Gorbatsjov en Jeltsin eens over unieverdrag

MOSKOU, 18 JUNI. President Michail Gorbatsjov van de Sovjet-Unie en diens Russische collega Boris Jeltsin zijn het gisteren eens geworden over een nieuwe unieverdrag dat de voormalige socialistische staat in federatief verband bijeen moet houden. concept-akkoord wordt binnenkort aan de Opperste Sovjet en de parlementen van de negen betrokken deelrepublieken ter beoordeling voorgelegd. Met deze overeenstemming tussen Gorbatsjov, Jeltsin en acht andere leiders lijkt een einde te zijn gekomen aan de 'oorlog der wetten' die het landsbestuur tot nu toe heeft verlamd.

De regeringsleiders van de negen sovjet-republieken die niet uit de unie willen treden, kwamen gisteren weer bijeen in de villa Novo-Ogarevo even buiten Mosk(De drie Baltische republieken, Moldavie, Georgie en Armenie houden zich formeel afzijdig.) Eind april wisten ze daar voor het eerst op hoofdlijnen overeenstemming te bereiken. In verschillende ontmoetingen slaagden de zogenoemde 'negen plus een' er vervolgens in hun meningsverschillen op te lossen.

President Gorbatsjov stemde in met verkiezingen voor nieuw op te zetten machtsorganen voor de unie en een zeer grote sociaal-economische autonomie van de deelstaten. Volgend jaar zullen er twee kamers voor de volksvertegenwoordiging worden gekozen (een kamer van volksafgevaardigden en een kamer van de republieken), zal het kabinet dat nu nog wordt geleid door Valentin Pavlov van zijn belangrijkste machtsmiddelen worden beroofd en zal zelfs de president zich via rechtstreekse verkiezingen een mandaat moeten verschaffen. Jeltsin op zijn beurt legde zich neer bij zeggenschap van het 'centrum' over de monetaire polithet defensiebeleid en enkele basissectoren als energie en communicatie.

Gisteren was het laatste meningsverschil aan bod: het belastingstelsel. Volgens Jeltsin moet het gehele fiscale systeem gedecentraliseerd worden. Alleen de republieken zullen volgens hem belastingen mogen innen. Gorbatsjov daarentegen eiste dat de centrale staat ook een eigen belastingbron tot zijn beschikking moest kunnen houden, zij het een symbolische van 0,2 procent. Aangezien het betalen van belas(JH de basis van de democratie is (wie betaalt wil zeggenschap over de besteding van zijn geld) ligt in dit minimale meningsverschil een forser toekomstig conflict besloten.

Hoe de twee belangrijkste onderhandelaars dit probleem hebben opgelost, is niet duidelijk. Op basis van de beschikbare informatie kan geconcludeerd worden dat beiden besloten hebben het probleem voor te leggen aan de verschillende parlementen.

Op deze manier kan vooral de Opperste Sovjet van de unie voor het blok w gezet. Dit centrale parlement verzet zich nu al ruim een half jaar tegen de ontmanteling van de oude Sovjet-Unie en eist nauwe betrokkenheid bij de opstelling en ondertekening van het nieuwe verdrag. Eerder verwierp de Opperste Sovjet de nieuwe naam 'Unie van Soevereine Sovjet Republieken', omdat ze het woord 'socialistisch' wilde behouden. Gorbatsjov en Jeltsin hebben het woord 'socialistisch' inmiddels weer uit hieverdrag geschrapt.

Volgens Gorbatsjovs medewerker Grigori Revenko staat de Opperste Sovjet nu met zijn rug tegen de muur. Revenko meent dat de Opperste Sovjet de uitkomst van het 'negen-plus-een'-akkoord moet aanvaarden, omdat het anders alle andere parlementen “de oorlog” moet verklaren.