Het belang van de juiste naamkeuze

Wie Jack Daniels of Tom Collins heet, Penelope Stamp (wordt al gauw verbasterd tot Penny Stamp) of Candice Barr (Candy Bar), of een naam draagt die gewoon t lekker klinkt, doet er verstandig aan die nog vandaag te veranderen. Samuel Clemens, Doris von Kappelhoff, Gary Hartpence, Leslie R. King en Marion Morrison gingen u reeds voor. Tegenwoordig kennen wij deze beroemdheden beter als (respectievelijk) Mark Twain, Doris Day, Gary Hart, Gerald Ford en John Wayne.

“Een naam is als een boodschappentas die men telkens bij zich draagt; hij wordt onderdeel van de identiteit”, zegt de Armee psycholoog Albert Mehrabian van de Universiteit van Californie in Los Angeles (UCLA), een van de weinige experts op het gebied van de 'gevoelswaarde' van voornamen. Hij schreef daar zelfs een boekje over, The Name Game: The Decision That Lasts A Lifetime.

Namen hebben volgens Mehrabian bepaalde connotaties: in categorieen als succes, moraliteit, vrolijkheid, warmte en gezondheid worden zij heel verschillend beoordeeld. Sommige namen (Madonna, AdolWinston) worden onvermijdelijk geassocieerd met beroemdheden, maar ook de klank speelt een rol: namen die met een 'k' beginnen, komen 'harder' over dan namen met 'zachte' medeklinkers. Bij namen als Mandy, Julie, Holly en Deedee denken Amerikanen automatisch aan opgewekte vrouwen. In de categorie 'moraliteit' komt men bij mannen opvallend veel bijbelse namen tegen, zoals Solomon, Abraham, Joshua en Jacob. Gezonde mannen heten vons Mehrabian bij voorkeur Chad, Rich, John, Steven en Mark, terwijl 'echte mannen' namen dragen als Robert, Kurt, Eric, Jeff of Craig.

Een naam moet dan ook met zorg gekozen worden, vindt Mehrabian, wiens eigen voornaam Albert in geen van de categorieen hoog scoort. “Ouders spenderen vreselijk veel geld aan kleding omdat ze vinden dat hun kinderen er respectabel uit moeten zien, maar aan de naamskeuze wordt nauwelijks aandacht besteed, terwijl die nota bene een leven lang mee moet gaan.” Iemand met de naam Waldo zaet volgens de psycholoog niet ver schoppen in het leven, ook al is hij nog zo intelligent. Succesvolle mannen heten nu eenmaal James, Madison, Charles of Alexander. Vrouwen met ambities kunnen zich volgens de Armeen het beste de naam Jacqueline aanmeten.

Opvallend is dat de naam Katherine het in dit opzicht veel beter doet dan Catherine, ook al zit het verschil hem maar in een letter.

De psycholoog waarschuwt voort gebruik van afwijkende of idiote namen. Wie Mike heet en daar Maik van maakt, zal niet serieus worden genomen. Mehrabian: “Een lerares schreef me dat ze een leerling had die Timeitself heette. Dat is geen naam meer, maar een intellectueel statement van de ouders.

Onze vroegere buren in Armenie bestonden het zelfs om hun kinderen Alfa, Beta en Omega te noemen! Salamanders, wat werden die kinderen op school gepest. Als mensen hun kinderen dan toch met alle geweld een aparte naam willen geven, laten ze dan in elk geval zorgen daie prettig klinkt, zoals 'Rain'

voor een meisje.” Bedrijven mogen voor miljoenen guldens hun naam laten veranderen (in 1972 stak Esso 100 miljoen dollar in de promotie van de nieuwe naam Exxon; duizenden tankstations moesten worden overgeschilderd), individuen houden meestal vast aan de naam die zij van de ouders hebben meegekregen, ook al zijn ze daar vaak helemaal niet gelukkig mee. Mehrabian: “Ik heb een kennis die veertig jaar oud is, maar zich nog altijd Bobbie noemt. Eigenlijk heet hij Bob, maar op school werd hij telkens met 'Bobbie' aangesproken omdat er nog een Bob bij hem in de klas zat.” Iemand met de naam Bobbie maakt in sollicitaties geen schijn van kans, weet Mehrabian: “Dat verzin ik niet, dat is proefondervindelijk aangetoond. Een kennis van mij gebruikte zijn oude en zijn nieuwe naam in sollicitatiebrieven, op zijn nieuwe naam kreeg hij een veel betere respons.”

Het boekje dat Mehrabian heeft geschreven, moet ouders egszins op weg helpen. Ruim 1800 (overwegend Engelstalige) voornamen zijn in alfabetische volgorde gerangschikt. In een oogopslag is te zien in welke categorieen zij hoog scoren. Ook kunnen namen worden opgezocht onder hoofdtrefwoorden als 'succes' of 'vrouwelijkheid'. Mehrabian raadt gebruikers van het boekje aan hun kinderen meer voornamen te geven, zodat zij zelf een keuze kunnen maken. “En dat hoeven helemaal geen alledaagse namen te zijn. In t boekje vind je erg veel ongebruikelijke namen die toch een zeer gunstige connotatie hebben.”

Een vervolgonderzoek naar algemeen voorkomende achternamen is in voorbereiding. Het was vanwege zijn eigen achternaam dat Mehrabian in namen genteresseerd raakte. “Hiervoor hield ik me met heel andere zaken bezig, zoals eetgewoonten”, zegt hij. “Ik werd geobsedeerd door het contrast tussen mensen die totaal geen aandacht schenken aan wat ze eten, die alles naar binnen schrokken, en msen die juist eten om iets om handen te hebben. Die bij voorbeeld liever een sinaasappel nemen dan een glas jus d'orange, omdat ze dan lekker kunnen pellen. Terwijl ik met dat onderzoek bezig was, werd ik telkens weer aangesproken over mijn achternaam, die zelfs voor een Armeen zeer ongebruikelijk is.”

Vooralsnog beperkt Mehrabians onderzoek zich tot het gebruik van namen in de Verenigde Staten. Toch vermoedt de psycholoog dat zij ook voor andere landen opgaan. “Australische journalisten hebbenmij al verteld dat ook in hun land namen als Bambi en Candy voor een zakenvrouw niet bepaald comme il faut zijn.”