'Als een volk kiezen voor Berlijn'

BONN, 20 JUNI. De volgepakte Bondsdag was vanmorgen, nog aan het begin van het marathondebat over de vraag of Bonn dan wel Berlijn de Duitse politieke hoofdstad moet zijn, een kwartier muisstil. Even waren de scherpe breuklijnen die door alle fracties lopen onzichtbaar, even bleven interrupties uit. En dat niet zozeer omdat de spreker van dat kwartier geen standpunt had, want hij koos in ronde woorden voor Berlijn, maar veel meer door de wijze waarop hij dat standpunt uitsprak.

Er werd daardoor in dat kwartier voor zeer velen ook een vraag beantwoord die niet op de agenda stond. Een vraag die zelden hardop besproken wordt, maar velen bezighoudt. Namelijk de vraag of Wolfgang Schauble (CDU), de 48-jarige minister van binnenlandse zaken die vorig najaar bij een moordaanslag vanaf het middenrif verlamd raakte, wel werkelijk de politieke kroonprins van kanselier Helmut Kohl kan zijn.

De minister, die ondanks zijn handicap wat Kohl betreft eind dit jaar alvast leider van de CDU-fractie moet worden, is een van de vaders van het Duitse eenwordingsverdrag waarin vorig jaar zomer de keuze voor Berlijn of Bonn als politieke hoofdstad werd overgelaten aan de Bondsdag. Vanmorgen, in zijn rolstoel op het spreekgestoelte, voor de camera's en microfoons van de Duitse televisie en radio, gaf Schauble ook aan hoe de parlementariers dat moeten doen.

Namelijk: als vertegenwoordigers van het gehele Duitse volk, niet als twistende regionale representanten. Namelijk: in het besef dat na de totstandkoming van de staatkundige eenheid de inspanningen om ook overigens tot Duitse eenheid te komen nu pas werkelijk begonnen zijn.

Namelijk: in het besef dat ook daarom in deze kwestie West- en Oostduitsers werkelijk met elkaar moeten willen delen.

“Ik kom niet uit Noordrijn-Westfalen (waar Bonn ligt) of uit Berlijn, maar uit het uiterste zuidwesten van deze republiek dat aan Frankrijk grenst”, zei Schauble (die in Baden-Wurttemberg woont). “Maar dit debat gaat om de toekomst van Duitsland en daarom vraag ik u voor Berlijn, het symbool van onze eenheid, te kiezen.” Waarna de minister onder algemeen applaus, ook van voorstanders van Bonn, zijn rolstoel terugduwde naar zijn plaats achter de regeringstafel.

Aan het debat nemen vandaag tientallen sprekers deel. Gisteravond, toen de termijn waarbinnen resoluties konden worden ingediend gesloten was - en toen pogingen van Kohl en Schauble om de beslissing alsnog een paar jaar uit te stellen waren mislukt- lagen vier alternatieven ter tafel: 1) een voorstel van de CDU'er Geissler om de Bondsdag naar Berlijn te laten verhuizen maar het regeringsapparaat in Bonn te laten; 2) een voorstel ten gunste van Bonn, maar met substantiele compensaties (overheidsdiensten) voor Berlijn; 3) een vergelijkbaar voorstel ten gunste van Berlijn en 4) een voorstel om snel en onvoorwaardelijk Bondsdag, Bondsraad en regering met alles wat daarbij hoort over te brengen naar Berlijn.

Maar er was vanmiddag ook nog een kans dat een procedure-voorstel van de SPD'ers Schyli en Conradi tussentijds een heel andere wending aan het debat geeft. Zij achten elke fysieke scheiding van regering en parlement zo verkeerd dat zij in een resolutie vragen om of voor Berlijn of voor Bonn te kiezen, niet meer en niet minder. Als zij daarvoor een meerderheid krijgen verdwijnen alle compromis-voorstellen van de agenda.