Afname ozon boven Verenigde Staten blijft doorgaan

Volgens nieuwe satellietmetingen zou het ozongehalte in de stratosfeer boven de Verenigde Staten tweemaal zo snel afnemen dan men tot nu toe dacht. De nieuwe metingen werden verricht met de Total Ozone Mapping Spectrometer (TOMS), een instrument aan boord ve Amerikaanse weersateLliet Nimbus-7. Drie jaar geleden werd op grond van metingen vanaf de aardoppervlak een ozonafname van 1 tot 3% per tien jaar voor het noorden van de Verenigde Staten berekend. De satellietmetingen wijzen nu op een afname van 4 tot 5% en tijdens wintermaanden tot 8%. Voor de aarde als geheel bedraagt de afname 2,3% per decennium.

Nu hebben de metingen vanaf de aarde betrekking op de periode 1969-1986, terwijl de satellietmetingen ook de jaren daarna bestrijken (toen de ozonverliezen groteren dan in het begin van de jaren tachtig), maar weer niet op de jaren zeventig (toen er vrijwel geen ozonafname te bespeuren was). Maar ook al bestrijken de nieuwe satellietmetingen een wat andere periode, zij zouden wel bevestigen dat de ozonafname zich ook na 1986 heeft voortgezet. En dat zou er op wijzen dat de afname op deze breedten op zijn minst voor een deel door de mens wordt veroorzaakt (Science 252, p. 204).

Onderzoekers veronderstellen dat de ozonafname op noordelijke breedten voor een deeloe te schrijven aan de invloed van het uit chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK's) vrijkomende chloor, dat het ozon ontleedt. Het chloor zou vooral worden vrijgemaakt tijdens de reacties die plaatsvinden op ijskristalletjes in de stratosferische wolken in het Noordpoolgebied. Maar ook op druppeltjes zwavelzuur, die zich op alle breedten op aarde in de stratosfeer bevinden, zouden er zulke reacties kunnen plaatsvinden.

De nieuwe waarden voor de ozonafname komen (niet geheel toevallop het moment dat onderzoekers zich voorbereiden op het opnieuw taxeren van de mate van ozonafname in de komende tijd. Dit gebeurt onder auspicien van het Montreal Protocol, de overeenkomst waarin afspraken zijn gemaakt over het terugdringen en eventueel stopzetten van de produktie van CFK's en het overgaan op het gebruik van alternatieven.

Eind dit jaar zal er voor de derde maal (sinds 1987) over deze economisch gevoelige materie worden onderhandeld.