stuurt.

Dat wil trouwens de hele vaste Kamercommissie voor Justitie - de curricula vitae die het hoogstechtscollege toestuurt zijn niet in orde. Van der Burg krijgt steeds indringender vragen van zijn 53 collega's als zij, zoals afgelopen dinsdag, moeten stemmen over de volgorde van kandidaten bij de voordracht aan de Kroon.

Van der Burg: “We willen gestandaardiseerde levensbeschrijvingen. Nu schrijft de een over z'n hobby's, de ander over nevenfuncties en publicaties. De derde vermeldt niet eens de kerngegevens van opleiding en loopbaander constateerde de commissie dat er geen motivatie werd gegeven: waarom mensen lid van de Hoge Raad willen worden. Dat is ook vreemd.”

De Kamer is na de oorlog maar twee keer van de aanbeveling van de Hoge Raad afgeweken. Voordrachten aan de Kroon zijn dus een formaliteit?

“Nee, blind afgaan op de prioriteit van de Hoge Raad is in strijd met de verantwoordingsplicht. De Kamer wil niet langer een droogstempel zetten. Ik wil kunnen afwijken van de volgorde die de Hoge Raad aanbet. Ik vind ook dat de Hoge Raad de laatste jaren uit een te beperkt veld recruteert. Het is alleen nog wetenschap, rechterlijke macht en advocatuur. Bestuursjuristen en bedrijfsjuristen komen te weinig aan bod.”

Wat zijn 'maatschappelijke wortels'?

“Wat heeft men buiten het juridische werk gedaan, wat is het venster op de samenleving geweest? Ik kan me voorstellen dat de Hoge Raad zelf politieke of geloofsovertuiging niet relevant vindt, maar het zou toch absurd als de Hoge Raad zeer eenzijdig zou zijn samengesteld? Zelf letten ze er bij de aanbeveling overigens ook op. En dat moet ook. Als je de namen doorneemt kun je wel traceren wat iemand van huis uit is.

Dat stelt me dan gerust. Sommige fracties laten in de Kamer zeer consequent weten dat ze liever nummer twee of drie willen voordragen - die is dan traceerbaar geworden.''

Ziet U leden van de Hoge Raad als representanten van maatschappelijke of politieke groe)ringen?

“Nee, nee, ik wil geen politisering van de Hoge Raad. Maar het is wel belangrijk dat de leden van de rechterlijke macht zich kunnen inleven in wat er zich in de samenleving voltrekt. Ik bepleit alleen inzicht in maatschappelijke wortels.”

Maar dat is geen vrijblijvende informatie - dat leidt tot iets.

“Het kan zijn dat ik dan volstrekt bevredigd ben en nummer een van de aanbeveling blijf steunen, zoals ik altijd gedaan heb. Maar het kan ook zijn dat ik mijn fractie zal aanbevelen om nummer dr nemen. Het is mij niet om de politieke kleur te doen. Als ik die weet is dat toeval.

Als een kandidaat dat wil vertellen: prima. Er ligt geen taboe op. Ik sluit niet uit dat ik een sollicitatiegesprek wil. Dat gaat dan niet over politiek of geloof, maar over taakopvatting.''

Taakopvatting? Is die dan omstreden?

“Nee, maar ik wil weten wat de mensen motiveert. Hoe ze over constitutionele toetsing denken, als de Hoge Raad die krijgt. Het is niet zo dat we een politiek element willen inbrengen. Of er veel D66'ers in zitten kan ik niet weten. Dat is ook niet relevant. Ik prijs die partij gelukkig met het grote aantal goeie juristen dat er lid van is. Het gaat er alleen om dat ik wil weten of ik achter de voordracht aan de Kroon kan staan.”

Wat voor twijfels zijn er nu precies bij de fractie?

“De fractie heeft al jaren het gevoel dat de rechterlijke macht te verlicht staat tegenover criminaliteit. Dat de dader onvoldoende het leed van het slachtoffer wordt aangerekend. Er is in Nederland georganiseerde criminaliteit ontstaan waar je koud van wordt. Als er dan een rechter een verdachte op proefverlof zonder parketwacht vrijlaat, of een gerechtshof een hele stapel zaken weggooit, roept dat weerstand op. We vangen dat bij iedere spreekbeurt in het land op. De fractie heeft het gevoel dat delen van de rechterlijke macht erg ver van de maatschappij afstaan. Hetd nieuw-liberaal is gebruikt, ja. Is die rechterlijke macht nog wel representatief? Als bij een voordracht voor de Hoge Raad de fractie vraagt 'waar komen deze mensen vandaan?'

en ik kan niks zeggen, ga ik mooi onderuit. Er wordt gezegd: bij de Raad van State weten we toch ook precies waar ze vandaan komen? Vanaf 1970 hebben we een enorme angst ontwikkeld om daar bij de Hoge Raad op te letten. Nou, dat is dan prima. Maar dan moeten we er wel extra voor zorgen dat het mensen zijn die donders goed weten wat erde samenleving speelt. Die dat met trillende neusvleugels kunnen opsnuiven.''