Bestuurbare kogelmat met ingenieuze mechanica

Op luchthavens en in fabrieken moeten nogal wat pallets en dozen worden getransporteerd van de ene naar de andere afdeling, en meestal naar verschillende afdelingen.

Een interessante oplossing voor de logistieke problemen die daarbij rijzen is ontwikkeld door de machinefabriek Sas Gouda BV. Hun Powered Ball Deck (PBD) is een kogeltransporteur, een aandrijvingssysteem dat werkt met gedeeltelijk in de vloer verzonken stalen kogels. Het PBD kan het beste gezien worden als een soort mat waarover dozen en pallets verplaatst worden door kogels die aangestuurd worden door een geautomatiseerd besturingssysteem. De dekken zijn aanvankelijk ontwikkeld voor de verwerking van luchtvracht op luchthavens en in opdracht van British Airways zijn op Heathrow de eerste laadperrons met SAS-PBD's geinstalleerd.

Er zijn drie basistypes PBD's: het eenrichtingstype (naar voren en naar achteren) met een elektromotor; het tweerichtingstype (naar voren en naar achteren en naar links en rechts) met twee motoren en het omnigestuurde type, waarbij de door de computer gestuurde kogels de goederen iedere gewenste richting uitsturen. En dat terwijl men elders gewoon over het dek loopt en rijdt.

De werking van de PBD van SAS berust op een ingenieus mechanisch principe. In het omnigestuurde type wordt elke kogel aangedreven door twee stalen wieltjes, die elk op een door een elektromotor aangedreven as zitten. De kogel wordt tegen de wieltjes gedrukt door een scharnierende set geleidingswielen. Door de kogelronding en het staal-op-staal principe zijn niet alleen de raakvlakken, maar is ook de frictie minimaal. Wanneer de assen gelijktijdig linksom gedraaid worden, draait de op zijn plaats gefixeerde kogel rechtsom. Assen rechtsom: kogel linksom. Draaien de assen "uit elkaar', dan draait de kogel naar voren. Draaien de assen naar elkaar toe, dan draait de kogel naar achteren. Staat een as stil, dan draait de kogel met een hoek van 45 graden ten opzichte van de assen. Zo kan men al naar gelang de assen verschillende snelheden en draairichtingen hebben, de kogel in iedere gewenste richting laten draaien. Dus ook de doos die er overheen gaat.

Het systeem lijkt grote mogelijkheden te hebben. Een parkeergarage bijvoorbeeld, waarvan de vloer uit geintegreerde kogelmatten bestaat.

De auto's staan op individuele pallets, bumper aan bumper en deur aan deur: een optimale bezettingsgraad. Een automobilist die zijn auto aan de uitgang wil hebben, stopt zijn gecodeerde kaartje in de computer.

Deze gaat met alle auto's een paar seconden aan het schaken totdat het gewenste voertuig voor de uitgang staat. Of een computerfabriek die computers "just in time' op individuele specificaties maakt. Op grond van de bestellijst worden alle benodigde onderdelen, waarvan de computer weet waar ze staan, over de fabrieksvloer naar de plaats van assemblage gebracht. Zonder dat er mensen, vorkheftrucks of door inductie geleide voertuigen aan te pas komen.

Foto: Werking van het Powered Ball Deck van SAS Gouda BV. De draaiende stalen wieltjes die tegen de kogels aandrukken kunnen elke kogel in verschillende richtingen laten rollen.

Werking van het Powered Ball Deck van SAS Gouda BV. De draaiende stalen wieltjes die tegen de kogels aandrukken kunnen elke kogel in verschillende richtingen laten rollen.