Bondsdag kiest na marathon voor Berlijn

BONN, 21 JUNI. Berlijn wordt, ten koste van Bonn, ook de politieke hoofdstad van Duitsland. Het moet binnen vier jaar alvast klaar zijn voor het directe werk van parlement en regering. Over acht tot twaalf r moeten in de stad de regeringsgebouwen, de aanpassing van het Rijksdagcomplex (voor de Bondsdag), de huisvesting voor ambtenararen en de benodigde infrastructuur gereed zijn.

Dit heeft de Bondsdag gisteravond met een krappe meerderheid onder zijn 662 leden - 337 tegen 320 stemmen, twee onthoudingen, een stem ongeldig - beslist na een spannende, zogenoemde 'Kampfabstimmung'

tussen Berlijn en Bonn. Het besluit, waarovofdelijk werd gestemd, viel na een marathondebat van ruim elf uur, waaraan meer dan honderd sprekers deelnamen (en nog eens honderd besloten om van het woord af te zien en hun standpunt schriftelijk te geven). Uit beide kampen klonken verzekeringen dat het besluit moet worden gerespecteerd als een nu definitieve streep onder de hoofdstad-discussie.

In de winnende pro-Berlijnresolutie (“Over de voltooiing van de Duitse eenhei die de Oostduitse SPD-ondervoorzitter Wolfgang Thierse als eerste ondertekenaar had, is voorzien dat de Bondsdag en de regering (dus ook de Bondspresident) van Bonn naar Berlijn verhuizen.

Overigens bepleit de resolutie ter compensatie van Bonn om daar blijvend delen van de ambtelijke staven van de ministeries te laten.

De eerste aanloopperiode van vier jaar houdt mede verband met de afgesproken termijn waarbinnen (nog) omstreeks 350.000 Sovjet-soldaten uit de vroegere DDR zullen vertrekken.

Ook beveelt de resolutie-Thier(JHan om Bonn de zetel te laten blijven van de Bondsraad, waarin de regeringen van de zestien deelstaten vertegenwoordigd zijn, en die 5 juli zelf over zijn toekomstige verblijfsplaats beslist. Echter: de afgelopen dagen en weken is het aantal deelstaten dat voor Berlijn is als politieke hoofdstad gestegen tot twaalf.

Pag. 5:

Bonn zeer teleurgesteld over besluit Bondsdag

De (roulerend) voorzitter van de Bondsraad, SPD-burgemeester Henning Voscherau van de stad-staat Hamburg, liet zich gisteravond dan ook al gereserveerd uit over de vraag of de nderkammer de aanbeveling ten gunste van Bonn zal volgen.

Het stadsbestuur en de bevolking van Bonn hebben zeer teleurgesteld gereageerd. Op het druilerige marktplein van het huidige regeringsstadje, waar het publiek het debat in de Bondsdag op grote televisieschermen kon volgen, heerste direct na de eindstemming grote verslagenheid. Mensen spraken over de aanstaande sluiting van hun winkels, hier en daar wergehuild terwijl de t.v.-schermen beelden vertoonden van de vreugde die in Berlijn was losgekomen.

Gisterochtend, bij het begin van het debat, leek Bonn nog een neuslengte voor te hebben op Berlijn terwijl bovendien de meningen van het overgrote deel van de 662 Bondsdagleden na maanden touwtrekken wel vast leken te liggen. Volgens Berlijns burgemeester Eberhard Diepgen (CDU) hadden in de loop van de dag de pleidooien ten gunste van zijn stad van minister Schauble en kanselier Kohl eiden CDU) en van SPD-erevoorzitter Brandt alsnog een beslissend groepje parlementariers van mening doen veranderen.

Ook bekende politici als de FDP'ers Genscher en Solms (fractieleider) en SPD-fractievoorzitter Vogel hadden zich ten gunste van Berlijn uitgesproken. Zij bepleitten zonder uitzondering een keuze voor Berlijn als symbool van de Duitse eenheid en als psychologisch signaal voor de Oostduitse bevolking.

De fracties van CDU en SPD, ook hun Oostduitse leden, stden verdeeld. De FDP-fractie stemde nagenoeg geheel voor Berlijn, de kleine fracties van PDS en Bundnis '90 deden dat unaniem. Het bleef gisteravond als pijnlijk detail nog onbesproken, maar de fractie van de PDS, de opvolgster van de Oostduitse communistische SED, telt zeventien leden, precies zoveel als de meerderheid voor de resolutie-Thierse groot was.

Net als veel anderen, zoals Bondsdagpresidente Rita Sussmuth (CDU), was Kohl vol lof over de kwaliteit van het “het zakelijke en waardige” debat. Hij zei te hopen dat vaker zo, zonder fractiedwang en op basis van uiteenlopende argumenten, kan worden gediscussieerd, ook later dit jaar, als een herziening van de abortuswetgeving aan de orde komt (en een eventuele Grondwetswijziging inzake een politiek omstreden kwestie als de inzet van Duitse militairen onder VN-commando buiten het Navo-gebied).

Als voorstanders van Bonn spraken zich bijvorbeeld uit: Rita Sussmuth, haar partijgenoot minister Blum (sociale zaken), de SPD'ers Rau (minister-president van Noordrijn-Westfalen, waarin Bonn ligt) en financieel specialiste Ingrid Matthaus-Maier alsook een groot aantal leden van de Beierse CSU. Rau, die met zijn kabinets-chef Wolfgang Clement en Bonns burgemeester Daniels (CDU), een sterke pro-Bonnlobby had helpen organiseren, noemde vooral de hoge kosten van een verhuizing van regering en parlement als argument tegen Berlijn. Die middelen zouden beter r de opbouw van de vroegere DDR kunnen worden gebruikt, argumenteerde mevrouw Matthaus, de keuze van een hoofdstad achtte zij niet geschikt als middel om de Oostduitse misere te verhelpen.

Op het ministerie van financien van minister Waigel (CSU) circuleren over de nu besloten keuze voor Berlijn recente kostenbecijferingen van 80 tot 100 miljard mark over een periode tien jaar. Waigel, die zelf het meest had gevoeld voor een (verworpen) voorstel van de CDU'er Geissler (ruww Bondsdag naar Berlijn, regering blijft in Bonn), verklaarde gisteravond direct na de stemming dat hij in zijn meerjarenramingen niet in de nu komende extra uitgaven heeft voorzien.

De minister wilde dat daarom extra belastingverhogingen voor de komende jaren niet uitsluiten.

Hoezeer de scheidslijnen dwars door alle fracties liepen bleek uit soms harde confrontaties tussen partijgenoten. Zo kreeg de SPD'er Peter Glotz, die veel boeken en artikelen schrijft en in zijn partij vaak als Vordenker gt, het stevig aan de stok met zijn geestverwandten Brandt en Vogel toen hij ernstig waarschuwde voor de gevaren die het Duitse federalisme bedreigen uit “een centralistische Pruisische monopool met een grote aanzuigende werking” als Berlijn. En zo kreeg Brandt ook uit zijn eigen fractie kritiek nadat hij Bonn en het Franse Vichy (in de Tweede wereldoorlog met Duitse instemming hoofdstad van het niet bezette deel van Frankrijk) met elkaar had vergeleken als “hoofdsteden bij de gratie vaxtern geweld”.

De resolutie-Thierse werd gisteravond aanvaard nadat het voorstel-Geissler en een procedurevoorstel van de SPD'ers Schily en Conradi met ruime meerderheden waren verworpen. De beide SPD'ers waren zozeer tegen enige scheiding van regering en parlement dat zij een onvoorwaardelijke keuze tussen Bonn en Berlijn vroegen, zonder parlementaire of departementale compensaties voor de “verliezende”

stad.