Scepsis over regels Duitse WAO; Kamerleden vinden systeem ongewenst

DEN HAAG, 18 JUNI. Verbaasd was de Duitse sociaal-democraat Heyenn. Als voorzitter van de commissiw sociale zaken van de Bundestag kreeg hij begin juni vijf Nederlandse collega's op bezoek. De leden (twee CDA'ers, twee PvdA'ers, en een VVD'er) van de vaste Kamercommissie voor sociale zaken waren naar Bonn gereisd om zich te laten voorlichten over het Duitse WAO-systeem.

In Duitsland wordt een onderscheid gemaakt tussen het beroepsrisico en het sociale risico. Het sportongeluk op het voetbalveld valt niet onder de se WAO, behalve voor beroepsvoetballers.

Vreemd dat jullie bij ons op werkbezoek komen, vertrouwde Heyenn het delegatielid Biesheuvel (CDA) toe. Eigenlijk zouden wij bij jullie op bezoek moeten komen. Immers, jullie WAO-systeem is veel beter en moderner.

De Nederlandse werkgevers heeft Heyenn nog niet op bezoek gehad. Vandaag breekt de christelijke werkgeversorganisatie NCW in een werkgroep van de Sociaal-Economische Raad een lans voor invoering van een beroepsrisico in de WAO. De SER moet het kabinet voor de zomer adviseren over maatregelen die het beroep op Ziektewet eO beperken.

De werkgeversorganisties VNO en KNOV staan sceptisch tegenover het voorstel van het NCW, maar “we wachten het kostenplaatje van onze broeders” af. Delegatieleider Buurmeijer (PvdA) kan na de studiereis het antwoord al geven. “Het Duitse systeem is goedkoper. Maar het is maatschappelijk ongewenst.”

In Duitsland worden de beroepsongevallen gedekt door de zogenoemde 'Unfallversicherung'. De premie voor deze verzekering wordt alledoor werkgevers betaald en verschilt per bedrijfstak. In een bedrijfstak waarin jaarlijks veel mensen arbeidsongeschikt worden verklaard, is de premie relatief hoog. De hoogte van de premie wordt volgens het zogenoemde omslagstelsel bepaald en is dus kostendekkend. Binnen een bedrijfstak kan de premie tussen bedrijven varieren. Een bedrijf dat veel arbeidsongeschikten 'produceert' betaalt een relatief hoge premie.

Mensen die op de arbeidsplaats arbeidsongeschikt worden, ontvangen een levenslange uitkering oond van de Unfallversicherung. In alle andere gevallen, het sociale risico, krijgt men de eerste achttien maanden een uitkering uit de 'Krankenversicherung', vervolgens de 'Rentenversicherung' (pensioenverzekering) - mits men zich daarvoor heeft verzekerd - of men komt in de bijstand terecht, de zogenoemde Sozialhilfe. “En bij de 'bulk-uitkeringen' op bijstandsniveau zit de besparing”, aldus Buurmeijer.

Tot zover is het systeem glashelder, meent h Maar wat is een bedrijfsongeval? In het Duitse systeem zijn werknemers verzekerd drie kwartier voor de aanvang van het werk, en drie kwartier na afloop. “Een boodschap doen of even een vriendin bezoeken is er dus na het werk in Duitsland niet meer bij”, grapt Buurmeijer.

Hij wijst erop dat Duitsers alleen verzekerd zijn wanneer ze hun huis via de voordeur verlaten. “Schrijnend” is de kwestie waarbij een Duitser via zijn auto - huis met ingewde garage - zijn woning heeft verlaten. Op weg naar zijn werk kreeg de man een ernstig ongeluk, waardoor hij blijvend invalide werd. Hij kon geen aanspraak maken op het predikaat beroepsongeval omdat hij zijn huis niet via de voordeur had verlaten, en kreeg een relatief lage uitkering.

Volgens Buurmeijer vond de Nederlandse delegatie “unaniem” dat introductie van het begrip beroepsrisico “geen stap voorwaarts” is. Zijn CDA-collega Biesheuvel “onthoudt zich hangende het SER-advies” van een oordeel. Maar is wel van mening dat het Duitse systeem een “stap terug” is. “Immers, in 1967 - bij de invoering van de WAO - hebben we het beroepsrisico geschrapt om juridische haarkloverij te vermijden”, aldus Biesheuvel.

“Niet wenselijk”, is ook het oordeel van Linschoten (VVD) over het Duitse syteem. “Natuurlijk zitten er wel elementen in die we kunnen gebruiken”, meent de VVD'er. wijst erop dat iemand die op de arbeidsplaats een ongeluk krijgt, naast een inkomen is verzekerd van een plan voor revalidatie en rentegratie. “De verzekeringsinstantie heeft daar belang bij, want als ze iemand kunnen omscholen en hij vindt werk hoeven ze hem geen uitkering meer te geven.”

Buurmeijer benadrukt dat in Nederland al stappen zijn ondernomen om “meer financiele prikkels in te bouwen”. In de wet Terugdringing arbeidsongeschiktheidsvolume, die bij de Raad van State voor advies ligt, ligt het accent op financiele kkels en maatregelen die de rentegratie bevorderen.

“Niet de systematiek van de WAO en AAW wordt ingrijpend veranderd, maar er worden concrete maatregelen genomen om de instroom te beperken”, zegt Buurmeijer. “Een beroepsrisico hebben we daarbij niet nodig. De werkgevers voeren een schimmenstrijd. Als we weer naar Bonn gaan, sturen we NCW-voorzitter Ruding een uitnodiging om mee te gaan.”