Vulkaan Pinatuba: middelzware eruptie

ROTTERDAM, 17 JUNI. De uitbarsting van de vulkaan Pinatubo op de Filippijnen die tot dusverre een veertigtal doden heeft gekost, behoort danks de dramatische tv-beelden en uitgebreide verslaggeving in de media hooguit tot de middelzware erupties van de afgelopen jaren. De grote aandacht wordt ingegeven door het feit dat de vulkaan in bewoond gebied is gelegen en vooral door het feit dat enkele Amerikaanse militaire kampen in de nabijheid liggen, waaronder Clark Airfield dat met 15.000 Amerikanen de grootste Amerikaanse nederzetting in Azie is.

Vulkaanuitbarstingen en aardbevingenjn een volkomen normaal verschijnsel in de 'ring van vuur' rond de Pacific. Aardschollen van de oceaanbodem worden hier onder de continenten gedrukt. Het lichte materiaal smelt in de diepere lagen en stijgt op als magma in nauwe kanalen onder vulkanen. Door stoomvorming en gasdruk ontstaan van tijd tot tijd erupties. Het aantal doden hangt meer af van toevallige omstandigheden dan van de omvang van de eruptie. In 1985 vonden in Colombia door een relatief lichte uitbarsting van de Nevado del Ruiz 25.000 mensen de dood in modderstromen die waren ontstaan door het smelten van de sneeuwkap die de vulkaan normaal bedekt.

Gemiddeld vinden duizend mensen per jaar de dood door vulkaanuitbarstingen en wordt een schade aangericht van in de orde van grootte van 100 miljoen dollar. Een grote uitbarsting zoals van de Tambora (Nederlands Indie) in 1815 kostte onmillijk 500.000 mensen het leven, gevolgd door hongersnoden die waarschijnlijk nog een veelvoud aan slachtoffers hiervan eisten. Ook de Krakatau (Nederlands Indie) in 1883 eiste direct 36.000 slachtoffers, vooral door tsunami's (vloedgolven). Omgekeerd heeft de vulkanische as die over een gebied van vele tienduizenden vierkante kilometer wordt verspreid een bevruchtende werking op de bodem waardoor de landbouwopbrengst toeneemt. In vergelijking met Kalimantan (het vroegere Borneo), waar geen vulkanisme van beteke)nis is, kent Java een rijke landbouw met een dichte bevolking. De bodem van Kalimantan is daarentegen zeer arm.