Seksuoloog: religie is rem op seksbeleving

AMSTERDAM, 20 JUNI. Zijn ogen spuwen vuur. Hij vloekt binnensmonds. “De paus maakt zich schuldig aan een misdaad van de eerste orde. Het verbod op het gebruik van condooms veroorzaakt rampen: geslachtsziekten, ongewenste zwangerschappen en in het ergste geval besmetting met het aids-virus. Wat de rooms-katholieke kerk mensen aandoet op seksueel gebied is om razend van te worden.”

De arts-seksuoloog W. Gianotten is een van de deelnemers aan het tiende wereldcongres over seksuologie dat deze week in Amsterdam wordt gehouden. Hij is nauw betrokken bij het onderwerp 'Seks en religie'

dat vandaag op de agenda staat. De geringe belangstelling onder de congresdeelnemers voor dit onderwerp valt hem tegen, te meer omda hij uit ervaring weet hoeveel mensen, jong en oud, door hun religieuze opvoeding kampen met problemen op seksueel gebied.

Hij ziet op zijn spreekuur nogal wat jongeren, met name afkomstig van de Veluwerand en de Zuidhollandse eilanden. “Ze hebben een traditionele achtergrond. Op seksgebied weten ze vaak van toeten noch blazen. Ze kunnen het gewoon niet, zijn slecht voorgelicht. Het gereformeerde geloof verbiedt mensen van iets te genieten. Dat mag niet.”

Dat staat echter nergens in de Bijbel. Integendeel, daar staat: Geniet het leven met de vrouw die Gij liefhebt. Noch wordt belijdende gereformeerden het gebruik van voorbehoedmiddelen ontzegd: al in 1963 bepaalde de generale synode dat het gebruik van voorbehoedmiddelen was toegestaan.

Gianotten: “Oke, maar geboden en verboden worden ook niet van de kansel gepreekt. Het is meer een traditie die wordt doorgegeven. En die is gevormd door onze calvinistische volksaard. Het is niet zo dat je op voorhand kunt stellen dat vooral mensen die religieus zijn opgevoed problemen zouden hebben met seks. Dat komt bij mensn uit andere milieus natuurlijk net zo goed voor. Wel merk ik dat problemen zoals niet klaar kunnen komen, vaginisme, transseksualiteit, homofilie vaak voor een deel zijn terug te voeren op de religieuze achtergrond van iemand. En die relatie wordt door veel te weinig seksuologen gelegd.”

Ondanks het voortschrijdende proces van ontkerkelijking blijken, aldus Gianotten, nog heel wat mensen gebukt te gaan onder wat hen vroeger is voorgehouden over seks. “Ik zie veel oudere katholieken die uit de kerk gestapt zijn, maar nog last hebben van wat ze in hun jeugd is bijgebracht. Ze willen graag wat anders, maar zitten met die ballast.” En met drempelvrees om daar met een seksuoloog over te praten, is zijn ervaring. Hij noemt als voorbeeld een echtpaar dat trillend van de zenuwen tegenover hem zat. Toen Gianotten na twee gesprekken vroeg waarom ze nog steeds zo zenuwachtig waren, was het antwoord: “We dachten dat we ons voor u moesten uitkleden en moesten laten zien hoe we het doen.” Hij voegt er meteen aan toe dat misverstanden omtrent de werkwijze van seksuologen niet alleen zijn voorbehouden aan de oudere katholiek die hulp zoekt. Berichten over net iets te veel hartelijkheid in de spreekkamer heeft bij meer mensen de gedachte doen postvatten dat je daar maar beter kunt wegblijven, wat de hulpverlening niet ten goede komt.

Het zijn vooral de oudere katholieken die de ge- en verboden zoals gepredikt door de paus en de bisschoppen met zich mee torsen, voor hun kinderen geldt dat veel minder. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een onderzoek dat het sociaal-wetenschappelijk bureau KASKI eind jaren '80 verrichtte onder 569 jong-gehuwden van katholieken huize. Hun kerkelijke betrokkenheid bleek niet of nauwelijks van invloed op hun relatie- of seksualiteitsbeleving. De encycliek Humanae Vitae uit 1968, waarin het gebruik van voorbehoedmiddelen wordt verboden, lijkt, althans in dit deel van de wereld, steeds meer op een brij dode letters. Ook bleek uit het onderzoek dat de jong-gehuwden het meer of minder vrij omgaan met relaties en seksualiteit zelden of nooit relateerden aan God.

“Men is niet ongelovig, men is niet onkerkelijk, men permitteert zich niet alle vrijheid op het gebied van relaties en seksualiteit, maar wat God en de kerk ermee te maken hebben, blijft in het vage”, aldus de onderzoekers.

Waarmee de rol van het Christendom als veroorzaker van veel frustraties op seksueel gebied wordt gerelativeerd. Het is ook veeleer de 'verpreutsing' die optrad als onderdeel van het moderniseringsproces in de Westerse maatschappij die heeft geleid tot ingehouden gedragingen op seksueel gebied. Met andere woorden: dat iemand niet naar het naaktstrand gaat heeft minder te maken met een religieuze opvoeding dan met preutsheid. Gianotten: “Dat weet ik niet. Ik denk dat vrouwen minder snel naar het naaktstrand gaan omdat ze preuts zijn, maar dat mannen ervan worden weerhouden door hun religieuze achtergrond.”