Bakerpraatjes

Women's Reproductive Health: The Silent Emergency. Jodi L. Jacobson. Worldwatch Paper 102, juni 1991. 70 pp. ISBN 1-878071-03-3. Prijs US $ 5,-. Te bestellen bij Worldwatch Instituut, 1776 Massachusetts Avenue, N.W. Washington, D.C. 20036, USA.

Elk jaar sterft een miljoen vrouwen in de wereld aan 'vrouwenproblemen' als abortus, complicaties tijdens zwangerschap en bevalling en verwaarloosde geslachtsziekten. 100 miljoen andere vrouwen raken hierdoor voor hun leven verminkt. Er sterven, vooral in de arme landen, tienmaal meer vrouwen aan gynaecologische complicaties dan het totale aantal AIDS-doden onder mannen, vrouwen en kinderen tezamen.

AIDS staat volop in de schijnwerpers en is tot nog toe ongeneeslijk. De sterfte in en om het kraambed daar(Jtegen voltrekt zich grotendeels in stilte, terwijl daar juist met betrekkelijk goedkope middelen veel tegen te doen zou zijn.

Dat betoogt Jodi Jacobson, senior onderzoekster bij het Worldwatch Instituut in Washington, in een zojuist verschenen brochure. Een investering van anderhalve dollar per jaar, schrijft zij, zou in de meeste landen de sterfte rond het moederschap met 60 procent verminderen. Vaginale infecties zijn voor drie dollarcent routinematig op te sporen.

De Worldwatch Papers, erie actuele, zeer informatieve en goedkope brochures over uiteenlopende wereldproblemen stemmen zelden vrolijk.

Dit deeltje spant de kroon. Het opent een beerput van menselijke ellende. Het schetst een vicieuze cirkel van armoede en ondervoeding, analfabetisme en gebrek aan toekomstperspectief. Zwangerschap en kraambed vormen bij uitstek een terrein waar bijgeloof en bakerpraatjes hoogtij vieren en datzelfde geldt voor geslachtsgebonden infectiezin.

In het boekje worden grimmige statistieken afgewisseld met trieste anecdotes. Zoals over de Bariba, een volksstam in Benin. Hier leren vrouwen van jongs af aan dat ze hun kinderen in stilte moeten baren, helemaal alleen, als proeve van wilskracht. Hulp inroepen geldt als een bewijs van zwakte en overlaadt de vrouw met schande.

Daarom sterven ze in hun eentje aan allerlei onnodige complicaties. Twee van de drie Afrikaavrouwen bevallen zonder geschoolde hulp.

Gemiddeld hebben Afrikaanse vrouwen een kans van 1 op 20 om in de loop van hun leven aan zwangerschapscomplicaties te sterven - tegen een kans van 1 op 9850 in Noord-Europa. 20 tot 45 procent van de sterfte onder vrouwen in de Derde Wereld houdt verband met zwangerschap tegen minder dan een procent in het Westen.

Afrikaanse tradities als vrouwenbesnijdenis en het uithuwelijken van zeer jonge meisjes zorgen voor extra complicaties. Bovendien krijgen vier van de vijf zwangere vrouwen in Afrika en twen de drie in Azie nooit enige vorm van medische zorg.

Vaak is de moeder zo ondervoed, dat ze zelfs in de laatste drie maanden van de zangerschap niet aankomt. Vruchten en ander gezond voedsel is soms wel beschikbaar, maar voor zwangere vrouwen taboe. Ook laat men zich leiden door het idee dat weinig eten tijdens de zwangerschap tot een kleiner kind en een makkelijke bevalling leidt.

Een zware bevalling waarbij hulp nodig is zou te wijten zijn aan ontrouw van de moeder.

Van de 500.rouwen die jaarlijks sterven na zwangerschap is bijna de helft het slachtoffer van een onveilig uitgevoerde abortus. Abortus geldt in zes Latijns-Amerikaanse landen als belangrijkste doodsoorzaak voor vrouwen van 20 tot 40 jaar.

Naast de problemen rond het moederschap eisen infectieziekten een hoge tol. Jaarlijks sterven 350.000 vrouwen in de Derde Wereld aan baarmoederhalskankZiekten als syfilis, gonorrhoe, chlamydia, bekken- en baarmoederontsteking nemen explosief toe.

Ten zuiden van de Sahara krijgen mannen die met een geslachtsziekte rondlopen van de traditionele volksgenezers het advies om ter genezing met een maagd naar bed te gaan. Verspreiding van infecties geschiedt ook door slonzige praktijken rond abortus en bij het plaatsen van spiraaltjes. Jaarlijks komen er 250 miljoen nieuwe gevallen bij, wat leidt tot onvruchtbaarheid, chronische pijn en uiteindelijk tot de dood. Onvruchtbare vrouwen worden door hun echtgenoot verstoten en belanden in dostitutie en daarmee is de cirkel rond.

Uit een onderzoekje bleek, dat negen van de tien vrouwen op het Indiase platteland aan zulke infectieziekten lijden, met een gemiddelde van 3,6 infecties per vrouw. Zelfs als er in hun dorp al enige vorm van volksgezondheidszorg bestaat, dan is dit bij uitstek een terrein dat met taboes en bakerpraatjes is omgeven. De meeste vrouwen weten niet beter of onwelriekende vaginale afscheidingen, pijn bij het vrijen en chrH)sche buikkrampen horen nu eenmaal bij hun leven, net zoals sexueel geweld, heimelijke abortus, miskramen en doodgeboren kinderen.

Over de toekomst is het Worldwatch Instituut nogal somber. Er bestaat geen speciale lobby voor vrouwengezondheidszorg. In de meeste ontwikkelingslanden lopen programma's om de bevolkingsgroei in te dammen en de kindersterfte terug te dringen, maar aan de gezondheid van vrouwen wordt weinig of geen aandacht besteed. Als hierien verandering komt zal de sterfte aan wat men in het Engels 'voortplantingsproblemen' noemt rond de eeuwwisseling stilzwijgend verdubbeld zijn tot 2 miljoen doden per jaar. Terwijl dat nergens voor nodig is.