Opwinding om uitspraak Haider

WENEN, 18 JUNI. Had het Derde Rijk een fatsoenlijk werkgelegenheidsbeleid en wordt het tijd dat eens openlijk te zeggen? Dit beweerde een paar dagen geleden de leider van de Oostenrijkse liberale partij, Jorg Haider, tis een debat in het deelstaatparlement van Karinthie. In deze staat is Haider regeringsleider.

Een storm van politieke opwinding is sinds deze uitspraak opgestoken en de coalitiepartner van de liberalen in Karinthie, de Oostenrijkse volkspartij OVP, heeft al besloten dat Haider als regeringsleider moet aftreden. Men heeft genoeg van zijn niet aflatende 'problematische' uitspraken. Tenminste zolang hij regeringsleider is. De OVP vindt Haidert aanvaardbaar in een minder opzichtige functie in de Karinthische deelstaatregering.

Ook de socialistische partij SPO, die overigens het afgelopen weekeinde eindelijk besloot voortaan als “sociaal-democratische partij” door het leven te gaan, heeft officieel het hoofd geschud over Haiders waardering voor Hitlers werkgelegenheidsbeleid.

Haiders omstreden uitspraak was overigens geen uitglijder van een verder redelijke tong. De in 1950 in een voormalizi-gezin geboren politicus heeft al heel wat krasse teksten over het nazi-verleden op zijn naam staan. Zo vond hij het in 1981 een belediging voor degenen die “echt voor de vrijheid hadden gevochten” dat partizanen die de wapens tegen Hitler hadden opgenomen gedecoreerd werden. Net als Hitler in 'Mein Kampf'

noemde Haider in 1988 Oostenrijk “een wangedrocht”. Niet lang geleden viel hij wetenschapsminister Busek scherp aan omdat deze tijdens de herdenkingsbijeenkomst in het voormalige concentratiekamp Mauthausen voor het daar gebeurde spijt had betuigd tegenover het Poolse volk. Deze opsomming kan nog een hele tijd worden voortgezet.

Is Haider een psychopaat, zoals een Groene politicus hem al heeft genoemd? Of een neo-fascist? Of loopt het gemoed hem soms over en is hij alleen maar een onvoorzichtige “ex-abrupto-politicus”, zoals een vooraanstaande Oostenrijkse psychiater hem beschreven heeft?

Het antwoord op die vragen is niet makkelijk te geven. Vast staat wel dat er methode zit iniders gekkigheid. Geregeld lijkt hij bewust de politieke clientele van ex-nazi's, ex-meelopers en neo-fascisten te willen bedienen met zijn uitspraken over het Derde Rijk “waar niet alles slecht was”.

Komen er problemen van, dan is hij meestal niet kinderachtig in het terugtrekken van zijn beweringen en het betuigen van spijt. Ondertussen weten zijn kiezers van ultra-rechts dan weer dat hij hun man is. Dat hij deze laatste groep numeriek zeer hoog taxeert liet Haider en op een persconferentie in Klagenfurt in 1985. Hij zei toen dat zijn FPO niet de opvolger was van de oude nazi-partij NSDAP. “Was dat wel zo, dan had de FPO de absolute meerderheid”, aldus Jorg Haider letterlijk.

Overschat hij de sterkte in Oostenrijk van het onverbeterlijke element van ex-nazi's en vergoeilijkers van het Derde Rijk?

Daarop weet helaas ook niemand het antwoord. In Karinthie, de staat met de prachtige bergen en meren en het lieflijke landschap, hebben angers van Haider in elk geval voor vandaag al een grote demonstratie van steun voor Jorg georganiseerd en in brede kring lijkt hier al de overtuiging te hebben postgevat dat Haider het slachtoffer is van de schandelijke pers in de ellendige hoofdstad Wenen.

In die hoofdstad is men in politieke kring niet gerust op de afloop van het schandaal. De FPO lijkt achter haar voorzitter te staan, dus er is geen sprake van dat Haider door zijn wilde uitspraken van het nationale politieke toneelat verdwijnen.

Pakt men hem te hard aan, dan zou dit best eens tot larmoyant martelaarschap van de ontegenzeggelijk handige en begaafde populist kunnen leiden en is men in de nationale politiek nog verder van huis.

Al nu ziet het ernaar uit dat Haider met zijn weinig liberale liberale partij bij de volgende verkiezingen als nummer twee uit de bus zal komen. Zeker als de leiders van de OVP voortgaan met het elkaar de hals afsnijden, iets waarin de top van deze partij een groot meesterschap he bereikt.

Het Derde Rijk is al 46 jaar geleden in vuur en rook ten onder gegaan. Desondanks is in Oostenrijk de houding tegenover de nazi-tijd nog altijd een politiek brisant punt. Het is het resultaat van wat de schrijver Hans Weigel het “oogkleppen-syndroom” heeft genoemd, het niet willen waarnemen van onaangename waarheden, waardoor, anders dan in West-Duitsland, men van de gruwelen van de nazi's in Oostenrijk nauwelijks kennis heeft wil nemen.

Drongen de feiten al tot Oostenrijk door, dan schoven velen de schuld op de Duitsers. Hierdoor is niet alleen de generatie van echte nazi's en meelopers nooit geconfronteerd met haar medeverantwoordelijkheid voor de nazi-misdaden, maar heeft men ook de jeugd niet voorgelicht. Met als resultaat veertigers met het historische inzicht van een Haider.

Het probleem ligt daarmee dieper dan de rel rondom het malle gebabbel van Haider misschien doet vermoeden.