Computerwarboel

Wat mag je verwachten als fabrikanten zo met elkaar overhoop liggen dat de klanten niet meer weten welk produkt ze moeten kopen? Die klanten wachten even af tot de rook op het slagveld is opgetrokken. Met als gevolg dat de fabrikanten hun verkoopcijfers zien teruglopen. Waarop ze reageren met afslanken, inkrimpen en verlagen van de prijzen om de twijfelende klant over de streep te trekken. 'Weet je wat', denkt die klant - die wel in de war is gebracht, maar niet op z'n achterhoofd is gevallen - 'ik wacht nog even op de volgende prijsverlaging'.

Zo staat de computermarkt er op dit ogenblik ongeveer voor. Een paar jaar terug was alles nog eenvoudig en overzichtelijk. Je koos voor IBM's Personal Computer (PC) of voor Apple's Macintosch (Mac). Rondom IBM had je de keuze uit een aantal PC-klonen uit het Verre Oosten. Die waren veel goedkoper, maar ze moesten in het begin hun betrouwbaarheid nog waar maken. De IBM(-achtigen) hebben een 80X86chip van de firma Intel als centraal brein. Een PC-XT bij voorbeeld draait op een 8086-chip; een AT op een 80286; we zijn intussen bij de 80386-ers en ook de 80486 is verkrijgbaar. Wie voor Mac kiest, werkt met de 68000-serie van Motorola. De keuze voor IBM of Apple legde tot voor kort ook de keuze van het bedieningssysteem of operating system (OS) vast. Het OS regelt de communicatie tussen de verschillende onderdelen van de machine en tussen de gebruiker en de machine. PC's zijn uitgerust met het Disk-Operating System (DOS) van de firma Micro Soft (MS), MS-DOS kortweg. De Mac heeft zijn Mac-OS. Het heeft een paar jaar geduurd voordat een diskette die via een PC met gegevens was gevuld door een Mac kon worden gelezen. Het omgekeerde, een Mac-diskette direct door een PC laten lezen, is nog steeds niet mogelijk. Uit een oogpunt van gebruikersgemak is het Mac-systeem, dat met pictogrammen op het scherm werkt, duidelijk superieur. Bij MS-DOS moet de gebruiker opdrachten intikken, die lastig zijn te lezen. Dat met name de zakelijke markt toch overwegend voor de PC koos, had te maken met het vertrouwen dat de gerenommeerde IBM inboezemde. En ook de prijs sprak een woordje mee: Apple was met zijn Mac's over de hele lijn aanzienlijk duurder dan IBM en zeker duurder dan diens klonen.

De ontwikkeling gaat verder. Inmiddels wordt ook de PC-gebruiker verwend met fraaie pictogrammen. Micro Soft heeft het programma Windows gelanceerd, een schakel tussen DOS en de gebruiker die uiterlijk sprekend lijkt op het ikonensysteem van de Mac. Een PC voorzien van Windows benadert nu het gebruikersgemak van de Mac. Apple reageert op twee manieren. Het spant een proces aan tegen Micro Soft, omdat dit 'zijn' ikonensysteem aan derden verkoopt. En het verlaagt zijn prijzen met zo'n dertig procent.

Op zichzelf is dit al voldoende spektakel om kopers in onzekerheid te brengen. Maar er gebeurt parallel met het voorgaande nog het een en ander. Computerfabrikanten die het helemaal niet beviel dat de machtige IBM de industriestandaard bepaalde, gingen om de tafel zitten. Ze wilden een operating system dat voor alle computers hetzelfde zou zijn. Dan zouden programma's en gegevens tussen alle computers kunnen worden uitgewisseld. Het werd Unix, ontwikkeld door AT&T. IBM ziet z'n leidende positie bedreigd en ontwikkelt - samen met twee andere grote fabrikanten - een eigen versie van Unix. De verwarring wordt nog groter als IBM tegelijkertijd samen met Micro Soft een Operating System-2 (OS-2) maakt. Dan komt datzelfde Micro Soft plotseling met Windows 3.0 op de markt. IBM gaat alleen verder met OS-2. Nu zijn zowel IBM als Apple boos op Micro Soft. En die werkt intussen aan een operating system waarmee zowel de programma's die zijn geschreven voor IBM's OS-2 als die geschreven voor Windows kunnen werken. Bent u daar nog?

Er spelen intussen nog een paar andere technische ontwikkelingen door dit alles heen, die we hier even laten rusten. Wat tot dusver beschreven is, geeft voldoende indruk van de chaos die er heerst.

Verwarring die volgens deskundigen met opzet wordt gesticht door de fabrikanten met een technologische achterstand. Om die in te kunnen lopen moeten ze tijd winnen; en dat doe je door de markt zo onoverzichtelijk mogelijk te maken.

Veel afnemers stellen hun aankopen uit en wachten tot het zicht wat helderder is geworden. Maar er zijn er ook die niet kunnen of willen wachten. Sommigen sluiten zich bij elkaar aan om zich als inkoopcombinatie sterk te maken. Anderen zijn groot genoeg om in hun eentje een standaard vast te stellen en die bij hun aankopen van hardware en software door te voeren.

Het gaat al met al slecht in de computerindustrie. De groten - IBM, Compaq en Apple - hebben hun prijzen scherp verlaagd. De winstmarges zijn flinterdun geworden. De baas van IBM roept luid dat hij het allemaal verdomd vervelend vindt. Er worden tienduizenden werknemers ontslagen. En het wel heel bijzondere laatste nieuws is dat IBM toenadering zoekt tot Apple om eventueel samen - en dus onafhankelijk van Micro Soft - een Mac-achtig bedieningssysteem te ontwerpen.