Laser-show moet Eureka glans geven

DEN HAAG, 18 JUNI. De feestelijke bijeenkomst in de Ridderzaal en een laser-spektakel dat vanavond de ske van Rotterdam doet oplichten moeten het succes van het Europese onderzoeksprogramma Eureka onderstrepen en dit geesteskind van de Franse president Mitterand ruimere bekendheid geven.

Eureka is niet meer dan een paraplu waaronder 500 projecten resorteren waarin honderden onderzoeksinstellingen en bedrijven uit Europa samenwerken. Het programma bestrijkt een breed terrein: van toekomstelie tot nieuwe generaties chips en van milieutechnologie tot verkeersveiligheid. Met de projecten is ongeveer 20 miljard gulden gemoeid. Nederland heeft er tot nu toe 120 miljoen gulden ingestoken.

In vergelijking met de samenwerkingsprojecten van de Europese Commissie is Eureka voor de overheden relatief goedkoop.

Bedrijven kunnen alleen in de allereerste fase van hun project subsidie krijgen, de bulk van het onderzoeksbudget moeten ze ophoesten. Op die manier wordt voorkomen dat de bedrijven 'onzinnige' projecten bij de overheden onderbrengen.

Over het daadwerkelijke resultaat van al die Europese samenwerking is nog weinig te zeggen. Onderzoeksprojecten hebben een lange looptijd en het leeuwedeel van het Eureka-onderzoek loopt pas sinds twee of drie jaar. Ongeveer twintig projecten zijn succesvol afgesloten en een tiental is inmiddels als mislukt afgeschreven.

Het EG-land dat de voorzittershamer hanteert probeert zich met Eureka steevast nationaal te profileren. Nederland grijpt het lustrum aan voor een groots feest en heeft een onderzoekscommissie onder leiding van Philips' Wisse Dekker gevraagd het project door te lichten. De resultaten van dat onderzoek worden morgen officieel bekendgemaakt.

Voor de ministersconferentie zelf, die morgen in Den Haag wordt gehouden, hebben de topambtenaren van het Economische Zaken twee doelstellingen. Op de eerste plaats moeten de procedures ieder land hanteert bij het verstrekken van het Eureka-label - het goedkeuren van de onderzoeksaanvragen - beter op elkaar worden afgestemd. De commissie Dekker heeft geconstateerd dat er veel vertraging optreedt omdat sommige nationale bureaucratieen te veel tijd nemen voor de goedkeuring van projecten en de daaraan verbonden toekenning van subsidies.

Het tweede punt op de officieuze agenda is ambitieuzer. Voor de ede keer wil men proberen de norm voor toekomstelevisie, HDTV, die is ontwikkeld door Philips en het Franse Thomson in alle Eureka-landen (19) geaccepteerd te krijgen. Of dat zal lukken is nog maar de vraag, daar de veel kleinere groep van EG-lidstaten na maanden topberaad nog geen overeenstemming heeft bereikt over de manier waarop de nieuwe uitzendnormen (D2MAC en HDMAC) ingevoerd moeten worden.

Vorig jaar, tijdens de ministersconferentie in Rome, haalde een Nederlands voorstel van die strekking het niet en moest de Nederlandse delie genoegen nemen met een vage intentieverklaring. Onderzoek ten behoeve van high definition television heeft zich binnen Eureka ontwikkeld tot vlaggeschip.