Lijst van plannen met het onderwijs groeit

DEN HAAG, 19 JUNI. Een directeur van een basisschool had een brief gestuurd naar de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Hij beklaagde zich erover dat zijn personeelsleden door het vele onderwijsbeleid niet meer aan hun eigenlijke taak toeken.

De schoolleider somde een reeks door het parlement goedgekeurde of door de bewindslieden voorgenomen beleidvoornemens op. “En daarbij was hij nog de invoering van de kerndoelen vergeten ook”, riep CDA-onderwijsspecialist Hermes vorige week donderdag uit, tijdens een van de vele vergaderingen over de basisvorming, de nieuwe opzet van de eerste jaren in het voortgezet onderwijs.

De basisvorming voegt zich bij een al forse lijst plan voor het basis- en voortgezet onderwijs. Hieronder volgt - zonder de pretentie van volledigheid - de hitlijst van het onderwijsbeleid die schooldirecteuren en leraren voor de komende tien jaar in hun agenda's kunnen schrijven.

BASISONDERWIJS

(VO) 'Weer samen naar school'. Onder deze naam streeft staatssecretaris Wallage naar een integratie van basisschool en speciaal onderwijs. Door leerlingen met leermoeilijkheden of andere problemen niet meer zo snel door te verwijzen en de know how van het speciaal onderwijs in het basisonderwijs te integreren, hoopt Wallage de groei van het dure speciaal onderwijs tot staan te brengen. Veel basisscholen verwachten een verzwaring van hun taak als ze leerlingen met grote leermoeilijkheden binnen hun poorten moeten houden.

(VO) Fusies basisonderwijs. Doordat het aantal leerlingen in het verleden sterk daalde maar het aantal basisscholen ten minste gelijk bleef, zijn de kos per leerling de afgelopen jaren in deze onderwijssoort sterk gestegen. Om die trend om te buigen wil Wallage de komende jaren zo'n duizend basisscholen sluiten. De ouder- en bestuursorganisaties gaan, zij het onder voorwaarden, akkoord, de onderwijsbonden niet. Ze vinden de financiele opbrengst van de ingrijpende operatie te gering. Bovendien is er begin jaren tachtig ook al een fusie-operatie geweest toen lagere scholen en kleuterscholen werden samengevoegd.

(VO) Vereenvoudiging vergoedingensysteem basisonderwijs. Dit nieuwe systeem van financiering van het basisonderwijs, halverwege de jaren tachtig ingevoerd, zorgt steeds opnieuw voor grote tekorten. Door een ander, beter controleerbaar declaratiesysteem voor de scholen in te voeren, hoopt Wallage de tekorten terug te dringen.

(VO) Formatiebudgetsysteem. Om de autonomie van scholen te vergroten krijgen basisscholen volgend jaar een grotere vrijheid in hun perneelsbeleid. Het ministerie gaat minder gedetailleerd voorschrijven welke leraren voor welke vakken nodig zijn. De vrijheid kan de scholen voor penibele keuzes plaatsen, bijvoorbeeld of ze de 'remedial teacher' of de leraar Turks moeten ontslaan.

(VO) Invoering kerndoelen basisvorming. Om de kwaliteit van het onderwijsprogramma beter te kunnen bewaken, moeten de basisscholen vanaf 1993 hun onderwijs richten op 114 'kerndoelen', korte beschrijvingen van wat leerlingen aan het eind van de opleiding moeten weten en kunnen. Dit is onderdeel van het wevoorstel op de basisvorming. Onderwijzers uit de laagste klasen vragen zich bezorgd af of er dan wel tijd voor kleuters overblijft om te spelen.

(VO) Discussie over de pedagogische opdracht van de school. Volgens minister Ritzen is het gezin steeds minder in staat tot opvoeding, en moet de school deze taak ten dele overnemen. Scholen vragen zich echter af of ze de gebreken van het gezin wel kunnen compenseren.

(VO) Sociale vernieuwing. Basisscholen met bijvoeeld veel allochtone leerlingen krijgen extra geld om de leerachterstanden van deze kinderen te verhelpen. Volgens staatssecretaris Wallage wordt dit geld niet effectief gebruikt, maar alleen maar aangewend om de klassen te verkleinen en dus de werkgelegenheid te vergroten. Dit helpt de leerlingen echter te weinig. Wallage wil dat de scholen kritischer met het geld omspringen.

VOORTGEZET ONDERWIJS

(VO) Fusies tot brede scholengemeenschappen. Om het niwe gemeenschappelijke lessenpakket van de basisvorming zo gemeenschappelijk mogelijk te maken wil Wallage dat LBO-, MAVO-, HAVO- en VWO-scholen zoveel mogelijk in brede scholengemeenschappen opgaan.

Met name veel AVO-scholen (HAVO, MAVO) verzetten zich echter tegen een samengaan met het lager beroepsonderwijs.

(VO) invoering van nieuwe vakken bij de basisvorming. AVO-scholen krijgen door de basisvorming enkele nieuwe vakken, zoals techniek en informatiekunde. De directeuren vragen zich af waar ze de leraren techniek vandaan moeten halen en waar ze in het schoolgebouw het vak moeten gaan geven.

(VO) Invoering van een gemeenschappelijk lespakket van de basisvorming. Wallage wil dit in zo breed mogelijk samengestelde klassen van LBO- tot VWO-leerlingen. Volgens veel leraren is dit 'heterogeen lesgeven' een te zware taak.

(VO) Invoering van kerndoelen en toetsen basisvorming. Zie basisonderwijs.

(VO) Nota tweede fase voortget onderwijs. Om de aansluiting tussen het voortgezet en hoger onderwijs te verbeteren wil Wallage de keuzevrijheid van leerlingen bij het samenstellen van het vakkenpakket beperken. In plaats daarvan komen 'doorstroomprofielen'. Ook moeten scholen leerlingen intensiever gaan adviseren over hun studiekeuze.

(VO) Formatiebudgetsysteem. Zie basisonderwijs. (VO) Pedagogische opdracht van de school. Zie basisonderwijs.